Chelsea uchun 10 million funt jarima va shartli transfer taqiqi
Londondagi yirik sahnada yana bir huquqiy bo‘ron tinchidi. Natijasi esa aniq: Chelsea 10 million funt sterling jarimaga tortildi va mustaqil apellyatsiya hay’ati tomonidan klubga ikki transfer oynasiga mo‘ljallangan, ammo shartli tarzda qo‘llanadigan taqiq berildi.
Bu qaror FA agentlar bo‘yicha qoidalarini buzish bo‘yicha tan olingan xatolar ortidan chiqdi. Gap maydondagi xatolar haqida emas, ko‘p yillik kulis ortidagi kelishuvlar, vositachilar va uchinchi tomon investitsiyalari haqidagi ishlar haqida ketmoqda.
Ochilgan 74 ta qoidabuzarlik
FA juma kuni e’lon qilgan bayonotida g‘arbiy London klubi jami 74 ta holatda reglamentni buzganini tan olgani tasdiqlandi. Bu holatlar agentlar bilan ishlash, vositachilar ishtiroki va futbolchilarga uchinchi tomon sarmoyasi kabi eng nozik yo‘nalishlarga taalluqli.
Dastlabki mustaqil komissiya klubni olti ochkodan mahrum qilish haqida qaror chiqargan, bu ham shartli ravishda, 2027-yil 30-iyungacha amal qilishi kerak edi. Chelsea bu qarorga shikoyat qildi. Apellyatsiya hay’ati esa boshqa yo‘lni tanladi: ochkolarni emas, transferlarni nishonga oldi. Natijada ochko chegirishi bekor qilindi, o‘rniga ikki transfer oynasiga mo‘ljallangan, ammo hozircha faqat shartli ko‘rinishda turuvchi taqiq kuchga kirdi.
10 million funt jarima esa o‘zgarmadi. Bu mablag‘ to‘liq ravishda ommaviy futbol — “grassroots” loyihalariga yo‘naltirilishi belgilandi.
Abramovich davrining soyasi
Bularning barchasi yangi egalar kelganidan keyin ochildi. 2022-yil mayida, klubni rus milliarder Roman Abramovichdan sotib olish jarayoni ketayotgan paytda, Chelseaning yangi egalari o‘zlari tarixiy qoidabuzarliklar ehtimoli haqida futbol hokimiyatlariga xabar bergan.
Tekshiruv davomida e’tibor tortgan transferlar orasida Eden Hazard, Samuel Eto'o va Willian kabi yulduzlarning kelishuvlari ham borligi aytilmoqda. Muhim nuqta: bu futbolchilarning o‘ziga nisbatan hech qanday noto‘g‘ri ish qilgani haqida da’vo yo‘q. Savol shartnomalar tuzilishi, to‘lovlar yo‘nalishi va vositachilar bilan ishlash mexanizmlarida bo‘lgan.
Klubning o‘zi esa huquqiy jarayonlarda to‘liq hamkorlik qilganini ta’kidlaydi. Rasmiy bayonotda shunday deyiladi: 2022-yilda klub barcha tegishli regulyatorlarga tarixiy qoidabuzarliklar bo‘lishi mumkinligi haqida o‘zi xabar bergan, so‘ngra minglab hujjatlarni ixtiyoriy ravishda taqdim etgan va ochiq ishlagan.
UEFA va Premier League bilan allaqachon kelishuvlar
Bu Chelseaning shu masala bo‘yicha birinchi jazosi emas. Klub allaqachon Premier League va UEFA bilan alohida kelishuvlarga borgan.
Yil boshida Premier League tomonidan klub tarixidagi eng katta jarima va ikki yilga shartli tarzda to‘xtatilgan bir yillik transfer taqiqi berildi. 10,75 million funtlik jarima 2011–2018-yillar oralig‘ida, Abramovich davrida agentlarga yashirin tarzda to‘langan 47,5 million funt atrofidagi to‘lovlar hamda yosh futbolchilarni ro‘yxatga olish qoidalarini buzish bilan bog‘liq edi.
UEFA ham chetda qolmadi. 2023-yil iyulida Yevropa futboli uyi klubga 8,64 million funt (10 million yevro) miqdorida jarima qo‘lladi. Sabab — avvalgi egalik davrida 2018 va 2019-yillardagi moliyaviy hisobotlarning to‘liq va aniq bo‘lmaganligi. Tekshiruv chog‘ida transferlarga aloqador offshor kompaniyalarga yo‘naltirilgan kamida olti shubhali to‘lov aniqlangan.
Futbol klublari har yili FA, Premier League va UEFAga to‘liq va to‘g‘ri moliyaviy ma’lumot taqdim etishi shart. Chelseaning ishi shuni yana bir bor eslatdi: maydondagi yulduzlar, stadiondagi shovqin, murabbiylar almashinuvi — hammasi fon bo‘lib qolishi mumkin, agar kulis ortidagi raqamlar va shartnomalar qoidaga zid bo‘lsa.
Yangi davr, eski meros
Klub bayonotida bir jihat alohida urg‘ulanadi: bu ishlar “tarixiy”, ya’ni avvalgi egalar davriga taalluqli. Yangi rahbariyat o‘zini tozalash jarayonini yakunlagan jamoa sifatida ko‘rsatmoqchi.
UEFA va Premier League bilan kelishuvlar allaqachon imzolangan, endi FAning ham yakuniy qarori e’lon qilindi. Klubning ta’kidlashicha, shu bilan barcha regulyatorlar bilan yuritilgan ishlar yopildi. Ular uchala tashkilotga — UEFA, Premier League va FAga — jarayon davomida olib borilgan muloqot va hamkorlik uchun minnatdorchilik bildirdi.
Ammo savol ochiq qoladi: bu jarimalar va shartli taqiqlar Chelseaning kelgusi yillardagi transfer siyosatiga qanday ta’sir ko‘rsatadi? Klub hozircha maydonda yangi loyihalar, yangi murabbiylar va yangi yulduzlar bilan qayta qurilish sari intilmoqda. Lekin Abramovich davrining moliyaviy soyasi hali uzoq vaqt eslatib turadiganga o‘xshaydi.
