Infantino Jahon chempionati rejasidan voz kechdi
Syurixda bo‘ron tinchidi, lekin savol ochiq qoldi: Jahon chempionati qanchaga tushadi?
Infantino orqaga chekinadi
FIFA prezidenti Gianni Infantino bir necha kun ichida futbol olamini larzaga keltirgan, 20 milliard dollarlik xususiy kapital rejasidan voz kechdi. U Jahon chempionatidan olinadigan daromadlarni alohida kompaniyaga ajratib, uning 20 foiz ulushini xususiy investorlar, jumladan Kushner oilasi bilan bog‘liq fondga sotmoqchi edi.
Reja e’lon qilinganidan keyin qarshilik kun sayin kuchaydi. Yakunida esa Infantino bosimga dosh bera olmadi.
U juma kuni tarqatilgan bayonotida shunday dedi: “Barcha fikrlarni diqqat bilan tinglaganimdan so‘ng, bu loyiha dastlab ko‘zlangan maqsadga zid bo‘ladigan darajada bo‘linishlarga sabab bo‘lgani ayon bo‘ldi. Bizning maqsadimiz har doim – va har doim shunday bo‘lib qoladi – birlashtirish va yaxshilash. Natijada, bu taklif davom ettirilmaydi”.
Qisqa, lekin juda aniq orqaga chekinish.
Yevropa qo‘lidan kelganini qildi
Burilish nuqtasi Yevropada yuz berdi. UEFAga a’zo 55 ta assotsiatsiya Jahon chempionati va barcha FIFA musobaqalarini boykot qilishga tayyorligini e’lon qildi. Bu endi oddiy norozilik emas, balki siyosiy zarba edi.
“Ba’zi narsalar shunchaki sotish uchun juda muhim”, deyiladi UEFA bayonotida. “FIFA World Cup futbolga tegishli. Har doim shunday bo‘ladi. Yevropaning ovozi bor ekan, u hech qachon sotilmaydi”.
Bu gaplar futbolning eng katta sahnasini moliyaviy aktivga aylantirishga urinishga ochiq javob bo‘ldi.
Boykot tahdidi bilan Yevropa chetda qolmadi. Shimoliy va Markaziy Amerika hamda Karib havzasi mintaqasini birlashtiruvchi CONCACAF ham, Osiyo futbol konfederatsiyasi ham rejaga qarshi chiqdi. Futbol xaritasi bo‘ylab qarshilik bir nuqtaga jamlandi.
Ichkarida ham isyon
Infantino faqat tashqaridan bosim ko‘rmadi. FIFA ichida ham uning rejasiga qarshi keskin ohanglar paydo bo‘ldi.
Prezidentning yaqin maslahatchisi Carlos Cordeiro – ilgari Goldman Sachs bankida ishlagan, Jahon chempionati bo‘yicha Oq uy ishchi guruhida FIFA vakili bo‘lgan mutaxassis – juma kuni iste’foga chiqdi va boshqa yuqori lavozimli xodimlarni ham ochiq gapirishga chaqirdi.
“FIFA Jahon chempionatidagi ulushini sotishni ko‘rib chiqayotganda, men jim turmayman”, dedi u o‘z bayonotida. Bu so‘zlar FIFA “Hech kim futbolni sotmayapti” deb turib olganidan atigi bir necha soat o‘tib yangradi.
Oradan ko‘p o‘tmay, FIFA bosh operatsion direktori Kevin Lamour ham The Associated Press orqali keskin pozitsiya bildirdi. Uning yozishicha, so‘nggi oylar davomida Infantino reja tafsilotlarini ochiq aytmagani sabab FIFA xodimlari chalg‘itilgan.
“Bu bir kishining loyihasi”, deb yozdi Lamour, u Infantinoning uzoq yillik hamkori, avval UEFAda, keyin FIFAda yonma-yon ishlagan. “Bu loyiha nafaqat amalga oshmasligi kerak… endi futbol siyosiy yetakchilari o‘zlariga to‘g‘ri savollar berib, to‘g‘ri qarorlar qabul qiladigan payt keldi”.
Ichki norozilik ochiq deklaratsiyaga aylanib bo‘lgandi.
20 milliardlik savol
Infantino taklifi oddiy tijoriy qayta tuzilish emasdi. Reja bo‘yicha FIFA tijorat faoliyatlari – erkaklar va ayollar Jahon chempionati, Club World Cup va boshqa yirik turnirlar – 20 milliard dollarlik alohida sho‘ba korxonaga o‘tkazilishi kerak edi. Uning 20 foiz ulushi xususiy investorlar qo‘liga o‘tishi ko‘zda tutilgan.
FIFA ta’riflagan “anchor investor” – Nyu-Yorkda joylashgan, Joshua Kushner asos solgan investitsiya firmasi. Joshua – AQSh sobiq prezidenti Donald Trump kuyovi Jared Kushnerning ukasi. Futbolning eng muqaddas trofeyi atrofida siyosat, biznes va global sport manfaatlari chirmashib ketdi.
Savol keskin edi: Jahon chempionati brendiga kim xo‘jayin bo‘ladi?
Navbatdagi turnir ham xavf ostida edi
Kelasi FIFA musobaqasi – 5 sentabr kuni Polshada start olishi kerak bo‘lgan ayollar U-20 World Cup. UEFA a’zolari bu turnirni ham boykot qilishga tayyorligini bildirgan edi.
Demak, qarshilik nafaqat kelajakdagi yirik Jahon chempionatlari, balki kalendar yaqinida turgan yoshlar musobaqalarigacha yetib bordi. Futbol siyosatidagi qarorlar bir zumda maydondagi o‘yinchilarga, murabbiylarga, muxlislarga ta’sir qilishi aniq bo‘lib qoldi.
Infantino hozircha qadamini ortga oldi. Ammo bu voqea bir haqiqatni yana bir bor ko‘rsatdi: Jahon chempionati daromadi qanchalik ulkan bo‘lmasin, futbol jamoatchiligi uning qalbini – turnirning o‘zini – bozorga qo‘yishga tayyormi?
