Bristol City uchun Alex Scott transferining moliyaviy ahamiyati
Bristol City egasi Stiv Lansdaun uchun Alex Scott allaqachon yakunlangan tarix emas. U hali ham klub balansida turibdi — faqat boshqa ustunda. Kelajakdagi daromadlar ustunida.
Yosh yarimhimoyachi 2019-yil dekabrida havaskor darajadagi Guernsey FC safidan Bristol Cityga kelganida, bu transferni ko‘pchilik mayda risk deb qabul qilgandi. Oradan uch yarim yil o‘tib, u taxminan 25 million funt evaziga AFC Bournemouth safiga yo‘l oldi. Hozir esa Scott nomi atrofida boshqa raqamlar aylanmoqda.
Premyer-ligada tezda ko‘zga tashlangan, Angliya U-21 terma jamoasining a’zosi bo‘lgan Scottga katta klublar navbatga turibdi. Chelsea va Arsenal qiziqishi haqida allaqachon xabarlar chiqqan, Bournemouth esa o‘tgan oy London klubidan kelgan 64 million funtlik taklifni rad etdi. Rasmiy pozitsiya qat’iy: Scott sotilmaydi. Shartnoma 2028-yilgacha. Futbolchi esa yangi bitimni qabul qilmagan.
Sell-on bandi – Bristol Cityning jim quroli
Lansdaun bu jarayonda o‘zini tomoshabin deb hisoblamaydi. U BBC Guernsey bilan suhbatda bir narsani aniq aytdi: klub hech qachon futbolchini sell-on bandisiz qo‘yib yubormaydi.
“Biz hech qachon futbolchini sell-on bandisiz ketkazmaymiz,” – deydi u. “Antoine Semenyo bilan ham shunday bo‘lgandi, u ham Bournemouthga o‘tgan, endi Manchester Cityda.”
Scott bo‘yicha kelishuv tafsilotlarini, xususan, foiz miqdorini Lansdaun oshkor qilmaydi. Lekin umumiy amaliyot ma’lum: sell-on odatda futbolchini sotayotgan klub oladigan foydaning foiziga bog‘lanadi. Ya’ni, agar Bristol City, deylik, 20 foizlik sell-on bandiga ega bo‘lsa va Bournemouth Scottni taxminan 80 million funt atrofidagi bahoga sotib yuborsa, Chempionship klubi 11 million funtga yaqin daromad ko‘rishi mumkin.
Bunday miqdor Bristol City uchun transfer bozorida bitta kuchli yoz emas, balki butun klub infratuzilmasini qo‘llab-quvvatlaydigan, Chempionship pley-offiga zarba berish rejalarini kuchaytiradigan pul.
Investitsiya, bosim va Premier-liga orzusi
Lansdaun moliyaviy dunyodan kelgan odam. U o‘z boyligini Hargreaves Lansdown moliyaviy kompaniyasini tashkil etib topdi. 2002-yilda allaqachon asosiy aksiyador bo‘lgan paytida Bristol City raisligiga o‘tdi. Keyin 2012-yilda Bristol Rugby klubini ham qo‘lga kiritdi va ularni Bristol Sport brendi ostida birlashtirdi. Ikkala jamoa ham Ashton Gate maydonini bo‘lishib o‘ynaydi.
Endi u klubni keyingi bosqichga olib chiqish uchun yangi kapital izlayapti. Gap faqat Scottdan kelishi mumkin bo‘lgan millionlarda emas, balki yanada yirik sheriklik haqida ketmoqda.
“Men aniq aytganman: Bristol Cityga investitsiya qidiryapman, bu kimdir yonimda hamkor bo‘lishi yoki kelajakda meni butunlay o‘rnini egallashi bo‘lishi mumkin,” – deydi u. “Hozircha bu nuqtaga yetganimiz yo‘q, lekin izlayapmiz, odamlar bilan gaplashyapmiz, qayerga olib borishini ko‘ramiz.”
U futbolni “katta biznes” deb ataydi va agar Bristol City eng yuqori darajada raqobatlashmoqchi bo‘lsa, bu o‘yinda moliyaviy qurolsiz turib bo‘lmasligini yashirmaydi. Tashqaridan bosim – muxlislar. Ular pul sarflashni, katta transferlarni, darhol natijani xohlaydi. Ichkarida esa boshqa hisob-kitob: balansni saqlash, byudjetni yiqitmaslik, kapitalni ehtiyotkorlik bilan kiritish.
“Balanslangan byudjetni kapital kiritmasdan ushlab turish deyarli imkonsiz,” – deydi Lansdaun. “Qancha ko‘p kapital kiritsangiz, natijangiz shuncha yaxshiroq bo‘ladi. Shuning uchun ham klubga ko‘proq investorlar kirishi – muvaffaqiyat ehtimolini oshiradi.”
Scott – maydondan tashqaridagi strategik o‘yinchi
Bournemouth hozircha Scottni sotish niyatida emasligini aytmoqda. Ularning o‘rni ham tushunarli: yosh, texnik, Premyer-ligaga moslashgan yarimhimoyachi, qo‘shimcha ravda uzoq muddatli shartnoma. Lekin bozor qonunlari bor: katta klublar stolga yetarlicha jiddiy raqam qo‘ysa, “sotilmaydi” degan gap ko‘pincha vaqtinchalik shiorga aylanadi.
Bristol City uchun esa bu vaziyat murakkab emas, aksincha qulay. Ular shoshilmaydi, muzokaralarda qatnashmaydi, lekin kelajakdagi har qanday yirik transferdan ulush olish huquqiga ega. Bu – akademiyaga, skaut tizimiga, yosh futbolchilarga qilingan sarmoyaning klassik modeli: avval o‘zing uchun o‘ynaydi, keyin esa katta pul evaziga ketadi, undan keyingi qadamida yana daromad keltiradi.
Lansdaun aynan shuni aytadi: klub futbolchiga sarmoya qiladi – mashg‘ulotlar, tibbiy xizmat, rivojlanish, hammasi pul. Ideal variant – u senga maydonda xizmat qiladi. Bo‘lmasa, katta klubga o‘tadi va sen bir martalik emas, balki keyingi transferidan ham daromad olasan.
Scottning keyingi qadamini hozircha faqat taxmin qilish mumkin. Bournemouth qarshilik ko‘rsatmoqda, yirik klublar esa ortga chekinmaydi. Bir narsa aniq: agar bu kurash bir kuni chekiga imzo chekiladigan darajaga yetsa, Bristol City Ashton Gate tribunalarida ko‘rinmaydigan, lekin moliyaviy hisobotlarda juda yaqqol seziladigan katta g‘alabani nishonlaydi.
Shunda savol paydo bo‘ladi: bu pul Bristol Cityni nihoyat Chempionship pley-off chizig‘idan oshirib, Premier-liga eshigini taqillatishga yetadimi?
