Deauville Sport Festivalida suratning olib tashlanishi
Fransiyaning Atlantika sohilidagi osoyishta Deauville shahri odatda ot poygalari, plyajdagi soyabonlar va sayyohlar bilan tilga olinadi. Bu safar esa shahar markazidagi ko‘rgazma panellari atrofida boshqa savol aylanmoqda: sport haqiqatan ham siyosatdan xoli bo‘lishi mumkinmi?
Vayronalar orasidagi o‘yin – va yo‘qolgan kadr
Deauville Sport Images Festival doirasida namoyish etilgan bir surat bir necha kun ichida shunchaki ekspozitsiya elementidan bahs markaziga aylandi. Associated Press fotomuxbiri Jehad Alshrafi tomonidan olingan kadrda Gaza Sports Club va misrlik Al-Ahly futbolchilari 2026-yil 14-fevral kuni G‘azada o‘yin o‘tkazayotgani tasvirlangan. Orqa fon esa stadion reklama bannerlari yoki tribuna emas – og‘ir zarba yegan, vayron bo‘lgan binolar.
Sport maydoni va vayrona manzara yonma-yon. Aynan shu kontrast festivalning ikkinchi soni uchun tanlangan 300 ga yaqin surat orasida alohida urg‘u berilgan ish edi. Shahar bo‘ylab yoyilgan ekspozitsiya 6-sentabrgacha davom etishi rejalashtirilgan.
Ammo kutilmaganda o‘sha kadr yo‘qoldi.
Mahalliy gazeta Le Pays d’Auge xabariga ko‘ra, noma’lum manbalardan tushgan “so‘rovlar”dan keyin surat paneldan yechib olindi va uning o‘rniga velosipedchilar aks etgan boshqa sport fotosurati qo‘yildi. Deauville munitsipaliteti rasmiylari surat almashtirilganini tasdiqladi, lekin kim bosim o‘tkazgani yoki aynan nima talab qilingani haqida og‘iz ochmadi.
“Biz bahs-munozaraga kirishni yoki hech kimni ranjitishni istamaymiz”, – deya izohlagan mahalliy hokimiyat vakillari gazeta orqali. Qisqa, sovuqqon bayonot. Lekin savollar ko‘p.
Mahalliy siyosatchi: bu faqat futbol emas edi
O‘zgarish o‘tgan payshanba oqshomida mahalliy siyosiy faollardan biri – Fransiya Sotsialistlar partiyasining hududiy kotibi va Gauche Cote Fleurie birlashmasi a’zosi Sylvain Larcher ko‘ziga tashlandi. U panel oldidan o‘tib ketayotib, G‘azadagi o‘yin tasviri o‘rniga butunlay boshqa kadr paydo bo‘lganini payqadi.
Larcher bu qarorni ochiqchasiga shubha ostiga oldi. Uning fikricha, surat oddiy futbol lahzasidan ancha kengroq ma’noga ega edi: vayronalar orasida ham sportdan voz kechmayotgan, normal hayot ilinjini ushlab turgan falastinliklarning intilishlari aks etgan edi. Umid, odatdagi kundalik ritmni saqlab qolish istagi, to‘p ortidan quvayotgan bolalar va kattalar – hammasi bir kadrga siqqan.
Endi esa bu sahna festival xaritasidan o‘chirildi.
Festivalning badiiy rahbari Agnes Vergez avvalroq ko‘rgazmani “sportga turli nigohlar”ni taklif etuvchi loyiha sifatida ta’riflagan edi. Alshrafi surati aynan shu kontseptsiya markazida turgandek ko‘rinardi: sport – nafaqat g‘alaba va mag‘lubiyat, balki ijtimoiy, madaniy va tarixiy kontekst.
Bosim, ijtimoiy tarmoq va jim qolgan tashkilotchilar
Suratning yo‘qolishi faqat mahalliy siyosatchilar e’tiborini tortmadi. Ijtimoiy tarmoqlarda ham bu o‘zgarish qayd etildi. Fransuz-isroillik foydalanuvchi, o‘zini Mike Krief deb tanishtirgan shaxs, surat olib tashlanganini va o‘rniga boshqa tasvir qo‘yilganini mamnunlik bilan ta’kidlab, buni ochiqcha olqishladi.
Shu bilan birga, festival tashkilotchilari Le Pays d’Auge bilan suhbatda faqat bitta narsani tan oldi: ha, surat “so‘rovlar”dan so‘ng almashtirilgan. Kimdan, qanday shaklda, qaysi asos bilan – bu savollarga javob berilmadi. Rasmiy pozitsiya – sukut va “mojarodan qochish” istagi.
Deauville Sport Images Festival shahar munitsipaliteti tomonidan tashkil etiladi va sportni ijtimoiy, madaniy, badiiy va tarixiy prizma orqali ko‘rsatishni maqsad qilgan. G‘azadagi o‘yin aks etgan surat ham aynan zamonaviy sport voqealariga bag‘ishlangan bo‘limda edi. Endi esa bu bo‘limdan bir bo‘lak uzib olindi.
Sport, sahna va ko‘rinmas chiziqlar
Deauville ko‘chalarida hanuz yuzlab suratlar osig‘liq: yuguruvchilar, suzuvchilar, velosipedchilar, tarixiy kadrlar. Tomoshabinlar ularni tomosha qiladi, suratlar o‘z hikoyasini aytadi. Lekin bir bo‘sh joy, bir almashgan kadr atrofida bahs to‘xtamaydi.
Savol esa ochiq qoladi: agar sportni jamiyatning oynasi deb bilsak, bu oynadan qaysi manzaralarni ataylab olib tashlashga tayyormiz?
