FIFA ichidagi bo‘ron: Infantino rejasidan voz kechdi
FIFA Rabatda o‘tkazilgan shoshilinch yig‘ilishdan so‘ng Gianni Infantino atrofida paydo bo‘lgan eng keskin inqirozni yumshatishga urindi. Tashkilot Jahon chempionati daromadlaridan ulush sotish bo‘yicha barbod bo‘lgan reja uchun rasman uzr so‘radi, xatolarni tan oldi va shu bilan birga prezidentga “to‘liq qo‘llab-quvvatlov” e’lon qildi.
Bu — bir vaqtning o‘zida ham chekinish, ham safni zichlashtirishga urinish edi.
FFE rejasiga nuqta qo‘yildi
Janjal markazida turgan loyiha — FIFA Forward Enterprise (FFE) deb nomlangan tijoriy sho‘’ba orqali Jahon chempionati foydasiga ulush sotish g‘oyasi. Aynan shu tashabbus Infantino prezidentligiga qarshi eng keskin norozilik to‘lqinini ko‘tardi.
FIFA bayonotida “xatolar tan olingani” va “jarayon boshqacha olib borilishi kerakligi” qayd etildi. Tashkilot FIFA Kengashi va a’zo assotsiatsiyalarga xat yuborib, yo‘l qo‘yilgan kamchiliklar uchun uzr so‘raganini, bunday holatlarning takrorlanmasligiga va’da berganini ma’lum qildi.
Eng muhim jumla qisqa bo‘ldi: FFE endi “kun tartibidan olib tashlangan”.
Shu bilan birga, FIFA rahbariyati “bu tajribadan saboq olinishi”ni ta’kidladi. Ammo bu saboq Infantino uchun kech bo‘lib qolmaganmi — savol ochiq qolmoqda.
Ichkarida ham yoriqlar: Grafström va iste’foga ketganlar
Rabatdagi uchrashuvda bosh kotib Mattias Grafström va boshqaruv kengashi a’zolari Infantino prezidentligini ochiqchasiga qo‘llab-quvvatlagani alohida urg‘u bilan e’lon qilindi. Bu bejiz emas.
Grafström bundan bir necha kun oldin barcha FIFA xodimlariga yuborgan maktubida o‘tgan haftani “achinarli va qoralashga loyiq voqealar zanjiri” deb atab, FFE rejasidan o‘zini chetga olgandi. Endi esa u prezident yonida ekanini rasman bildirdi. Infantino ham o‘z navbatida bosh kotibni qo‘llab-quvvatlashini aytib, ichki birlik tasvirini yaratishga urindi.
Biroq ichkaridagi darzlar yashirin emas. Global futbol rivojlanishi bo‘yicha rahbar Arsène Wenger FFE rejasidan masofa saqlagan. Prezidentning yaqin maslahatchisi Carlos Cordeiro iste’foga chiqdi. Bosh operatsion direktor Kevin Lamour esa xodimlar “prezidentning ochiqlik yetishmasligi sabab aldanganini” aytdi.
Bu fikrlar — oddiy texnik baho emas, rahbariyatga nisbatan ishonch yemirilayotganining ochiq ishorasi.
Yevropa ligalarining hujumi: “Bu xavfli”
Infantino uchun bosim faqat ichkaridan kelayotgani yo‘q. Yevropa professional ligalari assotsiatsiyasi — ichida Premier League, La Liga, Serie A kabi gigantlar bor — chorshanba kuni FIFA boshqaruv tizimini tubdan isloh qilishga chaqirdi.
Ular FFE tashabbusini “xavfli” deb atadi va bu loyiha FIFA boshqaruvi, ichki madaniyati va qaror qabul qilish uslubi bo‘yicha “jiddiy savollar”ni ochib tashlaganini ta’kidladi.
Yevropa ligalari bayonotida shunday qat’iy pozitsiya bildirildi: futbol kelajagini belgilaydigan qarorlarda barcha asosiy manfaatdor tomonlar rasmiy rolga ega bo‘lishi shart. Aks holda, ular FIFA musobaqalarini kengaytirish yoki yangilarini yaratish tashabbuslarini rad etishini ma’lum qildi.
Ular, xususan, Jahon chempionatini 64 jamoaga kengaytirish g‘oyasini keskin tanqid qildi va “FIFA bir tomonlama, buzuvchi qarorlar qabul qilishda davom etishiga yo‘l qo‘yib bo‘lmasligini” ochiq aytdi.
Bu endi oddiy ogohlantirish emas, siyosiy ultimatumga yaqin pozitsiya.
Figo va ramziy zarba: “Lavozimni obro‘sizlantirdi”
Infantino uchun og‘ir zarbalardan yana biri — maydondan emas, afsonadan keldi. Portugal va Real Madrid yulduzi Luis Figo ham so‘zga chiqib, prezidentni iste’foga chaqirdi. U Infantino “o‘z lavozimini obro‘sizlantirganini” aytdi.
Figo kabi timsollarning ochiq chiqishi — bu shunchaki fikr emas, jamoatchilik kayfiyatini belgilaydigan signal. Futbolchilar avlodi va muxlislar ko‘nglida og‘ir savollar paydo bo‘layotganidan darak.
2030 finali atrofidagi inkor va Marokash savoli
Bo‘hron fonida yana bir nozik masala ko‘tarildi. Britaniya ommaviy axborot vositalaridan birida chiqqan xabarga ko‘ra, Infantino o‘z prezidentligini qo‘llab-quvvatlash evaziga Marokashga 2030 yilgi Jahon chempionati finalini o‘tkazish va’dasini bergan, degan da’vo paydo bo‘ldi.
FIFA bu xabarni keskin rad etdi. Tashkilot vakili bunday va’da berilgani haqidagi gaplarni “haqiqatga to‘g‘ri kelmaydigan va chalg‘ituvchi” deb atadi va 2030 finali mezboni bo‘yicha qaror “o‘z vaqtida” FIFA tomonidan qabul qilinishini bildirdi.
2030 yilgi turnirni Ispaniya, Portugaliya va Marokash birgalikda mezbonlik qiladi. Marokash Kasa-Blanka yaqinida 115 ming tomoshabinga mo‘ljallangan King Hassan II Stadium loyihasini final uchun asosiy nomzod sifatida ko‘rmoqda. Ispaniya esa kamida ikki kuchli da’vogariga ega — Real Madrid va Barcelona uy stadionlari.
Final mezboni kim bo‘lishidan qat’i nazar, bu masala atrofidagi shubhalar ham Infantino atrofidagi ishonch inqirozini yanada chuqurlashtirdi.
Kanadadan siyosiy zarba: Carney ishonchini yo‘qotdi
Tanaffussiz bosimga yana bir qatlam qo‘shildi. Kanada Bosh vaziri Mark Carney ham Infantino haqida ochiqchasiga fikr bildirdi va endi FIFA prezidentiga ishonmasligini aytdi.
U Infantino “katta” boshqaruv xatosiga yo‘l qo‘yganini, eng yuqori maslahatchilari bilan maslahatlashmagani bilan izohladi.
“Albatta, men janob Infantino’ga ishonchim yo‘qligini aytaman”, — dedi Carney. U ilgari Kanada, Meksika va AQSh hamkorligida o‘tkazilgan 2026 yilgi Jahon chempionati doirasida Infantino bilan bir qator tadbirlarda yonma-yon ko‘ringan edi.
Siyosiy darajadagi bunday bayonotlar futboldan ham oshib ketadigan bosim turini yuzaga keltiradi. FIFA endi faqat sport tashkiloti emas, global siyosiy maydonda ham sinovdan o‘tmoqda.
UEFA bosimi va bo‘linayotgan front
Yevropa futboli bosh tashkiloti UEFA bu inqirozda eng keskin pozitsiyani egallagan tomonga aylandi. Ular FFE rejasi davom ettirilsa, Jahon chempionatini boykot qilishga ovoz bergan edi. Bu — hozirgi futbol iqtisodiyotini hisobga olsak, deyarli yadroviy variantga teng tahdid.
Infantino orqaga chekinganidan keyin ham UEFA FIFA rahbariyatiga bo‘lgan ishonchini yo‘qotganini ochiq aytdi. Bu kelasi oylar ichida prezidentlikka muqobil nomzod paydo bo‘lishi uchun maydon ochib berishi mumkin.
Shimoliy va Markaziy Amerika hamda Karib havzasi futbolini birlashtiruvchi CONCACAF ham FIFA rahbariyati “futbolni birinchi o‘ringa qo‘yishni to‘xtatganini” bildirdi. Ya’ni, norozilik faqat Yevropaga xos emas, boshqa mintaqalarda ham kayfiyat o‘zgarib bormoqda.
Mart yaqinlashmoqda: to‘rtinchi muddat sari yoki oxirgi parda?
Gianni Infantino mart oyida o‘tkaziladigan saylovlarda FIFA prezidenti sifatida to‘rtinchi va yakuniy muddatga erishishni maqsad qilgan. Lekin FFE atrofidagi bo‘hron, ichki iste’foga chiqishlar, UEFA bosimi, Yevropa ligalarining isloh talab qilishi, siyosiy darajadagi tanqidlar va afsonaviy futbolchilarning chiqishlari bu yo‘lni ancha xavfli qilib qo‘ydi.
Rabatdagi “uzr va qo‘llab-quvvatlov” bayonoti hozircha Infantino uchun nafas rostlash imkonini berishi mumkin. Ammo savol o‘zgarmaydi:
mart oyida delegatlar unga yana bir muddat ishonch bildirishadimi yoki bu bo‘hron FIFA tarixida yangi davr boshlanishining nuqtasi bo‘lib qoladimi?
