Eva Carneirodan Mourinho va Terryga javob: 11 yil o‘tgan mojaro
London futboli allaqachon yangi avlod qahramonlarini topdi, lekin bir eski jarohat hanuz bitgani yo‘q. Sobiq Chelsea shifokori Eva Carneiro 11 yil oldingi mojaroni yana o‘rtaga tashlagan Mourinho haqidagi yangi Netflix hujjatli filmidan so‘ng José Mourinho va John Terryga keskin javob berdi.
Gap 2015-yil avgustidagi o‘sha mash’um kun – Chelsea – Swansea City uchrashuvidagi voqeaga borib taqaladi. Premyer-liganing ochilish turida hisob 2:2 bo‘lib turgan pallada Eden Hazard yerda qoladi, hakam Michael Oliver tibbiyot xodimlarini ikki marta maydonga chorlaydi, futbolchi o‘zi ham yordam so‘raydi. Shunda klub shifokori Eva Carneiro va bosh fizioterapevt Jon Fearn maydonga yugurib kiradi.
Natija hammaga ma’lum: Hazard qoidaga ko‘ra maydon tashqarisiga chiqishga majbur bo‘ladi, Thibaut Courtois allaqachon qizil kartochka olgan bo‘lgani uchun Chelsea bir necha daqiqaga to‘qqiz kishi bo‘lib qoladi. Mourinho o‘sha paytda ularni “hissiyotga berilgan va sodda”, “o‘yinni tushunmaydi” deb tanqid qilgan, shu mojaro Carneironing klubdan ketishiga olib kelgan edi.
Eng yomon kunni yana boshdan kechiryapmiz
Hujjatli film efirga chiqqach, Carneiro ijtimoiy tarmoqlarda sukutni buzdi. U X platformasida qisqa, ammo og‘ir ohangdagi xabar qoldirdi: 11 yil o‘tdi, ammo hamon o‘sha eng og‘ir kunni qayta yashayapmiz, degan mazmunda yozib, “Umid qilamanki, ular bundan pul ishlashgan”, deb kinoya qildi.
U faqat Mourinhogina emas, balki o‘sha paytdagi sardor John Terryga ham alohida e’tiroz bildirdi. Terry filmda murabbiyni qo‘llab, futbolchilar va tibbiyot xodimlari o‘rtasida “faqat juda-juda jiddiy jarohat bo‘lsa maydonga kiriladi” degan tushuncha bo‘lganini aytadi.
Carneiro bunga qarshi qat’iy pozitsiyasini ochiq yozdi: u o‘zining tibbiy-huquqiy majburiyatlari borligini eslatdi va Terryga nishon qaratib, “o‘yin qoidalarini o‘rganish foydali bo‘lardi, yetarlicha vaqt o‘tdi”, degan mazmunda keskin fikr bildirdi.
Hakam chaqirdi, futbolchi so‘radi – men borishga majbur edim
Carneiro bahsni shaxsiy fikr darajasida qoldirmadi. U Britaniya Sport va Jismoniy Mashq Tibbiyoti Assotsiatsiyasining rasmiy bayonotini ham ulashdi. Unda futbol maydonidagi tibbiyot xodimlari hakam chaqirganida futbolchiga yordam ko‘rsatish – ularning “mutlaq g‘amxo‘rlik majburiyati” ekani ochiq yozilgan.
Carneiro alohida postda voqeani aniq tartib bilan eslatdi: hakam Michael Oliver ularni ikki marta chaqirganini, Eden Hazard o‘zi ham tibbiy yordam so‘raganini, yon chiziq bo‘ylab ko‘z urishtirib, futbolchi yana bir bor yordam kerakligini tasdiqlaganini ta’kidladi. Shundan keyin, deydi u, tibbiyot mutaxassisi sifatida uning qo‘li bog‘liq edi – bormaslik varianti yo‘q edi.
Bu – futbol ichki “kelishuvi” bilan tibbiyotning rasmiy kodeksi to‘qnashgan nuqta. Murabbiy va sardor o‘yinning ritmini o‘ylagan bo‘lsa, shifokor bemorning xavfsizligini birinchi o‘ringa qo‘yishi shart edi.
Mourinho qarashi: Ko‘zim biladi, kim jarohat olganini
Netflix hujjatli filmida José Mourinho o‘sha epizodga qaytib, o‘z pozitsiyasini yana bir bor takrorlaydi. U o‘zini shifokor emas, lekin futbolchi jarohat olgan-olmaganini “ko‘zi bilan biladigan” inson sifatida tasvirlaydi. Uningcha, Eden Hazard o‘sha paytda haqiqiy jarohat olmagan, tibbiyot xodimlari maydonga kirib, jamoani to‘qqiz kishiga tushirib qo‘ygan.
Mourinho o‘ziga xos uslubda, “ayol shifokor ham, erkak shifokor ham – men uchun bir xil” deya, o‘sha paytdagi keskin so‘zlarini “tensiya juda yuqori bo‘lgan lahzadagi” reaksiyasi sifatida ko‘rsatadi. Futbol madaniyatiga ega odamlar bunday gaplarni “bir soniyada unutadi”, deya ta’kidlaydi u. Ammo bu safar voqea boshqacha yo‘nalishda ketgani, mojaroga aylangani ma’lum.
Terry esa murabbiyni qo‘llab, Chelsea ichida tibbiyot brigadasi faqat “haqiqatan ham juda og‘ir” jarohat bo‘lsa maydonga kirishi kerakligi bo‘yicha umumiy tushuncha bo‘lganini aytadi. U bu vaziyat “katta lahza” bo‘lganini, Mourinho esa buning uchun keskin tanqid ostida qolganini eslaydi.
Tribunal, kechirim va hanuz yo‘q uzr
Swanseaga qarshi o‘yin ortidan Carneiro va Jon Fearn birinchi jamoa tarkibidan chetlashtirildi. Carneiro oradan ko‘p o‘tmay klubni tark etdi va Chelseaga qarshi “majburiy iste’fo” bo‘yicha ish qo‘zg‘adi, alohida da’vo esa Mourinhoning o‘zi ustidan yo‘lga qo‘yildi.
Ish mehnat tribunali darajasiga chiqdi. 2016-yil iyunida Chelsea va Carneiro kelishuvga erishdi, klub sobiq shifokoridan rasman uzr so‘radi. Ammo José Mourinho omma oldida hech qachon kechirim so‘ramadi.
Futbol assotsiatsiyasi 2015-yil sentyabrida Mourinhoni Carneiroga nisbatan kamsituvchi so‘zlar ishlatmagan, degan xulosaga kelgan bo‘lsa-da, uch oy o‘tmay u Premyer-ligadagi muvaffaqiyatsiz startdan so‘ng ishdan bo‘shatildi.
Endi esa, Netflix kameralari o‘sha voqeani yana yoritgan bir paytda, Carneiro ham o‘z haqiqatini qayta eslatdi. Bu safar u na zaxira o‘rindig‘ida, na tribunaldadir – balki futbol olami oldida tibbiyotning qoidalarini yana bir bor eslatayotgan mutaxassis sifatida. Savol esa ochiq qoladi: katta klublar murabbiy istagi bilan tibbiy etikani qanchaga qadar aralashtira oladi?
