Hungaroring: Burilishlar Tarixni So‘zlaydi
Hungaroring o‘z xaritasini qayta chizdi. Lekin bu safar – qalb bilan. Trassaning har bir burilishi endi shunchaki raqam emas, Formula 1 afsonalari va Vengriya ruhini o‘zida mujassam etgan nomga aylandi.
40 yillik yubiley arafasida tashkilotchilar muxlislarni jarayonga qo‘shdi: o‘tgan yilgi Gran-pri chog‘ida tomoshabinlar yangi nomlar uchun ovoz berdi, so‘ngra bu takliflarni 1986 yildagi ilk Vengriya Gran-prisidan beri poygada ishlagan mutaxassislar va yetakchi avtosport jurnalistlaridan iborat hay’at ko‘rib chiqdi. Natijada, trassadagi burilishlar endi Nelson Piquet, Lewis Hamilton, Nigel Mansell, Jean Alesi kabi ismlar bilan ataladi.
Eng chiroyli tafsilotlardan biri: Hamilton, Mansell va Alesi o‘z qo‘l izlarini qoldirdi. Ular betonga quyilib, trassaning xavfsizlik zonalarida abadiy o‘rnashadi. Bu endi faqat asfalt bo‘lagi emas, tarix sahnasi.
1-burilish – Piquet
Startdan keyingi ilk keskin burilish endi Piquet nomiga ko‘chdi. Bu bejiz emas. Nelson Piquet Vengriya Gran-prisining dastlabki ikki poygasida g‘alaba qozongan. Aynan shu burilishda u 1986 yilda Ayrton Senna’ni tashqaridan ajoyib uslubda ortda qoldirgan manevri bilan tarixga kirgan. Hungaroring xaritasini ochgan har bir muxlis endi bu joyni faqat raqam bilan emas, afsonaviy hujum bilan eslaydi.
2-burilish – Hamilton
Keyingi burilish – Hamilton. Bu ham mantiqiy. Lewis Hamilton Hungaroringda eng muvaffaqiyatli haydovchi: sakkizta g‘alaba, to‘qqizta pole. Bunday ustunlikni boshqa hech kim ko‘rsatmagan. Har gal 2-burilishga sho‘ng‘igan mashina, aslida, shu rekordlar aks-sadosi yangrayotgan joydan o‘tadi.
3-burilish – Spring
Trassa Uch Buloq vodiysida joylashgan. Shu bois 3-burilishga “Spring” nomi berildi. Bu safar gap afsonaviy pilotlar haqida emas, Hungaroringning tabiiy manzarasi, relyefi va geografik ruhi haqida ketadi. Trassa faqat beton va metall emasligini eslatadigan, sokin, lekin mazmunli ishora.
4-burilish – Mansell
4-burilish – Mansell. Bu burilishda tarix ikki xil kayfiyatda yozilgan. 1992 yilda aynan shu trassada Nigel Mansell o‘zining jahon chempionligini rasman qo‘lga kiritdi. Ammo Vengriya bilan uning hikoyasi bundan ancha murakkabroq. 1987 yilda g‘alabaga borayotgan yo‘lda orqa o‘ng g‘ildirak gaykasi bo‘shab qoladi va u poygani tark etishga majbur bo‘ladi. Oradan ikki yil o‘tib esa u 12-start pozitsiyasidan g‘alabaga qarab hujum qilib, Hungaroringni o‘z sahnasiga aylantiradi. Shu burilishdagi har bir tormozlanish Mansellning o‘sha dramatik kunlarini eslatgandek.
5-burilish – Mogyorod
5-burilish – Mogyorod. Trassa joylashgan munitsipalitet nomi bevosita xaritaga ko‘chirildi. Aynan shu burilish qishloqqa eng yaqin nuqta. Paddokdagi shovqin, garajlardagi texnika, tribunalardagi shovqin – bularning barchasi aslida kichik Mogyorod atrofida aylanishini eslatib turuvchi sodda, lekin muhim nom.
6–7-burilishlar – Driving Center
Shikona ko‘rinishidagi 6 va 7-burilishlar endi Driving Center deb ataladi. Bu nom Hungaroring Driving Center – 1998 yilda ochilgan, mamlakatdagi ilk haydovchilik tayyorgarlik markaziga ishora qiladi. Trassa yonida joylashgan o‘quv maydoni ko‘plab haydovchilar uchun ilk haqiqiy asfalt tajribasi bo‘lgan bo‘lsa, endi bu ruh bevosita poyga chizig‘iga ham ko‘chdi.
8–9-burilishlar – Buda/Pest
Trassaning o‘rtalaridagi murakkab kompleks – endi Buda/Pest. Bu nom orqali Hungaroring va Budapesht o‘rtasidagi aloqaga ehtirom bildirilgan. Poyga haftasida shahar hayoti, jamoalar bazalari, muxlislar oqimi – hammasi shu yo‘nalishda harakatlanadi. 8–9-burilishlar endi nafaqat texnik sinov, balki poyga bilan poytaxt o‘rtasidagi ko‘prik ramzi.
10-burilish – Danube
10-burilish – Danube. Budapeshtni kesib o‘tuvchi Dunay daryosi Vengriyaning eng yirik tabiiy ramzlaridan biri. Trassadagi bu burilishga uning nomi berilishi bilan poyga xaritasiga yana bir mahalliy ruh singdi. Daryo suvining tinimsiz oqimi va poygadagi temp o‘rtasida yashirin o‘xshashlik seziladi.
11-burilish – Alesi
11-burilish muxlislar tilida allaqachon Alesi edi. Endi bu nom rasmiylashdi. Jean Alesi 1995 yilda shu burilishda mash’um avariya qilgan, lekin shunga qaramay, Hungaroring muxlislari uni iliq kutib olishda davom etgan. Yillar davomida tribuna va paddokda “Alesi burchagi” degan ibora yashab keldi. Endi esa bu faqat norasmiy laqab emas, trassa xaritasidagi haqiqiy nom.
12-burilish – Schumacher
12-burilish – Schumacher. Michael Schumacher bu yerda to‘rt marta g‘alaba qozongan, 2001 yilda esa aynan Hungaroringda o‘zining to‘rtinchi jahon chempionligini rasman kafolatlagan. Bu burilish endi faqat keskin tormozlanish nuqtasi emas, Formula 1 tarixidagi eng buyuk davrlardan biriga eshik.
13-burilish – Senna
Oxirgi sektor boshida – 13-burilish, endi Senna. Ayrton Senna 1986 yildagi ilk Vengriya Gran-prisida pole pozitsiyasini qo‘lga kiritgan va keyinchalik uch karra jahon chempioni sifatida sport tarixiga muhrlangan. Bu burilishda har bir yo‘nalish o‘zini mukammallikka intilgan piloting ruhini eslatadi.
14-burilish – Szisz
Trassaning so‘nggi burilishi – Szisz. Bu nom ko‘pchilikka tanish bo‘lmasligi mumkin, lekin avtosport ildizlarini yaxshi biladiganlar uchun u juda katta ma’no kasb etadi. Ferenc Szisz – venger muhandisi, Renault sinov bo‘limi rahbari bo‘lgan va 1906 yil 26–27 iyunda Fransiyada o‘tkazilgan tarixdagi ilk Grand Prix g‘olibiga aylangan. Hungaroring aynan shu nom bilan nafaqat o‘z mamlakatiga, balki butun poyga tarixining eng bosh sahifalariga ko‘prik qurdi.
Hungaroring endi raqamlar emas, hikoyalar bilan to‘la trassa. Har bir burilish – alohida bob. Savol esa bitta: keyingi qo‘l izi, keyingi nom, keyingi afsona kimniki bo‘ladi?
