Infantino va Disney orzusi: U-15 Jahon chempionati qanday bekor qilindi
Gianni Infantino so‘nggi bir yil ichida futbol olamida deyarli inqilob sifatida taqdim etilishi mumkin bo‘lgan g‘oya ustida ishlagan edi. Reja shunday: 211 ta a’zo assotsiatsiya ishtirok etadigan U-15 Jahon chempionati, beysboldagi Little League modeliga yaqin format, Disney bog‘larida ochilish yoki yopilish marosimlari bilan. Katta sahna, kichik futbolchilar.
Ammo bu loyiha 2026 yilgi Jahon chempionati oldidan, deyarli start chizig‘iga kelgan paytda, to‘xtatildi. The Athletic xabariga ko‘ra, FIFA rahbariyati va xususiy investorlar o‘rtasida o‘tkazilgan ko‘plab uchrashuvlar, qog‘ozga tushgan batafsil biznes-rejalar, telekanallar bilan muzokaralar – hammasi yakunda javonsiz qolgan papkaga aylandi.
Disney orzusi va Amerika kapitali
Yoshlar turniri uchun keng qamrovli taklifni sobiq Meksika futbol federatsiyasi komissari Juan Carlos Rodriguez tayyorlagan. Loyiha ortida AQSh xususiy kapitali turgan, asosiy tayanchlardan biri esa Eldridge Industries bo‘lgan. Bu kompaniyaga Chelsea hammuassisi Todd Boehly raislik qiladi – demak, g‘oya kichik turnir emas, global media mahsulot sifatida ko‘zlangan.
Tashkilotchilar ESPN bilan ham muloqot qilgan. Variantlardan biri sifatida Florida shtatidagi Orlando shahrida joylashgan ESPN Wide World of Sports Complex ko‘rib chiqilgan. U Walt Disney World kurorti hududida joylashgan bo‘lib, aynan shu manzara turnirni futbol va shou-biznes tutashgan maydonga aylantirishi kerak edi.
Reja oddiy emasdi: dunyoning har burchagidan kelgan 15 yoshgacha bo‘lgan futbolchilar, Disney fonida o‘tkaziladigan marosimlar, teleefirlar, oilaviy tomoshabinlar auditoriyasi. Futbol industriyasining yangi daromad manbai sifatida ko‘rilgan paket.
Siyosat aralashgan o‘yin: Isroil – Falastin g‘oyasi
Infantino bu turnirga ramziy, hatto siyosiy ohang berishni ham xohlagan. Dastlabki rejaga ko‘ra, ochilish uchrashuvi Isroil va Falastin terma jamoalari o‘rtasida o‘tkazilishi kerak edi. Buni FIFA prezidenti sport orqali birlik ramzi sifatida ko‘rgan.
Ammo bu sahna hech qachon yuzaga kelmadi. Vancouver shahrida bo‘lib o‘tgan FIFA Kongressida ikki federatsiya delegatlari o‘rtasidagi keskinlik bu rejaning tagiga chizdi: tomonlar qo‘l siqishdan bosh tortdi, muzdek muhitda esa “birlik o‘yini” g‘oyasi oxirgi variantdan chiqarib tashlandi. Shundan so‘ng, turnir konsepsiyasi siyosiy jihatdan ham, tashkiliy jihatdan ham ancha zaiflashdi.
Foyda, yuklama va bolalar futboli
U-15 Jahon chempionati bo‘yicha barcha tayyorgarliklarning to‘xtatilishi FIFA uchun kutilmagan yengillik bo‘ldi. So‘nggi yillarda xalqaro futbol taqvimi haddan tashqari zichlashgani, yosh futbolchilarga ham tijorat bosimi kuchayib borayotgani haqida tanqidlar kuchaygan.
Disney bilan bog‘langan, xususiy kapital bilan moliyalashtiriladigan bunday turnir esa aynan shu tanqidlarni yanada kuchaytirishi aniq edi: 15 yoshli futbolchilar uchun global shou, reklama, telehuquqlar, safarlar – bularning bari futbolchilar salomatligi va rivojlanishiga qanday ta’sir qilishi haqidagi savollarni ko‘paytirardi.
Loyihaning javonga qo‘yilishi FIFA’ni hozircha ana shu savollarga javob berish majburiyatidan qutqardi. Ammo muammo o‘zi yo‘q bo‘lib ketgani yo‘q.
Infantino global miqyosdagi musobaqalarni kengaytirish, ayniqsa Shimoliy Amerika bozorida yirik translyatsiya huquqlarini qo‘lga kiritish yo‘lidan qayrgani yo‘q. Klub turnirlari formati o‘zgarmoqda, jahon chempionati kengaymoqda, yangi konsepsiyalar doimiy muhokamada.
Savol ochiq qolmoqda: FIFA uchun chegarani qayerda chizish kerak – daromad grafigida yoki 15 yoshli futbolchi zimmasidagi yuklama chizig‘ida?
