Gianni Infantino va futbol siyosatidagi ishonch inqirozi
FIFA va uning prezidenti Gianni Infantino futbol siyosatining eng yuqori qatlamida ishonch inqiroziga yuz tutdi. UEFA, Concacaf va Asian Football Confederation rahbariyati ochiq maktub orqali tashkilotni va uning yetakchisini keskin tanqid qildi, ularning aytishicha, ishonch “aldov orqali buzilgan”.
Bu shunchaki texnik loyiha yoki ichki ish yuritish mojarosi emas. Maktubda aniq yozilgan: gap “o‘yinning yaxlitligi va uni boshqarishga saylanganlarning yaxlitligi” haqida ketmoqda.
FFE rejasi va portlagan mojaro
Mo‘ljallangan Fifa Forward Enterprise (FFE) rejasi futbol siyosatining markaziga aylangan. Rejaga ko‘ra, barcha FIFA musobaqalarining, jumladan, World Cup turnirlarining tijoriy va chiptaga oid huquqlarini boshqaradigan yangi kompaniya tuzilishi kerak edi. Shu kompaniyaning 21 foizi xususiy investitsiya kompaniyasiga sotilishi rejalashtirilgan edi.
Bu struktura FIFA uchun yangi moliyaviy quvvat, yangi daromad manbai sifatida ko‘rsatildi. Ammo konfederatsiyalar buni boshqacha qabul qildi. UEFA boshchiligidagi qarshilik keskinlashdi, shubhalar kuchaydi, savollar ko‘paydi: kim foyda ko‘radi, kim nazorat qiladi, o‘yin kimga xizmat qiladi?
Bosim oshib bordi. Natijada loyiha bekor qilindi. Ammo bekor qilish mojaroni tugatmadi, aksincha, ishonch masalasini yanada keskinlashtirdi.
“Ishonch aldov orqali buzilganda…”
UEFA, Concacaf va Asian Football Confederation tomonidan imzolangan ochiq maktubda gaplar juda og‘ir. Prezidentlar va bosh kotiblar qo‘ygan imzolar ostida shunday jumla turibdi:
“Qachonki ishonch aldov orqali buzilsa, qachonki bir shaxs unga vakolat bergan jamoaning ustiga o‘zini qo‘ysa, u o‘z burchini tark etgan bo‘ladi”.
Maktubda Gianni Infantino nomi tilga olinmagan. Lekin ohang, maqsad va manzili deyarli shubhasiz. BBC Sport manbalariga ko‘ra, bu hujjat Infantino uchun bir signal sifatida talqin qilinmoqda – lavozimni tark etib, o‘rnini “izzat bilan” bo‘shatish imkoniyati sifatida.
Futbol siyosatida bunday ochiq va keskin murojaat kam uchraydi. Ayniqsa, bir nechta yirik konfederatsiya bir ovozdan gapirganda.
Boykot tahdidi va keskinlashgan front chizig‘i
UEFA allaqachon ogohlantirdi: FIFA musobaqalarini boykot qilish masalasi kun tartibida. Bu faqat texnik bosim vositasi emas, balki global futbol xaritasini larzaga keltirishi mumkin bo‘lgan siyosiy qurol.
FFE atrofidagi tortishuvlar aynan UEFA yetakchiligida keng miqyosli norozilikka aylandi. Yevropa futboli o‘z pozitsiyasini qat’iy ko‘rsatdi, boshqa konfederatsiyalar ham unga qo‘shildi. Natija: loyiha to‘xtatildi, ammo ishonch tiklanmadi.
FIFA esa jim o‘tirgani yo‘q. Shanba oqshomida tashkilot rasmiy bayonot e’lon qilib, o‘ziga qarshi “uyg‘unlashtirilgan va davom etayotgan urinishlar” haqida gapirdi va bu harakatlar FIFA hamda Infantino obro‘sini “izdan chiqarishga” qaratilganini ta’kidladi.
Shunday qilib, ikki front yuzma-yuz turibdi: bir tomonda FIFA rahbariyati, ikkinchisida esa yirik konfederatsiyalar blokiga aylangan muxolif pozitsiya.
Mustaqil tekshiruv talabi
Ochiq maktubda mualliflar bir asosiy talabni ham ilgari surdi: bo‘layotgan ishlar bo‘yicha “to‘liq mustaqil uchinchi tomon” tomonidan tekshiruv o‘tkazish.
FIFA allaqachon oktyabr oyida Fifa Council yig‘ilishida hisobot taqdim etishga va’da bergan. Endi esa bu jarayon ustidan tashqi, mustaqil nazorat talab qilinmoqda. Bu oddiy ichki audit emas, balki futbol boshqaruvining eng yuqori darajasida shaffoflik va hisobdorlik sinovi bo‘lishi kutilayotgan jarayon.
Savol endi shunday: bu tekshiruv FIFA ichki tizimini tinchlantiradimi yoki aksincha, yanada chuqurroq bo‘linishlar va keskin qarorlar uchun sahna tayyorlaydimi?
Global futbol boshqaruvida chiziqlar aniq chizilmoqda. Endi esa navbat – oktyabrda bo‘ladigan Fifa Council yig‘ilishida va undan keyin qaysi tomonning siyosiy irodasi ustun kelishida.
