Fransuz futbolchilarining Stamford Bridgedagi merosi
“Chelsea” tarixida bir xorijiy mamlakat doim boshqalardan oldinda bo‘lib kelgan. Bu – Fransiya. Yillar davomida klub safida maydonga tushgan 24 nafar fransuz futbolchisi jami 267 ta gol urgan. Bu shunchaki statistika emas, “Stamford Bridge”dagi butun bir avlodlar zanjiri.
Hamma narsa 1996-yil yozida boshlangan. Frank Leboeuf Londonning ko‘k libosini kiygan ilk fransuz bo‘ldi. O‘shandan beri “Bridge” deyarli hech qachon fransuzsiz qolmadi. Endi esa navbat Malo Gusto va uning terma jamoadoshlari Iroq bilan Jahon chempionati uchrashuviga tayyorlanayotgan pallaga kelib keldi. Shu bahona, “Chelsea” uchun gol urgan har bir fransuz nomini birma-bir eslab chiqamiz.
Anelka – sust start, kuchli yakun
Nicolas Anelka “Chelsea” safida sekin ochildi, lekin bir marta tezlikni topdimi, to‘xtamadi. 2008/09-yilgi mavsum – uning to‘liq birinchi yili – hammasini o‘zgartirdi. 19 ta gol, Premyer-ligadagi “Golden Boot” sovrini va tarixga yozilgan mavsum. U o‘sha yili liga doirasidagi “Chelsea”dagi gollarining yarmisini urdi.
Anelkani faqat raqamlar orqali o‘lchab bo‘lmaydi. Uning aql bilan qurilgan o‘yin qurilishi, hujumdagi nozik bog‘lovchi roli o‘sha yillardagi muvaffaqiyatli “Chelsea”ning yashirin dvigatellaridan biri bo‘lib qoldi.
Malouda – chap qanotdan kelgan zarba
Florent Malouda “Lyon”dan kelganida allaqachon Ligue 1ning eng yaxshi futbolchisi sifatida tanilgan edi. “Chelsea”da esa u ayniqsa 2009/10-yilgi “dubl” mavsumida porladi. Gol ham, golli uzatma ham – hammasi undan.
Keyingi yil u darvoza tomon yanada ko‘proq qaradi. Premyer-ligada 13 ta gol va ichki to‘purarlik. Malouda chap qanotdan hujum qilgan paytlar raqib himoyachilari qanchalik qiynalganini o‘sha davr muxlislari yaxshi eslaydi.
Giroud – katta sahnalar odami
Olivier Giroud uchun “mayda” o‘yin degan narsa deyarli yo‘q edi. U yirik sahnalarni yoqtirardi. 2020/21-yilgi UEFA Champions League safarida sakkiz o‘yinda olti gol, 2019-yilgi UEFA Europa League finalida sobiq jamoasi “Arsenal” darvozasiga muhim zarba.
Uning gollari faqat muhim emas, ko‘pincha chiroyli ham bo‘lardi. “Southampton”ga qarshi FA Cup yarim finalidagi slalom uslubidagi reydi, “Atletico Madrid” darvozasiga ajoyib “baysikl-kik” – “Stamford Bridge” tribunalarini ko‘p marta o‘rnidan turg‘izgan lahzalar.
Leboeuf – himoyachi, lekin zarba qo‘rqinchli
Frank Leboeuf ko‘plab gollarini penaltidan urgan bo‘lishi mumkin, lekin uning uzoq masofadan yo‘llagan zarbalari ham alohida bob. 1997-yilda “Leicester City”ga qarshi oxirgi daqiqalardagi g‘alaba goli hanuz esdan chiqmaydi.
U nafaqat zarba, balki pas bilan ham himoyadan hujumni boshlab beradigan futbolchi edi. Uzun masofali aniq uzatmalari “Chelsea” o‘yinini boshqa darajaga ko‘targan.
Nkunku – jarohatlarga qaramay iz qoldirgan mavsumlar
Christopher Nkunku uchun London sarguzashti deyarli boshlanmasdan jarohatlar bilan to‘qnashdi. Premyer-ligadagi debyutida gol urgani bilan birinchi mavsum atigi uchta gol bilan yakunlandi.
Ikkinchi yilida u o‘zini ko‘proq ko‘rsatdi, ayniqsa UEFA Conference League kampaniyasida. To‘qqiz uchrashuvda besh gol va uch golli uzatma – bu safar uning ismi turnirning asosiy figurasi sifatida tilga olindi. “Chelsea”dagi so‘nggi goli esa AQShda o‘tkazilgan FIFA Club World Cupda “Benfica”ga qarshi 1/8 finalda keldi.
Gallas – bahsli ketish, ammo unutilmas lahzalar
William Gallas nomi “Chelsea” muxlislari orasida hanuz bahsli. Uni “Ashley Cole”ni olib kelgan bitimning bir qismi sifatida eslashadi. Biroq uning klub uchun qilgan ishlarini inkor etib bo‘lmaydi.
Ikki marta chempion bo‘lgan jamoaning tayanch himoyachisi, “Tottenham”ga qarshi kechgi dramatik g‘alaba goli va 2004/05-yilgi tarixiy mudofaa – atigi 15 ta gol o‘tkazilgan mavsum. Gallas o‘sha devor ichidagi muhim g‘ishtlardan biri edi.
Kante – maydon markazining qirolligi
N’Golo Kante kamgap bo‘lishi mumkin, lekin uning o‘yini hech qachon sokin emasdi. 2016/17-yilda sobiq klubi “Leicester City”dan kelib, “Chelsea”ni yana cho‘qqiga olib chiqdi. O‘sha mavsum u mamlakatdagi eng hukmron yarim himoyachi sifatida ko‘rildi va individual sovrinlar oqimi buning isboti bo‘ldi.
2021-yilgi Champions League safarida esa Kante deyarli har bir pley-off uchrashuvida eng yaxshi futbolchi sifatida tilga olindi. Porto finaliga eltgan yo‘lda u “Chelsea” yuragini urdirib turgan motor edi.
Remy – kam gol, katta baho
Loic Remy raqamlar bo‘yicha rekord o‘rnatmagan bo‘lishi mumkin. Lekin 2014/15-yilda urgan yetti goli – sof oltin. “Manchester City”, “Hull City”, “Stoke City”ga qarshi uchrashuvlarda keltirgan ochkolari chempionlik poygasida juda qimmatga tushdi.
Natija? Premyer-liga chempionligi va medal. Ba’zan jamoaga aynan shunday “zaxiradagi qutqaruvchi” kerak bo‘ladi.
Zouma – havodagi hukmronlik
Kurt Zouma ham o‘sha 2014/15-yilgi chempion jamoaning ko‘zga kam tashlanuvchi, ammo juda foydali bo‘lagiga aylandi. Uning havodagi ustunligi standart vaziyatlarda ham, o‘z jarima maydoni ichida ham katta qurol bo‘lib xizmat qildi.
Eng noodatiy lahzalardan biri – 2015-yilgi League Cup finalida “Tottenham”ga qarshi uchrashuvni yarim himoyachi sifatida boshlagani. “Chelsea” 2:0 hisobida g‘alaba qozondi, Zouma esa bu tajribani unutilmas qilib qo‘ydi.
Desailly – “Tosh”ning London davri
Marcel Desailly “Chelsea”ga kelganidan ko‘p o‘tmay, 1998-yilda Fransiya bilan Jahon chempionligini qo‘lga kiritdi. “The Rock” laqabi bejiz emasdi – u himoyada harakatni to‘xtatib, raqib hujumchilarini yo‘q qilib yuborardi.
2000-yilgi FA Cup safarida, klubning ilk Champions League mavsumida u o‘zining eng yaxshi sifatlarini namoyish etdi. Keyinchalik u Dennis Wise’dan sardorlik kamarbandidni qabul qilib olib, kiyinish xonasidagi bosh yetakchilardan biriga aylandi.
Disasi – debyutdagi gol va rekord ko‘rsatkich
Axel Disasi gollar bilan nom chiqarmagan markaziy himoyachi bo‘lishi mumkin, ammo “Chelsea”dagi ilk uchrashuvida darhol o‘zini ko‘rsatdi. 2023/24-yilgi mavsumning ochilish turida “Liverpool”ga qarshi uchrashuvda u hisobni tenglashtiruvchi golni urdi.
Keyinroq “Manchester City”ga qarshi durang o‘yinda 16 ta tozalash bilan ajralib turdi – bu so‘nggi sakkiz yil ichida “Chelsea” futbolchisi tomonidan qayd etilgan eng yuqori ko‘rsatkich bo‘ldi. O‘sha kuni u Man of the Match bo‘lishga to‘liq haqli edi.
Gusto – ilk gollar, yirik sahnalar
Malo Gusto – hozirgi Jahon chempionatida Fransiya terma jamoasidagi yagona “Chelsea” vakili. U allaqachon klub bilan birga AQShda o‘tgan Club World Cupda chempion bo‘lib ulgurgan.
Qiziq jihat shundaki, 2025/26-yilgacha u katta futbolda birorta gol urmagan edi. O‘tgan mavsum esa birdaniga uchta gol – ulardan biri Champions League 1/8 finalida “Paris Saint-Germain” maydonida. Himoyachi uchun bunday sahnada gol urish – karerani belgilab beradigan lahzalardan.
Bakayoko – qisqa davr, ammo esda qolgan kechalar
Tiemoue Bakayoko “Monaco”dan katta umidlar bilan kelgan, lekin “Chelsea”dagi yagona mavsumida o‘zini to‘liq ochib bera olmadi. Shunga qaramay, u uchta gol urishga ulgurdi.
Eng yodda qolganlaridan biri – Champions League’dagi debyutida “Qarabag” darvozasiga yo‘llagan zarbasi. O‘sha kecha “Stamford Bridge”da 6:0 hisobidagi yirik g‘alaba nishonlangan edi.
Petit – kutilgan darajagacha yetmagan yulduz
Emmanuel Petit uch yil davomida “Arsenal”dagi darajasini “Chelsea”da takrorlashga urindi. To‘liq uddaladi, deyish qiyin, lekin u kiyinish xonasida hurmat qozongan, tajribali futbolchi bo‘lib qoldi.
Eng muhim sahnasi – 2002/03-yil yakunidagi “Liverpool”ga qarshi o‘yinda. U Frank Lampard bilan juftlikda maydon markazini yopib, Champions League yo‘llanmasini ta’minlagan g‘alabaga hissa qo‘shdi.
Lambourde – “White Hart Lane”dagi bitta zarba
Bernard Lambourde Leboeuf yoki Desailly darajasida afsona bo‘lib qolmadi. Biroq uning ham o‘ziga xos sahifasi bor. 1999/00-yilgi mavsumda “Tottenham”ni “White Hart Lane”da mag‘lub etgan uchrashuvda u g‘alaba golini urdi.
Ba’zan “Chelsea” tarixida qolish uchun birgina to‘g‘ri paytda kiritilgan golning o‘zi kifoya.
Fofana – birinchi mavsumdagi ikkita zarba
Wesley Fofana hozircha “Chelsea” safida to‘rtta mavsum o‘tkazgan bo‘lsa-da, uning ikkala goli ham birinchi yilidayoq keldi. Champions League’dagi “AC Milan”ga qarshi 3:0 hisobidagi muhim g‘alabada u hisobni ochgan edi.
Keyin esa “Leeds United”ga qarshi 1:0 hisobidagi uchrashuvda yagona gol muallifiga aylandi. Himoyachi uchun bu ikki gol – nafaqat statistik, balki ruhiy jihatdan ham katta bosqich.
Badiashile – sokin, ammo foydali
Benoit Badiashile 2023-yil yanvarida “Monaco”dan kelganidan beri uch yarim mavsum ichida ikki bor raqib darvozasini ishg‘ol qildi. Birinchisi – Premyer-ligadagi “Bournemouth” ustidan 3:1 hisobidagi g‘alabada.
Ikkinchi gol esa League Cupda “Blackburn Rovers”ga qarshi uchrashuvda g‘alaba yo‘lini ochdi. U ko‘proq sokin ish qiladigan himoyachi, lekin kerak paytda raqib jarima maydonida ham so‘zini ayta oladi.
Makelele – gollar emas, butun bir rol
Claude Makelele haqida gap ketganda, hech kim avval gollarni eslamaydi. Sababi oddiy: u boshqa narsasi bilan buyuk bo‘ldi. “The Makelele role” – himoyaviy yarim himoyachi tushunchasini butun liga bo‘ylab qayta ta’riflab bergan futbolchi.
U ikki chempionlik jamoasining yuragini tashkil etdi, hammasini soddalashtirib, atrofidagilarni yanada yaxshi ko‘rsatib qo‘yardi. Ikki gol? Bu uning ish ta’rifida asosiy band emasdi.
Charvet – qisqa muddat, ikki sovrin
Laurent Charvet “Chelsea” safida atigi olti oy o‘ynadi. O‘sha paytda u mashhur bo‘lib ketgan 26-raqamli futbolka egasi emasdi – bu raqam keyin John Terry bilan bog‘lanadi. Lekin qisqa davr ichida u ikkita sovrin yutdi: League Cup va UEFA Cup Winners’ Cup.
Kam o‘yin, lekin to‘la vitrina – yomon emas.
Deschamps – maydondan murabbiylikka
Didier Deschamps bu ro‘yxatdagi ramziy yakuniy ismga aylandi. Hozirgi Fransiya terma jamoasi bosh murabbiyi bo‘lgan Deschamps bu Jahon chempionati tugashi bilan 14 yillik davrni yakunlaydi.
U 1999/00-yilgi ilk Champions League mavsumida “Chelsea” safida atigi bir yil o‘ynadi. Biroq o‘sha paytda Desailly bilan birga maydon va kiyinish xonasiga katta tajriba olib kirgan, katta sahnalar ko‘rgan chempion sifatida jamoaga qo‘shildi.
Leboeufdan Deschampsgacha, Makeleledan Kante va Gustogacha – fransuzlar “Stamford Bridge”ni faqat vaqtincha manzil emas, o‘z tarixlarining muhim sahifasiga aylantirib kelishdi. Savol endi bitta: keyingi katta fransuz nomi bu ro‘yxatga qachon va qaysi sahnada qo‘shiladi?
