Emma Raducanu va generativ sun'iy intellekt: ChatGPT bilan tajribalari

Emma Raducanu telefoniga tikilib o‘tirar, navbatdagi savolini yozar, keyin birdan to‘xtab qoladi: bu qadar ko‘p ChatGPT ishlatish uning o‘zi haqida nimani aytadi? U kuladi: “Men Chat’dan juda ko‘p foydalanaman. Har bir kichik ishda. Keyin xayolimga bir g‘oya keldi. Spotify’da bo‘ladigan ‘Spotify Wrapped’ni bilasizmi? Men ChatGPT’dan o‘zimga ‘Chat Wrapped’ qilib berishini so‘radim. U esa mening shaxsiyatimni tahlil qila boshladi”.

Raducanu natijani o‘qib, biroz cho‘chigandek bo‘ladi. Juda aniq. Juda lo‘nda. Hech qanday keraksiz gap yo‘q. “Bu biroz haddan tashqari aniqdek tuyuldi. Juda ravshan, juda qisqa. Savolga to‘g‘ri kirib bordi. O‘yladimki: ha, men bunga o‘xshashman, ba’zi joylari to‘g‘ri”, deydi u.

Raqamli avlod endi kortda ham, undan tashqarida ham yangi sherik bilan yashayapti: generativ sun’iy intellekt. Kimdir uni shunchaki qiziqish uchun ochadi, kimdir esa ustunlik izlaydi.

Raqibni skaut qiladigan Chat

Jessica Pegula uchun AI hozircha ko‘proq kulgi manbai. Uning eri vaqti-vaqti bilan raqiblar haqida AI yordamida hisobotlar tuzadi – ko‘proq o‘zi uchun, hazil tariqasida. Yaqinda esa Pegula turdagi boshqa bir o‘yinchi haqida eshitdi: u ChatGPT va o‘xshash dasturlardan kelajakdagi raqiblar uslubini o‘rganishda foydalanar ekan.

“U bunga yuz foiz ishonadimi, bilmayman, lekin, nazarimda, aniqligini solishtirish uchun ishlatadi”, deydi Pegula. “Yomon emas. Hammasini jamlab beradi, xohlasangiz juda soddalashtirib, xohlasangiz murakkab qilib”.

2019 yilgi US Open chempioni Bianca Andreescu ham yaqinda o‘zini ChatGPT oynasi qarshisida topdi. U past darajadagi ITF turnirida, o‘zi uchun mutlaqo notanish raqibga qarshi o‘ynashi kerak edi. “U haqda deyarli hech qanday video yo‘q edi. Shuning uchun qiziqdim. Axir Chat boshqa manbalarni ham kovlaydi, to‘g‘rimi? ‘Iltimos, aniq bo‘l, yaxshilab o‘rgan’, deb yozdim. Va, nazarimda, bu menga foyda berdi”, deydi u.

AI aslida yirik tennis uchun yangilik emas. ATP allaqachon Tennis IQ deb nomlangan platformani ishga tushirgan: u o‘yin davomida yig‘ilgan ulkan statistikani qayta ishlab, o‘yinchi samaradorligi va zarba sifati bo‘yicha reytinglar tuzadi. Lekin bu sportda murabbiylarga katta pul sarflanadigan, inson tajribasi hal qiluvchi bo‘lgan sharoitda, ko‘pchilik uchun generativ AI’dan bevosita maslahat so‘rash hanuz g‘alati tuyuladi.

Belgiya erkaklar tennisida yetakchi bo‘lgan Zizou Bergs bunga javoban boshini keskin chayqaydi. “Kimdir menga ChatGPT’da qilgan skautini ko‘rsatdi. Bu ikki-uch yil oldin edi. Men esa: bu butunlay axlat, deb o‘yladim”, deydi u.

Daniil Medvedev esa ChatGPT’ni boshqa maqsadda ochadi. U do‘stlari va jamoasi bilan birga erkalanib, bugungi erkaklar tennisidagi eng dolzarb savolni berib ko‘radi: Jannik Sinner va Carlos Alcaraz’ni qanday yengish mumkin? U AI’ni “divanda o‘tiradigan murabbiy”ga o‘xshatadi: “U Sinner va Alcaraz haqida bir nimalar deydi, men esa: ‘Zo‘r, endi buni qanday qilaman?’ deyman. ‘Aytyapsan, yomon emas, lekin kortga chiqib, buni amalda qanday bajaraman?’”

Coco Gauff esa bir kuni zerikib, AI’dan o‘zi bilan o‘zi o‘ynash strategiyasini so‘ragan. “U menga allaqachon bilgan narsamdan boshqa hech narsa aytmadi”, deydi u. Keyin ko‘zini olib qochib, kulimsiraydi: “Yangilik: hamma menga qarshi bir xil o‘ynaydi – forhendimga urishadi va mening dubl xatoga yo‘l qo‘yishimni kutishadi”.

Kortdan tashqaridagi sun’iy intellekt

Mavzu ko‘pincha o‘yin taktikasi chegarasidan chiqib ketadi. Gap hayotga, odatlarga, hatto fe’l-atvorga borib taqaladi. Raducanu uchun ChatGPT’dagi savollar mavzusi butunlay tarqoq: “Miyam qanchalik tartibsiz bo‘lsa, savollarim ham shunchalik. Bir daqiqa tarix, keyingi daqiqa san’at, keyin tasodifiy fakt, keyin tarjimalar. Juda turli savollar”.

Biroq umumiy kayfiyat ehtiyotkor. Frances Tiafoe hozircha generativ AI’dan butunlay yuz o‘girgan. “Menda ChatGPT yo‘q. Boshqa hech biri ham yo‘q. AI ishlab chiqargan narsalardan ko‘p foydalanmaganman. Men oqimga qarshi ketayapman. Hali ham Google’da qidiraman”, deydi u.

2017 yilgi French Open chempioni Jelena Ostapenko esa ChatGPT’ga bo‘lgan ishonchini bir g‘alati voqea buzganini aytadi. “Kimdir bir mamlakatga boradi, viza kerak emas deb o‘ylaydi. ChatGPT ham shunday degan. Oxiri aeroportda qolib ketishadi, chunki aslida viza kerak bo‘lgan. Shuning uchun ChatGPT’ni xafa qilmoqchi emasman, lekin baribir hammasini o‘zing tekshirishing kerak, deb o‘ylayman. Chunki u bizni dangasa qilib qo‘yayapti. Bu yaxshi emas”, deydi u.

Shunga qaramay, Ostapenko ChatGPT’dan foydalanadi – faqat o‘zi qidirishga erinib qolgan paytda. “Menda plus versiyasi yo‘q, chunki 20 yevro to‘lashni xohlamayman”, deydi u kulib. “To‘lay olmayman deb emas, albatta to‘lay olaman. Faqat o‘zimni ko‘proq harakat qilishga majburlash uchun”.

Dangasalik – AI’dan norozi bo‘lganlarning asosiy dalillaridan biri. Medvedev ham shu safda. “Umuman olganda, menga AI yoqmaydi”, deydi u. “Ba’zan men ham biroz erinchoq bo‘lishim mumkin, lekin odam nimanidir o‘zi qilishi kerakligiga ishonaman. AI bilan esa ko‘pchilik divanda yotib, hayotini faqat u orqali yuritib qo‘yadigandek. Bu menga yoqmaydi”.

Naomi Osaka uchun esa yana bir jihat muhim: atrof-muhit. “Yaqinda eshitdimki, AI juda ko‘p suv sarflarkan. Menga esa Yerda bor suv yoqadi”, deydi u. Gauff ham qo‘shiladi: “AI zo‘r, deb o‘ylayman, lekin uning atrof-muhitga ta’siri yoqmaydi. Shu sabab, ortiqcha ‘klik’larimni shunga sarflashni xohlamayman”.

U baribir bir marta AI’dan foydalanishga majbur bo‘lganini eslaydi. “Oxirgi safar AI’dan favqulodda holatda foydalandim, chunki kasalxonaga borishimiz kerak edi”, deydi u jilmayib, keyin tezda aniqlik kiritadi: “Lekin o‘zim uchun emas! Do‘stim uchun”.

Qiziqish va qo‘rquv o‘rtasida

Boshqa o‘yinchilar esa AI’ni jiddiyroq o‘rganmoqda. Andreescu bu mavzuga tobora ko‘proq qiziqib, sun’iy intellekt haqidagi podkastlarni tinmay tinglaydi. “Unga haddan tashqari bog‘lanib qolmaslikka harakat qilyapman, chunki u hayotimizni boshqarib qo‘yishi mumkin”, deydi u. “Unga xohlagan narsangni so‘rashing mumkin, hamma narsa haqida gaplashasan, u esa sen bilan bahslashmaydi. Savollar beradi, sen aytayotgan narsalarga qiziqqandek tuyuladi”.

Iga Swiatek esa kulib, AI’dan qanday foydalanishini tan oladi: “Ba’zan u mening xatlarimni yozib beradi”, deydi u. Elina Svitolina esa so‘nggi marta ChatGPT’dan so‘ragan savolini eslab, kulgiga to‘yadi: “Menga eng ko‘p mos keladigan ranglar qaysi? deb yozdim. U esa pastel ranglar, ‘cold summer’ deb javob berdi”, deydi u qah-qah otib.

Zal, kort, tribuna – hamma joyda bir savol muallaq: bu texnologiya tennisni qay tomonga yetaklaydi? Javob hali yo‘q. Faqat shubha va qiziqish yonma-yon yuribdi.

Tiafoe esa bu bahsda o‘zini go‘yo eski maktab vakilidek his qiladi. “Bunga ko‘nika olmayapman. Orqaga qarasam, hovlim ortida golf maydoni bor. Traktor butun maydonni o‘zi o‘rib yuribdi, ichida hech kim yo‘q. Men esa o‘tirib o‘ylayman: bu qanday hayot o‘zi?”, deydi u boshini chayqab. “Bir kun kelib men ham AI’ni qabul qilarman, lekin hozircha juda ko‘p ma’lumot bor. Bu telbalik”.

Kortga esa baribir o‘yinchilar chiqadi. Raketka qo‘lda, raqib qarshida. Yon cho‘ntakda esa, ehtimol, navbatdagi savolini kutib turgan ChatGPT. Qaysi biri hal qiluvchi bo‘ladi – inson sezgisi yoki algoritm – bu mavsum emas, lekin albatta yaqin yillarda sinovdan o‘tadi.