Gianni Infantino va FIFA inqirozi: Futbol boshqaruvidagi o‘zgarishlar
Gianni Infantino larzaga kelgan reja bilan o‘zini o‘zi o‘qqa tutdi
Futbol siyosatida deyarli tebratilmasdek tuyulgan kursi birdaniga chayqaldi. FIFA prezidenti Gianni Infantino bir paytlar osonlikcha qayta saylanadigan rahbar sifatida ko‘rilardi. Endi esa u futbol olamidagi eng keskin bosim ostidagi odamga aylandi.
“Javohirlar”ni sotish urinishining qulashi
Infantino 2025 yilgi Jahon chempionati sikliga kirib kelayotganda kuchli siyosiy kapitalga ega edi. FIFA’ning 211 a’zo assotsiatsiyasidan 200 dan ortig‘i turnir boshlanishidan oldinyoq uning navbatdagi muddatga prezident bo‘lishini yozma ravishda qo‘llab-quvvatlagan edi.
Shu fon ostida u eng xavfli qadamini tashladi. Reja oddiy, ammo portlovchi edi: FIFA’ning eng yirik musobaqalarida, jumladan, Jahon chempionatida xususiy investorlar uchun ulushlar sotish. Ya’ni tashkilotning “tojidagi gavharlar” bozor qiymatiga chiqarilishi ko‘zda tutilgan edi.
Futbol dunyosi buni ko‘rishi bilan reaksiya kechikmadi. Norozilik to‘lqini tez ko‘tarildi, ohangi esa keskin edi. Ko‘plab rahbarlar va federatsiyalar bu g‘oyani futbol merosiga xiyonat, sportni to‘liq tijoratga topshirish sari xavfli qadam sifatida talqin qildi.
Bosim shu qadar kuchli bo‘ldiki, Infantino rejani butunlay bekor qilishga majbur bo‘ldi. Siyosiy kapitali esa ko‘z o‘ngida erib ketdi.
UEFA bosimi, Yevropaning yuz o‘girish xavfi
Yevropa bu safar sukut saqlamadi. UEFA ochiqchasiga Infantino iste’fosini talab qila boshladi. Bu shunchaki navbatdagi bahs emas, balki markaziy hokimiyatga qarshi ochiq siyosiy zarba edi.
Wales, Serbia va Finlandiya esa undan ham keskinroq qadam tashladi: ular 56 yoshli rahbarni qo‘llab-quvvatlashdan rasman voz kechdi. Avvalgi xatlar, avvalgi va’dalar birdaniga o‘z kuchini yo‘qotdi.
Endi gap faqat bir shaxsning obro‘sida emas. Yevropa mamlakatlarining FIFA musobaqalarini boykot qilish ehtimoli tilga olinmoqda. Bu esa nafaqat siyosiy, balki sport tarixidagi eng jiddiy chiziqlardan birini chizishi mumkin.
Trump atrofidagi mojaro va FIFA’ning keskin javobi
Shu notinch vaziyatda yana bir hikoya paydo bo‘ldi. The Times nashri xabariga ko‘ra, Infantino AQSh prezidenti Donald Trump bilan bir necha bor bog‘lanishga uringan, undan yordam so‘ragan, deya da’vo qilindi. Maqsad – xususiylashtirish rejasidan kelib chiqqan g‘azab va bosim fonida o‘z pozitsiyasini saqlab qolish, degan iddao ilgari surildi.
FIFA bu xabarni kutib o‘tirmadi. Tashkilot rasmiy bayonot bilan chiqdi va matndagi ohang keskin edi.
“FIFA Prezidenti so‘nggi kunlarda AQSh Prezidentiga yoki uning ma’muriyatidagi biror a’zoga qo‘ng‘iroq qilmagan. Bu sof uydirmadir”, – deyiladi bayonotda.
Shu tariqa, FIFA bu mojaroning siyosiy maydonini yopishga urindi. Ammo savollar qolmoqda: tashkilot ichida ishonch chiziqlari qayerdan o‘tmoqda, kim kimni himoya qilmoqda, kim esa yangi tartib uchun maydon tayyorlamoqda?
Kim Infantino o‘rnini egallashi mumkin?
Infantino o‘rindig‘i bir paytlar temirdan yasalgan kabi ko‘ringan bo‘lsa, hozir u g‘ijimlangan alyuminiydek. Endi asosiy savol – agar u ketadigan bo‘lsa, kim keladi?
Turli manbalarda allaqachon olti nafar potentsial nomzod tilga olinmoqda. Ularning har biri FIFA tepasiga kelganda tashkilotning yo‘nalishini tubdan o‘zgartirishi mumkin. Kimdir tizimni yumshatishga, kimdir esa yana ham kuchliroq markazlashuvga intilishi ehtimoli bor.
Bu bahs endi shaxslar haqida emas, boshqaruv modeli haqida ketmoqda. Futbol global boylik sifatida kimga tegishli? Milliy assotsiatsiyalargami, muxlislargami, yoki moliyaviy bozorlargami?
Futbol boshqaruvi yoqasidagi chiziq
Infantino uchun bu inqiroz bir kechada paydo bo‘lgani yo‘q. Lekin aynan Jahon chempionati va boshqa yirik turnirlarni xususiy kapitalga ochish rejasi uning hokimiyatini ildizidan larzaga soldi.
Endi esa futbol boshqaruvining kelajagi savol ostida turibdi. Yevropa federatsiyalari bosimi, boykot ehtimoli, ichki muxolifat va yangi nomzodlar soyasi – bularning barchasi FIFA ichidagi muvozanatni qayta chizmoqda.
Savol endi shunday: bu bo‘hron futbolni tozalash va isloh qilish sari olib boradimi, yoki sport tarixidagi eng kuchli tashkilotlardan birini yana bir bor yopiq eshiklar ortida bitiladigan kelishuvlarga qaytaradimi?
