Dunyo finalida kutilmagan shou: futbol tanaffusida musiqachilar
Dunyo finalida kutilmagan shou: futbol tanaffusida sahnani musiqachilar egalladi
Jahon chempionati finali yakshanba kuni tanaffusga chiqqan paytda tablodagi hisob sovuq va qattiq edi: Argentina – Ispaniya 0:0. Maydonda hech kim ustunlikni qo‘lga kirita olmadi, lekin stadion allaqachon bir g‘olibni ko‘rdi. U ham bo‘lsa, murakkab logistikani yengib o‘tgan, tarixdagi ilk Jahon chempionati finali tanaffus konsertini sahnaga olib chiqqan FIFA edi.
Odatda final tanaffusida murabbiylar taktik doskani qo‘lidan qo‘ymaydi, muxlislar esa navbatga turadi, nafas rostlaydi. Bu safar esa boshqa manzara. O‘n bir daqiqalik tomosha davomida stadion futbol arenasidan ko‘ra ko‘proq qit’alararo sahnaga o‘xshab qoldi: Madonna’dan tortib Coldplay’gacha, dunyo pop sahnasining yirik nomlari birin-ketin maydonga tushdi.
Olti qit’a, bitta sahna
Tashkilotchilar shunchaki yulduz chaqirmadi, ular butun sayyorani yig‘ishga urindi. Va ular muvaffaqiyat qozondi.
Shimoliy Amerikadan sahnaga Justin Bieber va Madonna chiqdi. Madonna – yangi albomi bilan Billboard 200 reytingida birinchi o‘rinni egallagan holda. Osiyoni esa global K-pop fenomeni BTS vakillik qildi.
Janubiy Amerikadan Shakira – Jahon chempionatlarining allaqachon ramziga aylangan qo‘shiqchisi – hamda dirijyor Gustavo Dudamel keldi. U bu kechada ikki orkestrni birlashtirdi: yaqinda badiiy va musiqa direktori sifatida ish boshlaydigan New York Philharmonic hamda Venesuelaning Simón Bolívar Symphony Orchestra jamoalaridan musiqachilar bitta sahnada yelkama‑yelka turdi.
Afrika nomidan Afrobeats yulduzi Burna Boy chiqdi. U Shakira bilan birga bu yilgi mundialning rasmiy qo‘shig‘ini ijro etgan. Yevropadan, Brexitdan keyingi davrda ham, sahnaga Coldplay chiqdi, Chris Martin boshchiligida. Avstraliyani esa Iroqda tug‘ilgan Emmanuel Kelly ifoda etdi.
Shu bilan tugamadi. Maydonga Kermit va Miss Piggy boshchiligidagi Muppets qahramonlari, Uganda poytaxti Kampala’dan mashhur Ghetto Kids raqs guruhi – Shakira bilan birga raqsga tushish uchun – va Staten Island’dagi PS22 Chorus maktab xorining bolalari ham chiqdi. Yakuniy lahzalarda aynan shu bolalar Chris Martin bilan birga kuylab, tomoshaga yumshoq, ammo kuchli yakun berdi.
Madonna, dune-baggi va braziliyalik qirollar
Bu tarkib bir hafta avval e’lon qilinganda ham kayfiyat aniq edi: oilaviy, iliq, stadionni birlashtiradigan shou. Aynan shunday bo‘ldi. Aslida ssenariy bir chiziq bo‘ylab borgan deb bo‘lmaydi. Tomosha ko‘proq umumiy shiorlarga tayanib ketdi: birlashish, birdamlik, sevgi. Lekin stadionda buni hech kim e’tiroz bilan qarshi olmadi.
Dastlabki zarbani Madonna berdi. U rolikli konkilar maydonchasiga o‘xshash dekoratsiyada sahnaga chiqdi va klassik shiorini eslatdi: “music makes the people come together!” U dune-baggi ichida paydo bo‘ldi, rulda esa futbol tarixining ikki afsonasi – Braziliya sobiq yulduzlari Ronaldo va Ronaldinho. Dune-baggi rolik maydonchasida nima qilib yuribdi, degan savol tug‘ilishi mumkin. Lekin bu kechada mantiq emas, tasvir va kayfiyat g‘alaba qozondi.
Shundan so‘ng shou mashhur yuzlar paradiga aylandi. Har bir chiqish – qisqa, lekin tanish mem yoki mundial lahzasiga ishora. Orkestr musiqachilari tribunalarda mashhur bo‘lib ketgan norvegcha “qayiq eshish” raqsini takrorladi. Maydonga Kongo DR’dan Michel Nkuka Mboladinga ham chiqdi – u o‘z mamlakatining mustaqillik yetakchisi Patrice Lumumba xotirasiga bag‘ishlangan “tirik haykal” obrazida stadionlarda tanilgan.
Ted Lasso, “Seven Nation Army” va stadionning yangi odati
Shou faqat Jahon chempionati doirasida qolib ketmadi. Tashkilotchilar futbol madaniyatining boshqa qatlamlarini ham tortib chiqardi. Stadionga Ted Lasso seriali qahramonlari – Jason Sudeikis ijro etgan Ted Lasso va Brendan Hunt ijro etgan Coach Beard – kirib keldi. Ular qo‘llarida “Beliebe” yozuvli plakat bilan Justin Bieber’ni tanishtirdi. Stadion bir zumda ijtimoiy tarmoqlardagi memlarga o‘xshab ketdi.
Gustavo Dudamel boshchiligidagi orkestr esa bugungi kunda deyarli har bir stadionning ajralmas qismiga aylangan qo‘shiqni chaldi – The White Stripes’ning “Seven Nation Army” asari. Bu safar ularni Muppets qahramonlari – Animal, Janice va Floyd Pepper – hamrohlik qildi. Tribunalar bu ohangni allaqachon yod olgan, shu bois orkestrning har bir notasi bilan birga xirgoyi ko‘tarildi.
O‘n bir daqiqa ichida futbol maydoni musiqiy festivalga aylandi, lekin asosiy sahna hanuz penalti nuqtasi va jarima maydoni edi. Hisob 0:0, keskinlik yuqori, kubok taqdiri noma’lum. Biroq FIFA bu tanaffus bilan bitta savolni allaqachon o‘rtaga tashladi: kelajakda Jahon chempionati finallari futbol shousimi yoki global madaniy sahnami bo‘lib qoladi?
