FIFA’da Infantino rejasining keskin qulashi
FIFA juma kuni dunyo futbolini larzaga keltirgan rejasidan keskin orqaga chekindi. Jahon chempionatiga xususiy investorlarni sherik sifatida kiritish, turnirning o‘ziga ulush sotish g‘oyasi rasman bekor qilindi. Uch kun ichida e’lon qilingan loyiha yonib ketdi.
Bu nafaqat navbatdagi qaror o‘zgarishi. Bu — FIFA prezidenti Gianni Infantino uchun og‘ir mag‘lubiyat.
Rekord daromaddan keyingi xavfli burilish
Yaqinda Shimoliy Amerikada o‘tkazilgan, tarixdagi eng daromadli erkaklar Jahon chempionati ortidan FIFA o‘zini yanada tajovuzkor tijorat yo‘liga urdi. Tashkilot so‘nggi to‘rt yilda 15 milliard dollar yig‘ishga tayyor turibdi, asosiy qismi aynan shu turnirdan.
Shu fon’da Infantino yangi tijorat tuzilmasi — Jahon chempionati va Club World Cup kabi musobaqalarni birlashtiruvchi alohida biznes platforma yaratishni ilgari surdi. Eng bahsli nuqta esa: bu tuzilmaning kichik ulushi xususiy investorlar, jumladan Joshua Kushner boshqaruvidagi firma qo‘liga o‘tishi kerak edi. Joshua — Donald Trump’ning kuyovi Jared Kushnerning ukasi.
Yevropa uchun bu chiziqdan o‘tish edi.
Boykot tahdidi: Yevropaning keskin javobi
Reja e’lon qilingani zahoti Yevropa futbol siyosiy maydonni larzaga soldi. UEFA va yirik yevropalik assotsiatsiyalar bunday bitimni “futbolni sotish” deb atadi. Gap shunchaki norozilikda emas edi — ular Jahon chempionatini boykot qilish bilan ochiqchasiga tahdid qildi.
Bunday ohangni FIFA tarixida deyarli ko‘rmaganmiz.
CONCACAF va AFC ham bu tashabbusga qarshi chiqdi. Ular boykot darajasiga bormadi, ammo qarshilik ochiq va aniq edi. Demak, Infantino rejasi FIFA tashqarisida emas, qit’alar bo‘ylab ichkaridan ham yoriqlar ochdi.
Ichki isyon: prezident atrofidagi doira ham yorildi
Bosim faqat konfederatsiyalardan kelgani yo‘q. FIFA ichida ham qarshilik ochiq yuzaga chiqdi.
Avvaliga Infantino’ning eng yaqin maslahatchilaridan biri Carlos Cordeiro lavozimidan iste’fo berdi. Sabab — aynan shu loyiha. Ortidan tashkilotning bosh operatsion direktori Kevin Lamour Associated Press orqali keskin bayonot chiqardi. U FIFA xodimlari bu reja haqida oldindan xabardor qilinmaganini aytdi, loyihani “bitta odamning projekti” deb atadi va kerak bo‘lsa, bu gaplari uchun ishdan bo‘shashga ham tayyorligini bildirdi: “Hech bo‘lmaganda bugun tinch uxlayman”, dedi u.
Bu so‘zlar FIFA ichidagi kayfiyatni juda aniq ko‘rsatib qo‘ydi. Prezident tashabbusi endi faqat tashqi tanqid emas, ichki qarshilikka ham aylangandi.
Infantino orqaga chekindi
Shu fon’da FIFA rahbari keskin burilish qilishga majbur bo‘ldi. Rasmiy bayonotida Infantino shunday dedi: loyihani muhokama qilish jarayonida paydo bo‘lgan bo‘linishlar darajasi endi dastlab qo‘yilgan maqsadlarga zid tus olgan. Shuning uchun loyiha to‘xtatiladi.
U “bizning maqsadimiz har doim birlashtirish va yaxshilash bo‘lgan, shunday bo‘lib qoladi”, deya ta’kidladi. So‘zlar yumshoq, ammo mazmuni aniq: reja rasman o‘ldi.
Bu qaror Infantino uchun og‘ir siyosiy zarba. U hozirgacha o‘zini rekord daromadlar, kengaygan turnirlar va FIFA’ning 211 a’zo assotsiatsiyasi uchun ko‘proq mablag‘ va’da qilayotgan rahbar sifatida ko‘rsatib kelayotgandi. Lekin Jahon chempionatiga ulush sotish g‘oyasi bu chegaradan oshib ketdi.
Trump soyasi, bahsli mukofotlar va bosim ostidagi kelajak
Infantino so‘nggi yillarda bir necha bor mojarolar markazida bo‘ldi: osmonga chiqqan chiptalar narxi, Donald Trump’ga “Tinchlik mukofoti” berish qarori, AQSh terma jamoasi hujumchisi Folarin Balogun olgan qizil kartochkaning Trump ma’muriyati bosimi ostida bekor qilinishi — bularning barchasi FIFA siyosatini yanada bahsli qildi.
Endi esa eng daromadli turnir — Jahon chempionatining o‘ziga xususiy kapitalni kiritish urinishining mag‘lubiyati unga yanada qimmatga tushishi mumkin. Gap faqat pulda emas. Gap ishonchda.
Infantino amaldagi muddati kelasi yilda tugaganda uchinchi muddatga qayta saylanishi kutilayotgan arbob sifatida ko‘riladi. U shu paytgacha “FIFA hammani boyitmoqda” degan raqamlar bilan ko‘p tanqidlarni yuvishga harakat qildi. Ammo bu safar qarshi to‘lqin juda baland bo‘ldi — va u ichkaridan ham ko‘tarildi.
Endi nima bo‘ladi?
Infantino bayonotida endi “ko‘priklar qurish”, manfaatdor tomonlarni yana bir stol atrofida jamlash haqida gapirdi. U o‘yinni butun dunyo bo‘ylab, ayniqsa ko‘proq yordamga muhtoj mamlakatlarda rivojlantirish maqsadini qayta tilga oldi.
Ammo savol ochiq qoladi: FIFA prezidenti bundan keyin ham chegaralarni surishda davom etadimi yoki bu mag‘lubiyat uning siyosatini yumshatadimi?
Jahon chempionati atrofidagi pul, siyosat va ta’sir kurashida bu orqaga chekinish — yakun emas. Bu faqat navbatdagi raundga start bo‘lishi mumkin.
