Djibouti futboli: Korrupsiya va ayblovlar
Afrikaning Shox hududidagi mitti Djibouti yana futbol orqali dunyo kun tartibiga chiqdi, ammo bu safar maydondagi g‘alabalar emas, kabinetlardagi hisob-kitoblar sabab bo‘ldi. Davlat auditi mamlakat futbol federatsiyasini korrupsiya, xususan tanlovsiz shartnomalar va tarafkashlikda aybladi. Gap shunchaki ichki mojaroda emas – federatsiyaning deyarli butun byudjeti FIFA va Saudiya Arabistonidan keladigan mablag‘larga bog‘liq.
So‘nggi yillarda Cape Verde namoyish etgan sakrash – 2026 yilgi FIFA World Cup pley-off bosqichiga chiqish – Afrika futbolidagi kichik davlatlar uchun yangi o‘lchov bo‘ldi. To‘g‘ri reja, toza boshqaruv, aniq ustuvorliklar. Djibouti futbolchilari ham shunday yo‘lni orzu qiladi, lekin hozircha ular federatsiyaga qarshi g‘azab bilan so‘z yuritishmoqda.
Futbolchilar g‘azabi va bo‘sh qolishi mumkin bo‘lgan liga
Mahalliy futbolchilar va murabbiylar federatsiyani FIFA’dan keladigan mablag‘larni maqsadsiz va shaffof bo‘lmagan tarzda ishlatayotganlikda ayblamoqda. Saudiya Arabistoni tomonidan Djibouti Football Federation uchun yangi shtab binosi qurilishi maqsadida ajratilgan pullar ham shubha ostida.
Bir mahalliy klub murabbiyi AFP bilan suhbatda, ismini oshkor etmaslik sharti bilan, bu mavsum ligani boykot qilishga tayyor ekanini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, rahbariyat o‘zgarmasa, jamoasi maydonga chiqmaydi. Bu oddiy norozilik signali emas – kichik mamlakat futbol tizimi uchun butun chempionat xavf ostida qolishi mumkin.
Murabbiy federatsiyaning resurslari futbolni rivojlantirishga emas, boshqa yo‘nalishlarga ketayotganini ta’kidladi. U Cape Verde misolini tilga olib, Djibouti’dagi muammo tasodifiy emas, balki “tuzilmaviy” ekanini urg‘uladi. Ya’ni, gap faqat bitta loyiha yoki bitta shartnoma haqida emas, butun boshqaruv mexanizmi haqida ketmoqda.
Hukumat auditi: tanlab olingan pudratchilar va shishirilgan narxlar
Mo‘jaroga uchqun bo‘lgan hujjat – 2024 yilda o‘tkazilgan davlat inspektorlari hisoboti. AFP qo‘liga tushgan bu hisobotda federatsiya yangi shtab binosini qurish bo‘yicha shartnomani “favouritism” asosida, ya’ni ma’lum tomonlarga yon bosgan holda bergani qayd etilgan. Ko‘plab ish turlari bo‘yicha narxlar bozor qiymatidan ancha yuqori belgilangan, degan xulosa keltirilgan.
FIFA va Afrika futbolini boshqaruvchi CAF har yili Djibouti federatsiyasiga bir million dollardan ortiq mablag‘ yo‘naltiradi. Shunga qaramay, FIFA AFP yuborgan savollarga javob qaytarmadi. Tashkilot sukut saqlayotgandek ko‘rinsa-da, Djibouti ichida bosim tobora kuchayib bormoqda.
Federatsiya ijroiya qo‘mitasi a’zolaridan biri – Mohamed Elmi Farah – 12 avgust kuni iste’fo berdi. U rasmiy bayonotida federatsiya resurslarini boshqarish va ishlatish borasida “jiddiy xavotirlar”i borligini yozgan. Bu ichkaridan kelgan signal, ya’ni tanqid endi faqat tashqi tomondan emas.
Waberi himoyada: FIFAni qalqon qilgan rahbar
Djibouti Football Federationni uzoq yillardan beri boshqarib kelayotgan Souleiman Hassan Waberi esa o‘z pozitsiyasini qat’iy himoya qilmoqda. U AFPga bergan izohida federatsiya FIFA tomonidan “butunlay oqlangani”ni aytdi. Uning ta’kidlashicha, FIFA nazorat mexanizmlari hozirgacha ajratilgan mablag‘lar bo‘yicha hech qanday qonunbuzarlik aniqlamagan.
Waberi nafaqat mahalliy rahbar, balki CAF nomidan FIFA Council tarkibida ham o‘tiradi. Bu esa masalani yanada noziklashtiradi. CAF esa, o‘z navbatida, Gianni Infantino’ning eng yirik tayanchlaridan biri sanaladi. Infantino yaqinda World Cup’ni xususiy investorlar uchun ochish rejasi bilan tanqidlar markazida qolgan edi. Global futbol siyosatidagi bu murakkab aloqalar fonida Djibouti’dagi mojaro kichik ko‘ringani bilan, ramziy ma’noda juda og‘ir.
Waberi ayrim jarayonlarda “tender o‘tkazishdagi kamchiliklar”ni tan oldi. Biroq u buni Djibouti bozorida ko‘plab tovar va xizmatlarning cheklanganligi bilan izohladi. Uning aytishicha, so‘nggi vaqtlarda protseduralar yaxshilangan, tartiblar aniqroq bo‘lgan.
Cape Verde soyasi va Djibouti savoli
Cape Verde bugun Afrika futbolida kichik davlatlar uchun ilhom manbai. Tizim, reja, intizom – natija esa dunyo chempionatida pley-off. Djibouti futbolchilari va murabbiylari o‘z federatsiyalariga qarab, aynan shuni so‘rashmoqda: nega biz ham shunday bo‘la olmaymiz?
Davlat auditi, iste’foga chiqqan amaldor, boykot bilan tahdid qilayotgan klublar, FIFAning sukuti va Waberi himoyasi. Bularning bari bir savolga borib taqaladi: Djibouti uchun bu mojaro burilish nuqtasiga aylanadimi yoki yana bir yo‘qolgan imkoniyat bo‘lib qoladimi?
