FIFA Jahon chempionati: 20 milliard dollarlik tuzilma rejalari
FIFA Jahon chempionati ulushlari bo‘yicha reja bo‘yicha bosim ostida, Infantino orqaga qadam tashlamadi, lekin ohangini yumshatdi. U bu g‘oyani shart emas, imkoniyat deb atadi.
20 milliard dollarlik tuzilma va savdo maydoniga chiqayotgan Jahon chempionati
Hafta boshida FIFA yangi tijoriy tuzilma yaratish niyatini e’lon qildi: Jahon chempionati va boshqa yirik turnirlarni boshqaradigan alohida sho‘’ba kompaniya, taxminiy qiymati – 20 milliard dollar. Ana shu yangi tuzilmadan 20 foizgacha ulush tashqi sarmoyadorlarga taklif qilinishi mumkinligi aytildi.
Bu xabar futbol siyosatining eng yuqori qatlamida portlashga teng ta’sir qildi. Mintaqaviy konfederatsiyalar o‘zini chetga surilgandek his qildi, reja esa ular uchun deyarli ogohlantirishsiz paydo bo‘ldi. Savol keskin: Jahon chempionati endi qisman bo‘lsa-da, xususiy kapital qo‘liga o‘tadimi?
Tanqidlar fonida Infantino pozitsiyasi
Bosim kuchaydi, lekin Gianni Infantino ohangni keskinlikdan ko‘ra, tushuntirishga burdi. Uning aytishicha, bu hali yakuniy qaror emas, jarayonning boshlanishi, xolos.
“It’s part of a democratic process – a consultation process – and, above all, it is an opportunity but not an obligation,” – deya ta’kidladi u FIFA tarqatgan videomurojaatda. Ya’ni, bu – majburiy yo‘l emas, muhokama uchun ochilgan eshik.
Infantino uchun bu – futbolning moliyaviy evolyutsiyasidagi navbatdagi bosqich. U sportning tijoriy tomonini mustahkamlashni tabiiy qadam sifatida ko‘rsatmoqda.
Eng boy tashkilot – yana ko‘proq daromad izlayaptimi?
FIFA allaqachon dunyodagi eng boy sport tashkilotlaridan biri. Asosiy daromad manbasi – Jahon chempionati bilan bog‘liq teletranslyatsiya huquqlari, homiylik bitimlari va boshqa tijoriy kelishuvlar. Har to‘rt yilda bir marta bo‘lib o‘tadigan turnir global televizion bozorni larzaga soladi, stadionlardan tashqarida esa milliardlab dollar aylanadi.
Shunday fonda 20 milliard dollarlik yangi sho‘’ba va ulushlar savdosi g‘oyasi – bu shunchaki qo‘shimcha daromad emas, balki futbol siyosatining kuch markazlarini qayta taqsimlashi mumkin bo‘lgan qadam sifatida ko‘rilmoqda. Aynan shu jihat mintaqaviy konfederatsiyalarni sergaklantirdi.
“Futbol muxlissiz bo‘lmaydi”
Tanqidlar kuchayayotgan pallada Infantino bir nuqtani alohida urg‘uladi: muxlislar markazda qoladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, FIFA boshqaruvni hech qanday tashqi aralashuvga topshirmaydi, qarorlar esa baribir Zurichdagi markaziy ofisda qabul qilinadi.
“FIFA obviously continues to govern football without any external interference,” – dedi u. Bu jumla orqali u xususiy kapital kirib kelishi sport siyosatini sotib olish degani emasligini uqtirmoqchi bo‘ldi.
U, shuningdek, bayroqdor musobaqalar – FIFA World Cup va FIFA Women’s World Cup – har qanday holatda ham FIFA qo‘lida qolishini aytdi. Turnirlar brendi, formati va boshqaruvi tashkilot nazoratida bo‘lishi ta’kidlandi.
Oldinda – og‘ir savollar
Hozircha bitta narsa aniq: bu reja futbol siyosatida yangi bahslar davrini ochdi. Bir tomonda – global sarmoyadorlar va ulkan tijoriy salohiyat. Ikkinchi tomonda – konfederatsiyalar, assotsiatsiyalar va muxlislar, ular uchun Jahon chempionati nafaqat biznes, balki sportning ruhiy markazi.
Endi e’tibor bitta savolda jamlanadi: FIFA ushbu “imkoniyat, ammo majburiyat emas” degan g‘oyani muhokama maydonidan real bitimga aylantiradimi yoki keskin qarshiliklar bu rejani allaqachon start chizig‘ida to‘xtatib qo‘ydimi?
