De Zerbi davri: Tottenham yangi strategiyaga o‘tmoqda
Mart oyida Londonning shimoliga kelgan Roberto De Zerbi oldiga qo‘yilgan birinchi vazifa juda sodda, lekin shafqatsiz edi: klubni Premier League’dan tushirib yubormaslik. Bu chiziq bosib o‘tildi. Endi esa u o‘sha omon qolish rejimini yechib tashlab, butunlay boshqa Spurs qurishga kirishdi.
Yoz De Zerbi uchun nafas olish, o‘ylash va qayta qurish mavsumiga aylandi. Vaqt bor, pul bor. Endi esa savol bitta: u Tottenham’ni qanchalik tez yuqori pog‘onaga ko‘tarib qo‘ya oladi?
Brighton’dan boshlangan inqilob
De Zerbi nomi Premier League sahnasida birinchi marta Brighton bilan baland yangragan. 2022-yil sentabrida u Angliyaga kelganida, ko‘pchilik hali uni sinchiklab o‘rganayotgan edi. Oradan ko‘p o‘tmay, eng yirik raqiblar ham uning g‘oyalarini hurmat qila boshladi. Pep Guardiola uni “so‘nggi 20 yilning eng ta’sirchan murabbiylaridan biri” deb atagani bejiz emasdi.
Uning asosiy quroli — to‘p bilan hujumni boshlash uslubi. Markaziy himoyachilar baland turib, to‘pni tagiga qo‘yib, raqib hujumchilarni sabrsizlantiradi, ularni oldinga sakrashga majbur qiladi. Aynan shu bosim — De Zerbi uchun signal. Shunda texnikasi kuchli markaziy himoyachilar va yaqinidagi tayanch yarim himoyachilar bir teginishda kombinatsiyalarni ishga tushiradi, keskin vertikal paslar bilan hujumchilarni topadi.
O‘z maydon yarmidagi sekin, sinchkov to‘p nazoratini bir lahzada hujumchilar uchun bir-birga qarshi vaziyatlarga aylantirish — De Zerbi futbolining vizit kartasi.
Ammo o‘yin turib qolmaydi. Liga ham, raqiblar ham o‘zgaradi. De Zerbi ham shunga moslashyapti.
O‘sha eski g‘oya, yangi yechimlar
Yozgi o‘yinlarda Tottenham taktik chizgilarini sinovdan o‘tkazdi. Ko‘rinish tanish: to‘p markaziy himoyachilar oyog‘ida, maydonning o‘rtasida vaziyat muzlab qolgandek tuyuladi. Ular yana o‘sha uslubni ishga soladi — to‘p ustida turish, raqibni o‘ylashga, xato qilishga majbur qilish, markaz orqali o‘tish uchun bo‘shliq kutish.
Lekin endi raqiblar 2022-yildagi kabi bexabar emas. Murabbiylar De Zerbi uslubini o‘rganib bo‘ldi, uning vertikal o‘yinini to‘sish uchun ataylab choralar ko‘rishyapti. Birinchi himoya — markazni yopish.
Raqiblar tor, zich blokda joylashadi. Markaziy yo‘lakni berkitadi, Spurs markaziy himoyachilarining tayanch yarim himoyachilarni topishini qiyinlashtiradi. Shunda De Zerbi yangi yo‘l qidiradi: markazdagi futbolchilarni joyidan chiqarish yoki to‘pni qanotlar orqali oldinga olib chiqish.
Hoffenheimga qarshi sinov: 4-2-4 va aldov qanotlar
Yozgi tayyorgarlik davridagi 3:0 hisobidagi Hoffenheim ustidan g‘alaba bu o‘zgarishlarni juda aniq ko‘rsatib berdi.
Hoffenheim 4-4-2 tizimidagi o‘rta blokda himoyalandi. E’tiborni tortgani — ularning naqadar tor joylashgani. O‘ng va chap yarim himoyachilar deyarli uchinchi va to‘rtinchi markaziy yarim himoyachi kabi markazga siqilgan. Ikki hujumchi esa Spursning ikki tayanch yarim himoyachisi oldida to‘siq bo‘lib turdi.
To‘p Tottenham tomonida bo‘lganida, ularning shakli ko‘pincha 4-2-4 ko‘rinishini oldi. Markaziy himoyachilar o‘zaro pas almashib, raqib blokini chapga-o‘ngga siljitdi. Masofa katta emasdek tuyuladi, lekin bu kichik siljishlar ham yetarli bo‘ldi.
Eng qiziq nuqta — to‘liq himoyachilarning juda keng joylashuvi. Ular bo‘sh, nazoratsiz, istalgan payt to‘p qabul qilishga tayyor. Lekin De Zerbi ularni oddiy variant sifatida emas, aldov sifatida ishlatadi.
Ularning keng joylashuvi Hoffenheim qanot yarim himoyachilarini markazdan tashqariga tortadi. Natijada o‘rtada bo‘shliq paydo bo‘ladi, markaziy himoyachilar esa to‘g‘ridan-to‘g‘ri chuqurga qaytayotgan markaziy hujumchilarga pas bera oladi.
To‘p shu hujumchilardan biriga yetib borgach, ular bir teginishda yana o‘sha bo‘sh qolgan kenglikka — qanotdagi futbolchilarga uzatadi. Natija: qanotdagi futbolchi ko‘pincha bir-birga qarshi vaziyatda, tezlik va to‘g‘ridan-to‘g‘ri dribbling uchun ideal sharoitda qoladi.
Ular darvozaga zarba berishdan qo‘rqmaydi, lekin ko‘pincha to‘pni orqaga, jarima maydoni ichiga qaytaradi. O‘sha yerda markaziy hujumchilar hujumni yakunlash uchun tayyor turadi. Bu yozda ko‘p qaytarilgan sxema. Bu mavsumda ham tez-tez ko‘rish ehtimoli katta.
Transferlar endi tushunarliroq ko‘rinadi
Yozgi o‘yinlarni tahlil qilganingizda, Tottenham transfer bozoridagi qarorlari mantiqiy zanjirga ulanadi.
Markaziy himoyachilar — texnik, to‘p bilan bemalol ishlaydigan, tor zonalardan xavfli, oldinga yo‘naltirilgan pas bera oladigan futbolchilar. Ular raqib pressingiga qaramay, markaz orqali o‘ynashdan cho‘chimaydi.
Markaziy yarim himoyachilar, xususan Mateus Fernandes va Bergvall, kichik maydonlarda bosim ostida ham aniq pas bera oladi, to‘pni “devor” kabi qaytarib, himoyachilar bilan kombinatsiya qiladi.
Tonali, Conor Gallagher va Destiny Udogie esa boshqa qurolni taklif qiladi: ular raqibni ortda qoldirib, katta masofalarni to‘p bilan bosib o‘tishga qodir. Markaz yopilsa, aynan ular kenglikdan foydalanib, hujumni olib chiqadi.
Cody Gakpo bilan bog‘langan xabarlar va Savinho transferi esa yana bir bo‘lakni joyiga qo‘yadi. Tottenham hujum chizig‘iga bir-birga qarshi vaziyatlarda tezlik va dribbling bilan ustun keladigan futbolchilar kerak edi. Bu profil — De Zerbi sxemasining yuragi.
Old chiziqda esa Richarlison va Omar Marmoush o‘zining jismoniy kuchi va zarba sifati bilan ajralib turadi. Jarima maydoni atrofida paydo bo‘lib, past uzatmalarni, qaytarilgan to‘plarni, kesib o‘tilgan paslarni yakunlash — ularning ishi.
Bularning barchasi yozda ko‘rilgan o‘yin naqshlarini maksimal darajada ishlatish uchun tanlangan.
Tottenham nihoyat o‘z yo‘lini topdimi?
Albatta, mavsum cho‘zilgan sari raqiblar ham yechim izlaydi. De Zerbi uslubini to‘liq o‘qib chiqqan murabbiylar topiladi, yangi to‘siqlar paydo bo‘ladi. Bu tabiiy.
Ammo yillar davomida har mavsum uslubdan-uslubga keskin sakragan, bir falsafadan boshqasiga o‘ta qolgan Tottenham uchun hozirgi manzara boshqacha. Klub, murabbiy, taktika va transfer qarorlari nihoyat bir chiziqqa tushgandek.
Savol endi boshqa: bu uyg‘unlik Spurs’ni faqat xavf zonasi ustidan emas, yuqori olti, balki undan ham balandroq marralarga olib chiqa oladimi?
