Carlos Sainz: Formula 1dagi Mehnat va Agressiv Ruh

Formula 1 pastidagi zulmatda mehnat qilayotganlar odatda faqat xato qilganida ko‘zga tashlanadi.

Carlos Sainz ham bu mavsum ko‘pchilik uchun shunday haydovchi bo‘lib qoldi: so‘ralsa, aksariyat muxlislar darhol Vengriyadagi Grand Prixni, peshqadam Oscar Piastri’ga aylanayotganda urilib ketgan lahzani eslaydi. O‘sha xato tanqidga loyiq edi. Lekin bu hodisa uning butun kampaniyasiga qarshi chiqadigan, mutlaqo begona nuqta. Hatto shunday deyish mumkin: aynan shu agressiv ruh, shu “hech narsa stol ustida qolmasin” degan kayfiyat uni bu darajaga olib kelgan.

Pastdagi yulduz

Sainz keyingi yili ham Williams bilan qoladi. Bunga sabablar ko‘p: bozor tor, jiddiy variantlar deyarli yo‘q. Lekin u mavsum boshidan beri bir qarorga kelgan: imkon boricha hammasini siqib chiqarish, hech narsani asramaslik. Bir tomondan bu – imkon qadar ko‘proq natija olish istagi. Asosiy sabab esa boshqacha: o‘z obro‘sini maksimal darajada baland ushlab turish.

Williams FW48 – o‘rtacha tezlik bo‘yicha pelotonning uchinchi eng sekin mashinasi. Avgust tanaffusidan oldin, Hungaroringda u faqat Cadillac’dan tezroq edi, Aston Martin aerodinamik yangilanishidan keyin esa holat yanada og‘irlashdi.

Ferrari yillarida peshqadamlikka o‘rganib qolgan, bu mavsum Williams bilan yuqoriroq kurashni kutgan haydovchi uchun bu – ruhni sindiradigan tajriba bo‘lishi mumkin edi. Ko‘plar bunday sharoitda o‘tkirlikni yo‘qotadi. Tarixda bunga misollar yetarli. Ammo 31 yoshli Sainz yaxshi biladi: hozir chekinish – kelajakdagi shartnomalarga zarba. U bugun nima qilsa, bozor qiymati 2027 yildan keyingi davrgacha ham baholanadi.

Vengriyada Oscar Piastri uni “Fernando [Alonso] bilan oxirgi o‘rin uchun jahon chempionligi kabi jang qilyapti” deb tanqid qildi. Aslida esa Sainzning butun mavsumini aynan shu tasvirlab beradi: cheklangan texnikadan maksimumni siqib olish, hatto ochko bo‘lmasa ham har metr uchun kurashish.

Bu, albatta, Piastri bilan bo‘lgan to‘qnashuvni oqlamaydi. Avstraliyalikning Sainzni ko‘p shikoyat qiladigan, lekin eng ko‘p tanqid eshitadigan haydovchi sifatida tasvirlaganida ham jon bor. Lekin uslub natija bermayapti, deyish qiyin: mashina imkoniyatiga nisbatan uning chiqishlari hayratlanarli.

Jadvalda past, reytingda yuqori

Uchta ketma-ket to‘qqizinchi o‘rin, atigi olti ochko – quruq statistikaga ko‘ra bu Sainzning F1’dagi eng zaif davri. Lekin hafta oxiri bo‘yicha haydovchilarni baholaydigan reytinglarda u 2026 yil mavsumida beshinchi o‘rinda turibdi.

Q1 darajasidagi mashinani u tez-tez saralashning ikkinchi bosqichiga olib chiqdi. Bir necha marotaba, ayniqsa Xitoyda Franco Colapinto’ning kechiktirilgan Alpine’ini ortida ushlab turgan poygada, undan ancha tezroq raqiblarni ortda qoldirdi. Agar shu performansni peshqadam mashinaga ko‘chirib ko‘rsak, u haqida maqtovlar yog‘ilardi. Hatto shunday fikrni ilgari surish mumkin: uskunaning imkoniyatiga nisbatan qaralganda, bu uning F1’dagi eng to‘liq, eng mukammal mavsumi.

“O‘zimga shunday deb o‘ylash yoqmaydi, chunki men P16man”, – deydi Sainz Williams motorxonasida, Vengriyadagi eksklyuziv suhbatda. – “Bu juda ‘nisbiy’ sport, men P15, P16 start olayapman. Qanday qilib muxlis yoki o‘quvchiga ‘bu mening eng yaxshi mavsumim’ deb aytasiz? Mantiqqa zid.

“Lekin F1’da mashina bilan haydovchini ajratib ko‘rish kerak. Agar mashinani alohida, haydashni alohida olsam, bu mening eng to‘liq mavsumlarimdan biri. Eng yaxshisimi? Ehtimol McLaren davrlarimni eng yaxshi deb baholayman, Ferrari bilan 2024, Williams bilan 2025 yilning ikkinchi yarmi va shu yil.”

U 15 ta poyganing 10 tasida Q2ga chiqdi va jamoadoshi Alex Albon’dan faqat ikki marta ortda qoldi, ikkalasida ham mingdan bir soniyalar bilan. Poygalarda ham u Williams’dan kutish mumkin bo‘lgan natija shiftiga yaqin natijalar qayd etyapti.

Instinktga tayanadigan intellektual

Sainzdan o‘zi nimani alohida ko‘rayotgani so‘ralganda, u kutilmaganda boshqacha yo‘nalishga buriladi. Uning “aqlli haydovchi” degan obro‘sini bilganlar uchun bu biroz ajablanarli. Ayniqsa saralash haqida gapirganda, uning boshqa bir kam baholangan fazilati ko‘zga tashlanadi.

“Bu – hafta oxiri bo‘yicha tayyorgarlik va muhandislarim bilan ishlash kombinatsiyasi”, – deydi Sainz. – “Energiya boshqaruvini tushunishda, meni qulay his qildiradigan sozlamani topishda, shinalarni anglashda yaxshi ish qildik. Q1 oxirida kerakli doirani qo‘yish uchun.

“Har doim Q1da nisbatan kuchli bo‘lganman, erta bosqichlarda yaxshi doira qilish – mening kuchli tomonlarimdan. Saralashda beshta shina to‘plami berilishining muxlisi bo‘lmaganman, bu – takomillashtirish haqida, men esa bor kuch bilan bitta doira qo‘yishni yoqtiraman.

“G‘alati eshitiladi, lekin men ko‘proq instinkt haydovchisiman. Q1 menga ko‘proq mos keladi, Q3gacha barcha to‘plamlarni aylantirish va hammasini bir joyga yig‘ishdan ko‘ra. Bu biroz mening foydamga ishlayotgandir.

“Yaxshi muhandislar guruhi, ular bilan ikkinchi yil. Bir-birimizni yaxshiroq tushunayapmiz, mashinadan, shinalardan, energiya boshqaruvidan nimani xohlashimni bilishayapti. Jamoa bilan ikkinchi yilga xos odatiy o‘tish davri – odatda bir o‘nlikka tezlashasiz.”

Instinktga tayanganini tilga olishi tabiiy ravishda savol tug‘diradi. Sainz tushuntiradi: mashina tashqarisida qilinadigan ishlar – rulga o‘tirgach instinkt bilan erkin haydash imkonini berish uchun. Ya’ni, sportchining eng yaxshi ishini qiladigan “oqim holati”ga tezroq kirishi uchun zamin yaratish.

Yangi, past bosimli aerodinamikaga ega mashinalar ham unga mos tushgandek. Mayda “mikrosirpanish”lar bilan yashay oladigan, mashinani chegarada ushlab turishga o‘rgangan haydovchi uchun bu reglament qulay.

“Kulis ortida juda ko‘p ishlayman, lekin dubulg‘ani kiygach, mashinaga o‘tirganimda, faqat instinktga tayanaman, ichkarida unchalik o‘ylamayman, strategiyadan tashqari”, – deydi u. – “Strategiya haqida o‘ylashni yoqtiraman, lekin mashinani his qilish, haydash bo‘yicha juda instinktivman, oldindan ish qilishni yaxshi ko‘raman. Bu yil menga yordam berdimi-yo‘qmi, bilmayman. Energiya boshqaruvi bo‘yicha ishlash kerak, lekin qolgan hammasida instinktga ko‘proq suyanaman.”

Ground effect’dan “toza varaqqa”

Sainzning yangi texnikaga tez moslashgani ajablanarli emasdek tuyulishi mumkin. Lekin ground-effect mashinalari unga birinchi kunlardanoq yoqmaganini eslash lozim. Ferrari’da bo‘lganida jamoadoshi Charles Leclerc tormoz uslubini sinovdayoq o‘zgartirdi, Sainz esa ancha vaqt o‘tdan keyin moslasha oldi. U hech qachon instinkt bilan erkin haydayapman, degan tuyg‘uga ega bo‘lmagan, ko‘proq “o‘zini tiyib” haydashga majbur edi.

“Bu yilgi mashinalarga yondashuvim shunday bo‘ldi: men tabiiy haydayman”, – deydi u 2026 yilgi texnika haqida. – “Ground-effect davrida hech qachon tabiiy haydamaganman, uslubimni o‘zgartirishim, ba’zi texnikalarda juda intizomli bo‘lishim kerak edi. Bu yil boshlaganimda, ‘toza varaqdan boshlayman, ground effectni unutaman, qo‘limdan kelgancha tabiiy haydayman, qayerga olib borishini ko‘raman’, deb aytdim.

“Bahrayndagi bir necha testdan, birinchi poygadan keyin ko‘rdimki, tabiiy uslubim menga yaxshi tezlik berayapti. Shunda ‘endi setap yoki texnikaga emas, energiyaning talabiga ko‘proq moslashaman’, dedim.

“Energiya bo‘yicha ‘minimum tezlik muhim, kirishlarni agressiv qiling, chiqishlar haqida kamroq o‘ylang’ deyishadi. Lekin o‘tmishga qarasam, men doim burilishlardan yaxshi chiqish qiladigan haydovchi bo‘lganman va bu reglamentda erta gaz berayotganim uchun qattiq jazolanganimni sezmayapman. Men ham o‘zimdan so‘rayman: ‘shunday bo‘lsa, sekin bo‘lishim kerak edi-ku?’, lekin buni ayniqsa his qilmadim.”

U yangi mashinalarga moslashuvini “ortiqcha o‘ylamaslik” deb ta’riflaydi, chuqur tahlilni esa mavsum oxiriga qoldirayotganini aytadi.

Bu gapni natijalar kelayotganida aytish oson. Qiyin ahvolda qolganlar – mavsumoldi favoritlaridan bo‘lgan George Russell, ehtimol Williams’dagi jamoadoshi Albon – esa boshqacha kayfiyatda.

Albon – raqib emas, mezon

Albon bu allaqachon murakkab bo‘lgan mavsumda haddan tashqari ko‘p muammoga duch keldi. Uslubi yangi mashinalar bilan unchalik uyg‘unlashmagandek. Sainz esa buni bahona qilib, jamoadoshini yerga urmaydi.

“Alex bu yil juda raqobatbardosh bo‘lgan hafta oxirlari ham bo‘ldi, lekin saralashda mashina va uning barqarorligi bo‘yicha qiynalayotgan omillar tufayli hammasini bir joyga yig‘a olmadi”, – deydi u. – “Boshqa hafta oxirlarida u bir oz ortda bo‘lgandir, lekin rostini aytsam, Alexdan shubhalanmagan bo‘lardim.

“Har bir burilishda, har bir doiramda undan ko‘chirayotgan, yaxshilashga urinayotgan ma’lumot nuqtalari bor. U mendan bir o‘nlik, ikki o‘nlikdan ko‘p ortda qolgan doira deyarli bo‘lmagan. Men uni doim juda yaxshi mezon sifatida ishlataman.

“Bu ko‘proq shuki, jamoada ikkinchi yilim, joylashib oldim. O‘tgan yilning ikkinchi yarmidayoq ancha yuqori darajada, o‘zim bilgan darajamda hayday boshlagan edim. Vaqt kerak. Jamoaga moslashish, muhandising bilan ‘yotoqqa kirish’, setap, xohlagan hamma narsangni yo‘lga qo‘yish uchun vaqt kerak.”

“Random” reglament va haydovchi rolining qisqarishi

Sainz 2026 yilgi mashinalarni ko‘p tanqid qildi. U raqiblarining ayrimlari bilan birga, energiya taqsimoti ba’zida haddan tashqari tasodifiy bo‘lib qolayotganidan xavotirda. Mavsum boshida u bu reglamentni “Formula 1 uchun yetarli darajada yaxshi emas” deb baholagan, garchi o‘ziga foyda keltirayotgan bo‘lsa ham.

“Agar bu mashinalarda tabiatan tez bo‘lsangiz, shu ‘random’ bilan ham yashab keta olasiz”, – deydi u. – “Hamma randomga duch kelyapti, birorta haydovchi bundan xoli emas. Lekin ichki tezlik bo‘lsa, kerak bo‘lganda vaqtni baribir chiqarib olasiz.

“Hammamiz bu tasodifiylikni yomon ko‘ramiz, to‘satdan to‘g‘ri yo‘llarda bir-ikki o‘nlik yo‘qolib qolishini yoqtirmaymiz. Lekin kuchli birinchi va ikkinchi sektor qilgan bo‘lsangiz, yaxshi doirada bo‘lsangiz, saralash bo‘yicha baribir o‘tib ketasiz.

“Yana bir narsa – bu yil jamoalar orasidagi farqlar shunchalik katta bo‘ldiki, haydovchi sifatida farq qilish qiyinlashdi. O‘tgan yili Q1ga kirib, yaxshi doira bilan qolgan 19 nafar haydovchini yengish mumkinligini bilardingiz. Bu yil esa, afsuski, faqat bitta Alpine, bitta Audi yoki bitta Haasni, ular xato qilsa, ortda qoldira olasiz. Haydovchilar ta’siri kamaydi, chunki jamoalar orasidagi tafovut kattalashdi.”

Shu bois Sainzning ishlari ko‘p hollarda ko‘zdan yashirin qolmoqda. Peloton pastida tinmay mehnat qilish – muammo. Eng yaxshi saralash doiralari ham uni ko‘pi bilan sakkizinchi qatordan yuqoriga olib chiqadi. Bunday startdan poygaga tamg‘a qo‘yish oson emas.

Albatta, siz peshqadamni aylanayotganda urib yuborsangiz, barchaning e’tibori sizda bo‘ladi. Lekin bu mavsum Carlos Sainz’ni baholashda savol boshqacha: u xato qilgan paytda emas, mashina imkoniyatini oshib o‘tganda ham uni ko‘ra olamizmi?