F1 2026 yarmi: Antonelli va yangi texnik inqilob
Formula 1 karvoni yozgi ta’tilga tarqaldi. Atigi 11 ta grand-pri o‘tdi, lekin sport allaqachon yangi davrga kirib bo‘ldi: bahsli texnik inqilob, yangi yulduzning portlashi, afsonaning qayta tug‘ilishi va urush sabab kalendar titragan mavsum. Eng qizig‘i, jamoalar dam olishga ketar ekan, hali ham bu yil nechta poyga qolganini aniq bilishmaydi.
Shunga qaramay, bir narsalar allaqachon juda aniq bo‘lib qoldi.
Antonelli portlashi: “bu yil Russellniki bo‘lishi kerak edi”
Kimi Antonelli 2025-yilda Formula 1 ga kirib kelganida, u haqida “navbatdagi avlod supertalanti” deb yozishgan, lekin debyut mavsumida bu shov-shuvning yarmiga ham yetmadi. Bir yil o‘tdi. Vaziyat tubdan o‘zgardi.
Bu mavsum boshlanishida gap asosan George Russell haqida edi. Mercedes yangi qoidalar davrida favorit bo‘lishi kutilgan, va ular bu bosimni oqlashdi: 11 poygada 8 ta g‘alaba, 10 ta pole. 2025-yilda Russell yosh jamoadoshini bemalol yengib kelgan, jamoa ichidagi kuch markazi ham uning qo‘lida edi.
Ammo qish Antonelli uchun ulkan sakrash davriga aylandi. Russell mavsumni g‘alaba bilan boshladi, lekin tez orada tebranish o‘zgardi. Italiyalik rulni qo‘lga oldi.
Dastlab raqobat manzarasi biroz xiralashgan edi: Russell bir necha poygada omadsizlikka uchradi, texnik muammolar, strategik xatolar, mayda, lekin og‘ir nuqsonlar. Vaqt o‘tgan sayin bahona tugadi – Antonelli ayni damda paddokdagi eng kuchli mashinada jamoadoshini bir tomonlama ustunlik bilan yengayotgani ko‘rinib qoldi.
Russell mashinaga to‘liq ko‘nikolmay, o‘zini noqulay his qilayotgandek. Tezlikni izlab qiynaladi, ba’zan omad ham yuz o‘giradi. Antonelli esa aksincha: temp undan go‘yo o‘z-o‘zidan oqib keladi. Qarorlar keskin, hujumlar qat’iy, bosh esa sovuqqon.
Atigi 19 yosh. Mavsumning ikkinchi yarmida uni to‘xtatish nihoyatda qiyin bo‘lishi aniq ko‘rinmoqda.
Eng katta texnik inqilob – va og‘riqli xato
2026-yil reglamenti Formula 1 tarixidagi eng yirik o‘zgarish sifatida e’lon qilingan edi: yangi aerodinamika, yangi dvigatellar, yangi falsafa.
Shassi bo‘yicha urinish yomon chiqmadi. Ha, mashinalar o‘tgan yilgiga qaraganda biroz sekinroq, lekin poyga tomoshasi ko‘p trassalarda yomonlashgani yo‘q. Asosiy muammo – motorlarda.
Rasmiy maqsad ichki yonuv dvigateli va elektr quvvatini deyarli 50-50 nisbatda bo‘lish edi (amaliyotda bu 53-47 atrofida). Natijada – energiyadan quruq qoladigan bolidlar. Batareya bo‘shagan zahoti mashina qariyb 540 ot kuchi atrofida qoladi. Bu raqam Formula 3 darajasiga yaqin, lekin F1 dagi ulkan aerodinamik bosim bilan qo‘shilganda mutlaqo g‘alati manzara yuzaga keladi.
Poygachilar batareyani doimiy ravishda zaryad qilishga majbur. Natijada, tarixiy burilishlar, F1 ni buyuk qilgan tezlik nuqtalari “zaryad stansiyasi”ga aylanib qoldi. Fernando Alonso aynan shunday atagan. Gazni polga bosib o‘tib ketiladigan joylar endi energiya tejash zonalariga aylangan.
Boshqa tomondan, aynan shu energiya ochligi “yo-yo poyga” degan yangi fenomenni tug‘dirdi: mashinalar bir necha doira davomida bir-birini qayta-qayta quvib o‘tadi, pozitsiyalar almashadi, tomoshabinlar uchun dramatik ko‘rinadi. Lekin poygachilar buni sun’iy deya ta’kidlashmoqda – ko‘p holatlarda oldinga o‘tish shunchaki bitta mashinada birdan 350 kVt (taxminan 470 ot kuchi) ko‘proq elektr quvvati bo‘lgani uchun sodir bo‘ladi.
To‘rt karra chempion Max Verstappen ochiq gapirdi: ba’zi poygalarda tomoshabinlar “zo‘r poyga bo‘ldi” deyishsa-da, u buni haqiqiy kurash emas, texnik balans o‘yini deb hisoblaydi. Ayrim trassalarda F1 mezonlari bo‘yicha “nihoyatda kam ot kuchida” haydashini “og‘riqli” deb atadi. Yillar davomida bu xavfni aytib kelganini, endi esa bir xil gapni qayta-qayta takrorlashdan ham charchaganini yashirmadi.
Paddokdagi ovozlar erta uyg‘ondi: Verstappen, Alonso va deyarli barcha yetakchi haydovchilar yangi motor konsepsiyasini tanqid qildi. Sport tizimi muammoni tan oldi va tez harakat qildi. Uchta poygadan so‘ng texnik reglamentga kichik tuzatishlar kiritildi. Eng muhimi, 2028-yildan boshlab dvigatel quvvat taqsimoti 60-40 ga o‘zgartirilishi belgilandi, kelasi yil esa oraliq qadam bo‘ladi.
Bu og‘riqni ancha yumshatadi, lekin butunlay yo‘qotmaydi.
FIA bu xavf haqida 2026-yilgacha bo‘lgan yillarda bir necha bor ogohlantirilgan edi. Shunday fon ostida FIA prezidenti Mohammed Ben Sulayem 2031-yildan tabiiy aspirasiyali V8 ga qaytish g‘oyasini tashladi. Paddokda bu taklifga munosabat sovuq: bu yechim emas, orqaga qaytish, 15 yil avvalgi davrga ko‘z yumib sakrash sifatida ko‘rilmoqda.
Muammo gibrid konsepsiyaning o‘zida yoki turboda emas. Asosiy nuqta – energiya tiklash imkoniyatlarining cheklanganida. Sport o‘zini o‘zi burchakka tiqdi: MGU-H yo‘q qilindi, old o‘qdan energiya tiklashga ruxsat berilmadi. Endi esa tizim qayta o‘ylanishi kerak.
F1 endi shoshmasdan, sovuqqon tahlil bilan kelajak motoridan nimani xohlashini aniq belgilashi zarur: ishlab chiqaruvchilar manfaatlari, yo‘l texnologiyalariga yaqinlik, iqlim inqirozi haqidagi tashvishlar, shovqin cheklovlari bo‘lgan shaharlardagi poygalar, xarajatlar, haydovchiga deyarli to‘liq quvvatdan foydalanish imkoniyati va haqiqiy quvib o‘tish vositalari. Bu safar xato qilishga joy yo‘q.
Hamilton qaytishi: “yo‘qotgan” chempionning javobi
Lewis Hamilton uchun 2025 – kareraning tuban nuqtasi bo‘ldi. Ferrari bilan ilk mavsumini u o‘zi “dahshat” deb atagan. 2024-yilgi og‘ir Mercedes mavsumidan keyingi fon, yangi jamoa, yangi madaniyat, yangi bosim – hammasi birlashib, yetti karra chempion atrofida savollarni ko‘paytirdi.
Uning o‘zi ham shubhalanganini tan oldi. Ba’zi paytlar: “Balki rostdir, ma’lum yoshdan keyin hammasi ketadi”, degan fikrga borgani haqida gapirdi.
Bu so‘zlar qanchalik samimiy bo‘lmasin, ular aynan Ispaniya Gran-prisidagi g‘alabadan keyin aytildi – bu yilgi yarmavsumdagi eng yuqori nuqtasi. Hamilton 41 yoshida yana jonlandi. So‘nggi to‘rt yilning yerga yopishuvchi “ground-effect” bolidlaridan keyin bu yilgi mashina unga ko‘proq mos tushdimi? Yoki Maranelloda tinimsiz ishlash, jamoaga singish, muhandislar bilan til topishish, bu yilgi bolidda uning istaklari hisobga olingani o‘z samarasini beryaptimi?
Ehtimol, hammasi birgalikda. Hatto sobiq boshliq Toto Wolff hazil aralash “balki yangi sevgilisi ham yordam berayotgandir”, deb qo‘ydi – Hamiltonning Kim Kardashian bilan munosabatiga ishora qilib.
Natija baribir aniq: 2025-yilda deyarli bir tomonlama ustunlik qilgan Charles Leclerc bilan ichki duel bu safar teng kurashga aylandi. Hamilton hatto chempionlik jangida “ichkarida” turibdi – Antonellidan 50 ochko orqada, ikkinchi pog‘onada.
Kamchiliklar ham bor. So‘nggi uchta poygada to‘rtta jarima – Hamilton mezonlari bo‘yicha bu g‘alati. Lekin asosiy xulosa boshqa: u “yo‘qolmagan”. U yana shu yerda, poyga qilishdan zavq olayotgan, hujum qilayotgan, xato qilsa ham, javob qaytara oladigan Hamilton.
Bu nafaqat uning o‘zi, balki uning buyuk karerasini boshidan kuzatib kelganlar uchun ham yengillik.
Aston Martin: qog‘ozdagi gigantning uyg‘onishi
Qog‘ozda Aston Martin – chempionlik uchun kurashadigan loyiha. Adrian Newey – dizayn dahosi. Honda – ko‘p karra chempionlik ko‘rgan motor yetkazib beruvchi. Kokpitda Fernando Alonso. Orqada Lawrence Stroll pullari va Saudiya homiylari.
Natija-chi? Mavsumning birinchi yarmi – sharmandali.
Mashina ham, motor ham yil boshida raqobatdan juda uzoqda edi. Qishki testlarda jamoaning ahvoli ma’lum bo‘lganda, Strollning ko‘zlari yoshlangani aytiladi. Dastlabki 10 ta poyga davomida ular deyarli doim orqa qatorlarda.
Ammo yozgi tanaffus oldidan o‘tkazilgan oxirgi poyga – umid uchquni.
Katta yangilanish paketi, dastlabki poygalardan olingan saboqlarga tayanib, aerodinamik bosimni oshirdi, og‘irlikni kamaytirdi. Natija – doira vaqtlaridan taxminan ikki soniya “kesib tashlangandek” ko‘rindi. Eng muhimi, bu paket jamoaning uch yildirki ishonchsiz bo‘lib kelgan rivojlanish vositalarini nihoyat tasdiqladi: shamol tunnelidagi va simulyatordagi natijalar real trassada ham chiqdi.
Endi esa navbat Hondaga. 21–23-avgust kunlari bo‘lib o‘tadigan Niderlandiya Gran-prisiga yangi motor tayyor. U biroz bo‘lsa-da oldinga siljitishi kutilmoqda. “Bosim yo‘q”, – dedi Alonso Vengriyadan keyin kulib. Bu hazil ham, ogohlantirish ham edi.
Alonso yil oxirida shartnomasiz qoladi. U Honda Red Bull bilan qo‘lga kiritgan tajribani to‘liq F1 loyihasiga qaytarganini o‘z ko‘zi bilan ko‘rmoqchi. Agar yangi motor haqiqiy qadam bo‘lsa, uning jamoada yana bir yil qolish ehtimoli keskin oshadi. Ammo bir savol ochiq: u o‘zi yoqtirmaydigan bu yangi dvigatellar bilan poyga qilishdan zavq ola oladimi?
Williams uchun og‘riqli uyg‘onish
James Vowles 2023-yil boshida Williams boshqaruvini qo‘lga olganidan beri bir sanani qayta-qayta tilga olardi: 2026. Aynan shu yil jamoa katta sakrash qilishi, g‘alabaga qaytish yo‘lida keskin qadam tashlashi kerak edi.
2025-yil bunga ishonchni oshirdi. Williams konstruktorda beshinchi o‘rinni oldi – kutilmagan, ammo quvonchli natija. Hammasi rejadan ham oldinda ketayotgandek tuyuldi.
2026 esa muzdek dush bo‘ldi.
Yangi mashina kech tugadi, taxminan 25 kilogramm ortiqcha vaznga ega bo‘lib chiqdi, tezlik esa yetishmadi. Birinchi yarim mavsum statistikasi og‘ir: Williams – to‘qqizinchi tezkor jamoa, o‘rtacha hisobda oldidagi Haas dan qariyb 0,4 soniyaga sekin. Faqat muammoga botgan Aston Martin va yangi kelgan Cadillac pastroqda edi. Vengriyadagi Aston Martin yangilanishidan so‘ng esa Williams de-fakto poygada eng sekin jamoaga aylangandek ko‘rinadi.
Bularning bari – panjaradagi eng kuchli motor, Mercedes bilan.
Carlos Sainz va Alex Albon bunday holatdan, tabiiyki, mamnun emas. Ochiq intervyularda diplomatik bo‘lishyapti, lekin paddokda ularning hafsalasi pir bo‘lgani sir emas.
Vowles bu yilgi vaziyatni yangi reglamentga mos mashina yaratish murakkabligi bilan izohlaydi: zavod imkoniyatlari oxirigacha siqib ko‘rildi, ilgari bilinmagan zaif nuqtalar ochildi. Ammo u 2024-yilda ham kechikkan mashina haqida shunga o‘xshash gaplarni aytgan edi.
Shunga qaramay, u bu inqirozni “foydali” deb atamoqda. Uningcha, aynan shu og‘ir mavsum jamoani tubdan o‘zgartiradigan qarorlar qabul qilishga majbur qildi. “Yaxshi inqirozni behuda sarflab bo‘lmaydi”, deydi u. Agar qishda qisman muvaffaqiyatga erishishganida, bu darajadagi islohotlar bo‘lmasdi, deb hisoblaydi.
Og‘riqli bo‘lsa ham, Williams bu yo‘ldan o‘tishi kerak edi, deydi u. Endi savol boshqa: bu dardli jarayon ularni haqiqatan ham oldinga olib chiqadimi yoki 2026 yozgi tanaffusi tarixda boy berilgan imkoniyat sifatida eslanadimi?
