FIFAning “toj javohirlari” savdosi: Blatter ogohlantiradi
FIFA ichida xususiy kapitalni jalb qilish rejasi atrofida bosim kundan kunga kuchayib bormoqda. Endi bu bahsga tashkilotning sobiq rahbari Sepp Blatter ham ochiqchasiga qo‘shildi.
Blatter, 1998 yildan 2015 yilgacha FIFAga rahbarlik qilgan odam, ijtimoiy tarmoqlarda qisqa, lekin keskin bayonot qoldirdi. Uningcha, FIFA yo‘nalishini butunlay adashtirish arafasida turibdi.
“FIFA xususiy kapital fondi emas, – deb yozdi u 31 iyul, juma kuni. – Bu nizomlar, reglamentlar va global o‘yinni himoya qilish bo‘yicha ishonchli majburiyatlarga ega assotsiatsiya. Agar siz futbolning toj javohirlarini xususiy investorlarga sotsangiz, o‘yinning o‘zidan ham bir bo‘lagini – ayniqsa, uning ruhini – sotasiz. Pul muhim, lekin u hech qachon hammasidan ustun bo‘lmasligi kerak”.
FIFA Forward Enterprise: oltin imkoniyatmi yoki xavfli burilish?
Mojaroga sabab bo‘lgan taklif 28 iyul kuni e’lon qilindi. Rejaga ko‘ra, FIFA FIFA Forward Enterprise (FFE) nomli yangi sho‘’ba korxona tuzmoqchi.
FFE FIFAning eng daromadli yo‘nalishlari ustidan nazoratni qo‘lga olishi ko‘zda tutilgan. Gap faqat Jahon chempionati emas, balki yirik turnirlarning tijoriy va tadbirlar bilan bog‘liq butun infratuzilmasi haqida ketmoqda: translyatsiya huquqlari, homiylik shartnomalari, chiptalar savdosi, litsenziyalash bitimlari – hammasi shu yangi tuzilma qo‘liga o‘tishi rejalashtirilgan.
Hozirgi prezident Gianni Infantino bu rejani keskin himoya qilmoqda. U buni “o‘yinni global miqyosda rivojlantirishni turbotezlikda tezlashtiradigan oltin imkoniyat” deb atadi.
Ammo qarshilik undan ham tezroq paydo bo‘ldi.
UEFA baykoti: Jahon chempionatisiz Yevropa?
Yevropa futbolini boshqaruvchi UEFA payshanba kuni keskin pozitsiya bildirdi: taklif bekor qilinmaguncha barcha FIFA musobaqalarini, shu jumladan Jahon chempionatlarini boykot qilishini e’lon qildi.
Bu shunchaki siyosiy ishora emas. Yevropa klublari va terma jamoalari bozor, auditoriya va sport darajasi bo‘yicha global futbolning markazida turibdi. Ularning Jahon chempionatidan chetga chiqishi – futbol tarixida misli ko‘rilmagan zarba bo‘lishi mumkin.
Kun oxiriga borib, yana bir kuchli signal paydo bo‘ldi.
Shimoliy, Markaziy Amerika va Karib havzasi futbolini birlashtirgan Concacaf ham bu rejani qo‘llamasligini ma’lum qildi. Yevropadan keyin bu hudud ham orqaga chekinmadi.
Ertasi kuni esa Osiyo Futbol Konfederatsiyasi ham o‘z pozitsiyasini ochiq bildirdi: ular UEFA va Concacaf bilan birdamlikda ekanini, FFE rejasi qarshisida turishini e’lon qildi.
Shu tariqa, bir necha kun ichida uch qit’a futbol siyosatida bitta frontga birlashdi.
FIFA o‘zini oqlamoqda: “Hech kim futbolni sotmayapti”
Bosim oshgani sari FIFA ham sukut saqlab o‘tirmadi. Payshanba kuni tashkilot rasmiy bayonot bilan chiqdi va tanqidlar “noto‘g‘ri talqin”ga asoslanganini ta’kidladi.
Bayonotda shunday deyiladi: FFE loyihasi faqat bitta maqsadni ko‘zlaydi – har bir FIFA a’zo assotsiatsiyasiga (MA) o‘z mamlakatidagi futbol tijoriy imkoniyatlaridan mazmunli ulushga ega bo‘lish yo‘lini ochish. Tashkilot bu jarayon “FIFA yoki futbolning ruhiga ham, boshqaruviga ham ziyon yetkazmasligini” urg‘uladi.
Eng keskin jumla esa yakunda keldi: “Hech kim futbolni sotmayapti. Bu – FIFA hech qachon ko‘rib chiqmaydigan narsa”.
Bir tomonda “toj javohirlar” haqida ogohlantirayotgan sobiq prezident. Ikkinchi tomonda esa “hech narsa sotilmayapti” deb turib olgan hozirgi rahbariyat va uning loyihasi.
Savol endi boshqacha tus olmoqda: bu kurashda g‘olib kim bo‘ladi – xususiy kapitalga ochilayotgan yangi eshiklarmi yoki futbol ruhini himoya qilishni da’vo qilayotgan qit’a ittifoqlari?
