Celtic Parkda O’Neill va Heartsning G‘alabasi

Telefon suratga olish vaqtini 16 may, soat 16:47 deb ko‘rsatadi. Joy – Celtic Park. Kadr markazida esa taxminan 80 yard narida ko‘zoynak taqqan Martin O’Neill.

74 yoshli, “vaqtinchalik” deb e’lon qilingan bosh murabbiy, eski uslubdagi sport kostyumida, darvozaga turib olgan. Raqib – nevaralari. Maydon chetida emas, aynan shu yerda, darvoza ichida, bolalarning notekis zarbalarini ilib olarkan, yuzida tabassum. Iliq, deyarli oilaviy manzara. Ayniqsa, sal avval shu maydonda nimalar bo‘lgani yodga tushsa, yanada g‘alati tuyuladi.

Soat 14:30 da olingan avvalgi suratda ham xuddi shu darvoza. Ammo o‘sha paytda ramkani Callum Osmand titratgan, uning goliga esa butun Celtic Park portlab ketgandi. Bu – Hearts darvozasiga kiritilgan uchinchi to‘p, ya’ni Scottish Premiership chempionligini muhrlagan zarba edi. Osmand ko‘rinmaydi – u bayram qilayotgan futbolchilar, murabbiylar shtabi va maydonga yugurib kirgan muxlislar to‘dasining ostida qolib ketgan. Ba’zilari futbolkasiz, ba’zilari ko‘zida yosh bilan.

Hearts futbolchilari esa boshqa kadrda. Kimdir tiz cho‘kkan, kimdir boshini kaftiga olib qotib qolgan. 66 yil davomida liga chempionligini ko‘rmagan klub tarix yozishga atigi uch daqiqa qolganida yiqildi. Uch daqiqa. 2026 yilda buni “Mayo lahzasi” deb atashardi. O‘sha uch daqiqani Daizen Maeda tortib oldi.

Celtic uchun 15 mavsumda 14-chempionlik – qog‘ozda odatiy statistikaga o‘xshaydi. Lekin bu yilgi fon bunday emasdi. Heartsning kutilmagan chempionlik poygasi, Celticdagi Rodgers–O’Neill–Nancy–O’Neill almashinuvi, Rangersning yo‘qotgan yo‘li – hammasi mavsumni keskin, hayajonli qildi.

Shu girdob markazida yana O’Neill turardi. Undan “ertalabkilar” haqida, Dunfermline va Neil Lennon bilan bo‘ladigan Scottish Cup finali, dubl imkoniyati haqida so‘rashardi. Ko‘pchilik uchun bu final uning Celticdagi xayrlashuv kuni bo‘lib tuyulgan.

Parkheaddagi mayhem ichida hakamning so‘nggi hushtagi eshitilmay qolgani, g‘alaba kayfiyatidagi futbolchilar va muxlislar Hearts futbolchilarining yuziga qarab quvonchini namoyish etgani, mag‘lub jamoa esa kiyim almashtirmay stadionni tark etgani – bular O’Neill zimmasidagi gunoh emasdi. Ertasi kuni Celtic rasmiy uzr so‘radi, ko‘pchilik buni allaqachon unutgan ham. O’Neill esa shu lahzadan bahra olishga haqli edi. O‘zi aytganidek, bu unga “yashash uchun sabab” bergandi. Hatto haykal qo‘yish haqida gap-so‘zlar ham yurardi.

Ammo ma’lum bo‘ldiki, Parkheaddagi o‘sha shovqin O’Neillning Celticdagi hikoyasiga nuqta qo‘ymagan ekan. Oradan atigi 26 kun o‘tib, u bir yillik shartnoma va yana bir yilga opsiya bilan doimiy bosh murabbiy sifatida e’lon qilindi. Reaksiya aralash bo‘ldi: hayrat, quvonch va klubning uzoq muddatli rejasiga shubha. Celtic – bo‘linishlarga o‘rganib qolgan klub va muxlislar bazasi. Shuning uchun ham O’Neill o‘sha Heartsga qarshi kuniyoq birlik kuchi haqida gapirgandi.

Oradan yana 37 kun o‘tadi. Celtic Park yana ochiladi, bu safar Middlesbrough bilan mavsumoldi o‘rtoqlik uchrashuvi uchun. Dasturdagi salom so‘zida O’Neill “dramali va hayajonli” so‘nggi uchrashuvni eslatadi.

Ammo bu safar kayfiyat boshqa. Quyosh yana charaqlaydi, O’Neill yana o‘sha sport kostyumida. Lekin tribunada atigi 6 mingga yaqin muxlis. Turli bahonalar aytiladi, ammo asosiy sabab – klub yo‘nalishidan ko‘ngli to‘lmayotganlar. Shunga qaramay, uch hafta avvalgi ma’lumot: mavsumiy abonementlarning 99,5 foizi yangilangan.

Yana kimlar yo‘q edi? Kelechi Iheanacho – Motherwellga qarshi o‘yinda 90+9-daqiqadagi bahsli penalti muallifi, chempionlik poygasini o‘zgartirgan futbolchi. U Celticga qaytish o‘rniga Turkiya ikkinchi divizionidagi Bursasporni tanladi. Maeda esa Ipswich Town sari yo‘lga chiqqan.

Brendan Rodgers uchun bu chiqib ketishlar Kyogo Furuhashi, Nicolas Kühn va Adam Idahni eslatmay qolmadi. Celtic muxlislarining katta qismi ham shunday o‘yladi. Boshqalar esa klubning Iheanacho maosh talablaridan cho‘chiganini tushundi. Bu – Glazgoda. Bir hafta o‘tmay, klubning transfer siyosati O’Neillning o‘zi ham ketishga tayyor ekani haqidagi mish-mishlarga sabab bo‘ldi.

Ammo o‘tgan shanba kuni u yana shu yerda edi. Celtic Parkda 20 mingdan ortiq muxlis bilan birga AC Milan bilan so‘nggi mavsumoldi o‘yinni tomosha qildi. Maydonda yana bir yangi ism paydo bo‘ldi – Camilo Duran. Qarabagdan kelgan kolumbiyalik hujumchi, o‘tgan mavsum Champions League doirasida Benfica darvozasini ishg‘ol qilgan. Middlesbroughga qarshi uchrashuvda ham chiroyli gol urdi. Uchta mavsumoldi uchrashuvida uchta gol.

Bu O’Neillga kamida hujum chizig‘ida ozgina taskin beradi. Bir necha kundan so‘ng yana bir hujumchi keladi – Kasper Høgh. Taxminan 13 million yevro, deyarli Maeda uchun olingan summa bilan teng.

Høgh o‘tgan mavsum Bodo/Glimt safida Manchester Cityga qarshi 3:1 hisobidagi Champions League g‘alabasida dubl qayd etgan. Agar u va Duran shu darajada zarba bera olsa, qog‘ozda qaraganda, Dundee bilan dushanba kungi ochilish uchrashuvida ham, keyin Kilmarnock, Falkirk, Aberdeen va St Mirren bilan o‘yinlarda ham yo‘l topishi kerak. Celticning dastlabki besh raqibi – o‘tgan mavsumda Shotlandiya kuchli beshligiga kirmagan jamoalar.

Shunday yumshoq start O’Neillga o‘rtada turadigan ikki o‘yinli Champions League saralashiga tayyorlanish imkonini beradi. Celtic bu bosqichda ko‘p yiqilgan – o‘tgan yili Kairat Almatyga mag‘lub bo‘lish Rodgersni dahshatga solgandi. Klub iqtisodiy modeli ko‘pdan beri “sotish”ga tayanadi, lekin agar Arne Engels kabi kutilayotgan ketishlar yangi futbolchilar bilan muvozanatlashtirilsa, mavsumni erta sur’at bilan boshlash imkoni bor.

Bu ehtiyotkor umid o‘tgan yil oktabrdagi “zaharli muhit”dan ancha yiroqdek. Dermot Desmond o‘sha paytda shunday ta’rif bergandi. Shunga qaramay, klub boshqaruviga nisbatan muxlislar shubhasi faqat bitta narsaga bog‘liq: bu tarkib Yevropada nafaqat qatnashib, balki raqobatbardosh bo‘la oladimi?

Yana bir haqiqat: bu yozilayotgan paytda transfer oynasi 31 avgustgacha ochiq. Hozircha Glazgo gigantlari ichida Rangers bozorda ancha faol ko‘rinadi. Ular o‘tgan mavsumdagi kabi tartibsiz bo‘lishga haqqi yo‘q.

May oyida Parkheadda Heartsni boshqargan murabbiy – Derek McInnes – endi Ibroxda. O‘sha kuni Hearts sardori va gol muallifi bo‘lgan Lawrence Shankland ham Rangersga ko‘chib o‘tdi. Yana bir maroon ustun – yarim himoyachi, mavsum futbolchisi Cammy Devlin ham Ibrox tomon yo‘l oldi. Bu uchlikdan Rangers tarkibiga yetishmayotgan qat’iyat, xarakter olib kelish kutilmoqda.

McInnes – so‘nggi besh yilda oltinchi doimiy bosh murabbiy, so‘nggi 12 oyda esa uchinchisi. Russell Martin ham, Danny Röhl ham ishontira olmadi. McInnes esa sobiq futbolchi sifatida klub ruhiga mos tushadi. Lekin statistika shafqatsiz: Rangers so‘nggi to‘rt mavsumning uchida sovrinsiz qolgan. Bosim ulkan, Tannadicedagi juma kungi startdan boshlab u yo‘lga yurib ketishi shart.

McInnesning Heartsni tark etishi Tynecastle uchun yangi davrni boshlab berdi. Endi u yerda Wouter Vrancken. Belgiyalik murabbiy hozircha atigi ikki uchrashuv o‘tkazdi va ikkalasida ham mag‘lub bo‘ldi – Sturm Grazga qarshi Champions League saralashida. U uchun ham, klub uchun ham o‘tgan mavsumda Shotlandiya futboliga tashqaridan e’tibor tortgan energiyani qayta yaratish oson bo‘lmaydi.

Hearts o‘tgan mavsum oxirigacha kurashdi. Chegara chizig‘i – 16 may, 2027. Mavsum yakunlanishi yana shu sanaga belgilangan.

O‘sha kuni Celtic Parkdagi darvozada kim turarkin? Ehtimol, O’Neill nevaralari kundalik daftariga bu sanani allaqachon aylana ichiga olib qo‘ygandir.