Haaland va Mbappe: yangi davr dueli nega Messi–Ronaldo darajasiga chiqmayapti
Erling Haaland va Kylian Mbappe. Futbol olamining navbatdagi ikki yulduzi, ammo ularning raqobati hanuz Messi va Ronaldo afsonaviy dueli soyasidan chiqolmayapti. Bunga sabablar ko‘p, lekin eng birinchisi juda oddiy: ular butunlay boshqa ikki olamda o‘ynashyapti.
Haaland – Premier League ramziga aylanib borayotgan Manchester City hujumchisi. Mbappe esa – La Liga sahnasini zabt etishga kirishgan Real Madrid’ning navbatdagi Galactico’si. Biri Manchesterning yomg‘irli kechalarida gollar yog‘dirsa, ikkinchisi Madridning oq libosida Yevropani zabt etishga hozirlik ko‘ryapti. To‘g‘ridan-to‘g‘ri to‘qnashuvlar esa – faqat va faqat Champions League va Yevropa oltin butsasi atrofida.
Messi–Ronaldo davri boshqacha edi
Messi va Cristiano Ronaldo eng yuqori cho‘qqida bo‘lgan paytda, ular La Liga markazida – Clasico chizig‘ining ikki tarafida turardi. Ispaniya futboli deyarli ikki klub qo‘lida edi, Barcelona va Real Madrid o‘rtasidagi nafrat esa Jose Mourinho, Sergio Ramos kabi figurantlar, Yevropadagi ulkan to‘qnashuvlar bilan yanada alangalanardi. Har mavsum – bir nechta finalga teng uchrashuvlar, har hafta – solishtirishlar, rekordlar, oltin to‘plar.
O‘sha Barcelona ajoyib tarkib bilan Madridni ko‘p bor yerda qoldirdi, lekin aynan shu qarama-qarshilik Messi va Ronaldo dueli atrofida mislsiz dramatizm yaratdi. Ularning o‘yin uslubi turlicha bo‘lsa-da, cho‘qqida turgan paytlarida ikkisi ham asosan qanotdan harakat qilardi. Har bir gol, har bir dribling – bevosita bir-biriga javobdek qabul qilinar, ular haqiqatan ham bir yo‘lakda yugurayotgandek tuyulardi.
Haaland va Mbappe esa boshqa. Norvegiyalik sof “to‘qqizinchi raqam”, jarima maydonida yirtqich, orqa chiziqdan tashlangan uzatmalar ortidan uchib boradigan hujumchi. Mbappe esa ko‘p yillar Paris Saint-Germain va France safida uchuvchi vinger sifatida o‘ynadi, chapda ham, o‘ngda ham, markazda ham. Tezligi, zarba kuchi bilan deyarli istalgan nuqtadan gol ura oladi.
Mbappe buni o‘zi ham ta’kidlagan: u har mavsum pozitsiyasini o‘zgartirgan holda yuqori darajani ushlab turishni o‘ziga xos noyoblik deb biladi. Bu esa Haaland bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri taqqoslashni murakkablashtiradi.
Milliy terma jamoalar: biri beshinchi turnirda, biri ilk sahnada
Yana bir katta farq – xalqaro sahna. Haaland 25 yoshida ilk bor yirik turnirga chiqmoqda. Norvegiya uzoq yillar xalqaro futbol chetida qolgani tufayli, uning nomi klublar darajasidan nariga o‘tolmadi. Bu esa “Haaland vs Mbappe” degan rivoyatni to‘liq bo‘lishiga yo‘l qo‘ymadi – rasm chala edi.
Mbappe esa mutlaqo boshqa yo‘lni bosib o‘tdi. U uchun bu – beshinchi yirik turnir. France bilan birga u har safar favoritlar ro‘yxatining eng yuqori qismida bo‘ldi. 2018 yilda, hali o‘smir yigitligida, u jahon chempioni bo‘lib ulgurgan. Har bir xalqaro musobaqada u – asosiy yulduzlardan biri.
Messi va Ronaldo o‘z mamlakatlari bilan ham doimiy ravishda sovrinlar uchun kurashdi: biri – Copa America, boshqasi – European Championship bilan tarixga kirdi. Ularning milliy terma jamoalaridagi janglari klublardagi dueliga qo‘shimcha dramatik qatlam qo‘shdi.
Endi Norvegiya ham “qorong‘u ot” sifatida maydonga chiqmoqda. Haaland ilk bor katta sahnaga chiqayotgan bo‘lsa-da, bu safar ular o‘z so‘zini ayta oladigan jamoa sifatida ko‘rilmoqda. Agar Norvegiya bu turnirda kuchli bayonot bera olsa, aynan shu narsa Haaland va Mbappe raqobatini keskin tezlashtirishi mumkin.
O‘zaro hurmat va “GOAT” soyasi
Yana bir farq – munosabatlar. Messi va Ronaldo yillar davomida bir-biri haqida deyarli hech narsa ochiq aytmadi. Ularning o‘rtasida sovuq masofa borligi, hatto bir-birini yoqtirmasligi haqida mish-mishlar yurdi. Ayniqsa Clasico avj nuqtasida bo‘lgan yillarda.
Bugun esa boshqa manzara. Haaland va Mbappe bir-biri haqida ochiq va iliq gapiradi. Haaland Canal+’ga bergan intervyusida Mbappe’ni “ajoyib”, “fenomenal” deya ta’riflab, France uning borligidan naqadar baxtli ekanini aytgan. U raqib emas, hayrat bilan qaralayotgan tengdosh sifatida ko‘rinadi.
Mbappe ham o‘z navbatida Messi va Cristiano’ni “eng zo‘rlar” sifatida alohida qo‘yib, o‘zini va Haalandni bu darajadagi bahs markaziga qo‘yishni rad etadi. U uchun hozirgi maqsad – jamoasi bilan yana bir marta jahon chempionligini qo‘lga kiritish, qolgan bahs-munozaralar esa jurnalistlar uchun mavzu, xolos.
Haaland ham xuddi shunday ohangda gapiradi: u o‘zini hech kim bilan “qarshi qo‘yish”ni yoqtirmaydi, diqqatini faqat o‘z o‘sishi, har kuni yaxshiroq bo‘lishga qaratishini aytadi. Messi va Ronaldo qilgan ishlarni “aqldan ozdiradigan darajadagi” deb ataydi, ularni hali ham yuqori darajada o‘ynayotganini eslatadi.
Shu boisdan ham yangi avlod yulduzlari o‘zlarini “navbatdagi Messi va Ronaldo” sifatida ko‘rsatishga shoshilmayapti. Bu esa raqobat atrofidagi shovqinni tabiiy ravishda pasaytiradi.
Champions League sahnasidagi ilk zarbalar
Shunga qaramay, ularning hikoyasi allaqachon Yevropa sahnasida iz qoldira boshlagan. Champions League to‘qnashuvlari bu raqobatni asta-sekin qizitib boryapti – hozircha Mbappe ustun.
Ular ilk bor 2019-20 yilgi mavsumda, Haaland Borussia Dortmund safida bo‘lganida, 1/8 finalda to‘qnash kelishdi. Germaniyadagi birinchi o‘yinda Haaland dubl qayd etdi va BVB 2:1 hisobida g‘alaba qozondi. Ammo Parijda PSG javob zarbasini berdi, umumiy hisobda 3:2 bilan chorak finalga chiqdi. Mbappe jarohati sabab o‘yinni zaxiradan boshlagan bo‘lsa-da, yakunda butun jamoa Haalandning meditatsiya uslubidagi sevinchini taqlid qilib, o‘ziga xos javob qaytardi.
Keyinroq, 2024-25 yilgi pley-off bosqichida ular yangi klub libosida qayta uchrashdi. Haaland allaqachon Manchester City, Mbappe esa Real Madrid safida edi. Birinchi o‘yinda Haaland dubl qayd etdi, lekin javob uchrashuvida Mbappe hat-trick bilan sahnani to‘liq o‘z qo‘liga oldi va Madridni keyingi bosqichga olib chiqdi. O‘sha payt jarohat bilan qiynalayotgan Haaland faqat zaxira skamyasidan bo‘layotgan voqealarga guvoh bo‘lib o‘tirdi.
O‘tgan mavsumda esa nihoyat norvegiyalik ham o‘z so‘zini aytdi. Bernabeu’dagi liga bosqichidagi uchrashuvda uning penaltisi City’ga g‘alaba keltirdi, Mbappe esa bu safar zaxirada qoldi. 1/8 finalda ular yana to‘qnash kelishdi, ammo bu safar jarohat tufayli fransuz yulduzi deyarli ishtirok etmadi. Haaland javob o‘yinida gol urgani bilan, umumiy hisobda Real 5:1 bilan chorak finalga chiqdi.
Shunga qaramay, Yevropa kuboklaridagi sovrinlar bo‘yicha hozircha Haaland oldinda turibdi. U 2023 yilda City bilan trebl yutib, kontinental sahnada o‘zini allaqachon tasdiqlab bo‘ldi. Mbappe esa hali ham birinchi katta yevropalik kubokni kutyapti.
Clasico sahnasiga ko‘chishi mumkin bo‘lgan jang
Bularning barchasini boshqa darajaga olib chiqishi mumkin bo‘lgan bitta stsenariy bor: Haaland’ning La Liga sahnasiga, aniqrog‘i, Barcelona’ga ko‘chishi.
Yillar davomida Haaland Real Madrid ham, Barcelona ham uchun potensial transfer nishoni sifatida tilga olinib kelinadi. Ayniqsa yaqinda Barcelona bilan bog‘liq gap-so‘zlar kuchaydi. Agar bir kun kelib u Camp Nou’da blaugrana libosida Mbappe’ning Real Madrid’iga qarshi saf tortsa, aynan o‘shanda bu raqobat haqiqiy yangi Clasico urushiga aylanadi.
Ronaldo ham Madridga kelganida Haaland hozirgi yoshidan atigi bir yosh kichik edi. Aynan o‘sha transfer Messi bilan uzoq yillik duelni alanga oldirgan edi. Haaland uchun ham shunday burilish nuqtasi bo‘lishi mumkinmi?
Hozircha bu – faqat ehtimol. Barcelona Coviddan keyingi moliyaviy inqirozdan endigina bosh ko‘tarayotgan bir paytda, Haaland esa Etihad’dagi hayotidan “baxtiyor”. Uning agenti Rafaela Pimenta ham La Sexta’ga bergan intervyusida Barcelona bilan hech qanday rasmiy aloqa bo‘lmaganini, futbolchi yaqinda shartnomasini uzaytirgani va Manchester City’dagi holatidan mamnun ekanini ochiq aytdi.
Demak, hozircha bu ssenariy – qog‘ozdagi chizmadek xolos. Ammo futbol tarixida ko‘p bor shunday bo‘lgan: bir transfer – butun avlod hikoyasini o‘zgartirib yuborgan.
Boston sahnasida yonayotgan cho‘g‘
Shunday ekan, Haaland va Mbappe raqobati hozircha Messi va Ronaldo afsonasi darajasiga chiqqani yo‘q. Ularning yo‘llari kam kesishadi, uslublari boshqacha, milliy terma jamoalaridagi taqdiri ham bir-biridan uzoq.
Ammo cho‘g‘ bor. Champions League uchrashuvlari, Yevropa oltin butsasi poygasi, endi esa – Boston’da bo‘lib o‘tadigan jahon chempionati uchrashuvi. Aynan shunday o‘yinlar bu cho‘g‘ni alangaga aylantira oladi.
Savol bitta: bu ikki yulduz o‘z davrining haqiqiy raqiblariga aylanadimi yoki Messi va Ronaldo hikoyasi futbol tarixida takrorlanmas sahifa bo‘lib qoladimi?
