Chempionat tugadi: Savollar va pul tikish bozorining ta’siri
2026 yilgi Jahon chempionati Ispaniyaning kubokni ko‘targan kechasi bilan yakunlandi. Stadionlarda shovqin pasaydi, paradlar rejalashtirilmoqda. Ammo turnir ortidan sukunat emas, shubha izi ergashib kelmoqda.
Uzoq vaqt davomida bahslar hakamlik qarorlari, VAR epizodlari va maydondagi bahsli lahzalar atrofida aylangan edi. Endi esa sahnaga boshqa kuch chiqdi: pul tikish bozori va uning soyasi.
Kopengagen guruhi ko‘tarayotgan xavotir
Sport musobaqalaridagi ehtimoliy manipulyatsiyalarni kuzatib boradigan mustaqil xalqaro tuzilma — Copenhagen Group — Jahon chempionati bo‘yicha yettita “signal” qayd etganini ma’lum qildi. Bu rasmiy ayblov emas, lekin e’tiborsiz qoldirib bo‘lmaydigan ogohlantirish.
Ularning hisobotida bir nechta epizod alohida ajralib turadi:
- Mundial ochilish uchrashuvida Meksikaga qarshi bahsda Janubiy Afrika vakili Themba Zwane olgan qizil kartochka.
- Birinchi turda Ispaniya va Cape Verde o‘rtasidagi 0:0 hisobidagi durang.
- Spain – Saudi Arabia uchrashuida Ferran Torres golini bekor qilish uchun VAR orqali o‘ta cho‘zilib ketgan, uch daqiqadan ko‘proq davom etgan tekshiruv.
- United States hujumchisi Folarin Balogun olgan qizil kartochkaning FIFA tomonidan bekor qilinishi va uning Belgiumga qarshi 1/8 finalda maydonga tushishiga yo‘l ochilgani.
Bu epizodlarning barchasi Kengash Yevropasi doirasida faoliyat yurituvchi Copenhagen Group tomonidan Macolin konvensiyasi asosida tahlil qilinmoqda. Macolin — sport musobaqalarini manipulyatsiyadan himoya qilish bo‘yicha xalqaro huquqdagi yagona majburiy hujjat. Demak, bu ogohlantirishlar shunchaki blogdagi shubhalar emas, rasmiy monitoring tizimining signallari.
Balogun atrofidagi savol: tasodifmi yoki tizimdagi bo‘shliq?
Ayniqsa, bitta epizod alohida e’tiborni tortdi. The Athletic xabariga ko‘ra, Copenhagen Group FIFAdan Folarin Balogun bo‘yicha yozma tushuntirish talab qilgan.
Vaziyat tafsilotlari qiziq: Balogun 2 iyul kuni maydondan chetlatilganidan keyin, 3 iyulda Polymarket nomli kriptovalyutalarga asoslangan prognoz platformasida yangi bozor ochiladi: “Folarin Balogun Belgiumga qarshi o‘ynaydimi?” degan savol bilan.
Javob esa uzoq kuttirmadi. 5 iyul kuni amerikalik hujumchining diskvalifikatsiyasi bekor qilinadi va u 1/8 finalda United States safida maydonga tushish huquqini qo‘lga kiritadi.
Bu yerda asosiy nuqta — vaqt. Chetlatish, ertasi kuni ochilgan pul tikish bozori va oradan ikki kun o‘tib qabul qilingan qaror. Shunchaki ketma-ketlikmi yoki bu zanjirda kimningdir manfaatlari ham bo‘lganmi? Copenhagen Group aynan shuni aniqlashtirmoqchi.
FIFA uchun noqulay sinov
FIFA hozircha bu borada keng jamoatchilikka mo‘ljallangan batafsil pozitsiya bildirmagan. Lekin Copenhagen Groupning rasmiy yozma izoh so‘rovi tashkilot uchun oddiy byurokratik savol emas, ishonch masalasiga aylanishi mumkin.
Jahon chempionati — milliardlab tomoshabinlar, ulkan pul oqimi va sport tarixidagi eng yirik sahna. Bunday maydonda har qanday shubha, ayniqsa pul tikish bilan bog‘liq bo‘lsa, sport tamoyillarining o‘ziga zarba bo‘lishi mumkin.
Zwane qizil kartochkasi, Ispaniyaning kutilmagan 0:0 durangi, Ferran Torres golining uzoq davom etgan VAR tekshiruvi, Balogun atrofidagi bahsli qaror — bularning har biri alohida olinganda futbolning oddiy dramatik lahzalari bo‘lib ko‘rinishi mumkin. Lekin ular bitta ro‘yxatda jamlanganda, savollar ko‘payadi.
Endi navbat FIFAda. Tashkilot bu savollarga qay darajada ochiq va aniq javob bera oladi? Chempionat kubogi allaqachon ko‘tarildi, lekin turnir obro‘sining haqiqiy himoyasi endi boshlanmayaptimi?
