Brighton & Hove Albion: Tony Bloom va Amexdagi yuksalish

XXI asr boshida Brighton & Hove Albion umuman boshqa savol ustida o‘ylardi: navbatdagi transfer derazasi emas, klubning o‘zi omon qoladimi-yo‘qmi. Goldstone Grounddan ayrilish, Gillinghamga ko‘chib yurish, so‘ngra futbol uchun deyarli yaroqsiz, sovuq Withdean Stadiumda “ko‘chmanchi” yillar… O‘sha paytda bu klub bir kun kelib Yevropa sahnasiga qaytadi, degan fikr hatto eng sodiq muxlisga ham xayol bo‘lmasdi.

Bugun esa Amex Stadium yevropalik raqiblarni kutib olmoqda. Brighton Konferensiya Ligasi yo‘llanmasini qo‘lga kiritdi, klub esa ketma-ket to‘qqiz mavsumdir Premyer-ligada. Bu sakrashning markazida bitta ism turadi: Tony Bloom.

Nomoddiy orzudan Amexgacha

2009 yil Bloom sahnaga chiqqan pallada Brighton hali ham o‘z yo‘lini izlayotgan, infratuzilma va kelajak rejalari qog‘ozda qolib ketayotgan klub edi. Bloom – umr bo‘yi Albion muxlisi – Amex Stadium loyihasini yakuniga yetkazishga turtki berdi, klubni League One’dan Premyer-ligagacha yetaklagan yo‘lni moliyaviy va strategik jihatdan tozalab berdi.

Bu yo‘lning dastlabki bo‘laklarida Mark McGhee ham bor edi. Shotlandiyalik murabbiy bugun Brighton & Hove Albionning 125 yillik tarixiga bag‘ishlangan “Stand or Fall” galereyasi ochilishida ishtirok etar ekan, o‘sha ilk qadamlarni eslab o‘tdi. Uning aytishicha, eng avvalo stadion uchun ruxsat kerak edi.

McGhee o‘sha kampaniyani ko‘z oldiga keltiradi: Dick Knight yetakchiligidagi namoyishlar, dengiz bo‘yi bo‘ylab yurishlar, o‘zi qatnashgan ma’ruzalar, “bizga stadion kerak” degan da’vatlar. Ruxsat olindi. Ammo keyingi savol darhol yuzaga chiqdi: endi kim quradi?

Ana shu bo‘shliqni Bloom to‘ldirdi.

“Faqat stadion emas” degan burilish

McGhee o‘sha davr kayfiyatini yaxshi eslaydi: ko‘pchilik Bloomni faqat stadion qurib beradigan badavlat homiy sifatida ko‘rgan. “U faqat arenani moliyalashtiradi”, degan qarash hukmron edi. Lekin bu juda tor tasavvur bo‘lib chiqdi.

Bloom bilan birga kelgan narsa faqat beton va tribunalar emasdi. U bilan ambitsiya keldi. U bilan aniq ko‘rinadigan, raqamlar va tahlilga asoslangan reja keldi. Yangi stadiondan tashqari zamonaviy trening bazasi, klub infratuzilmasini tubdan o‘zgartiradigan qarorlar, transfer siyosatini boshqa darajaga olib chiqqan yondashuv paydo bo‘ldi.

McGhee aytganidek, o‘sha paytda Brighton atrofidagi ko‘pchilik hatto Bloom sahnaga chiqqanida ham, aslida qanday miqyosdagi o‘zgarish kelayotganini to‘liq tasavvur qilmagan.

Oilaviy ildizlar va matematik dahoning sahnaga chiqishi

Bloomning hikoyasi – bu faqat boy investorning futboldagi navbatdagi loyihasi emas. Bu – oilaviy rishtalar bilan klublariga bog‘langan odamning o‘z orzusini haqiqatga aylantirgani.

McGhee ko‘p bora Bloom oilasi bilan bir stol atrofida o‘tirgan. Uning eslashicha, o‘sha yillarda direktor bo‘lgan Ray Bloom – Tony’ning amakisi – har juma kuni Dick Knight va McGhee bilan Brighton markazidagi Topolino’s restoranida uchrashib turardi. U yerda u doim “matematik dahosi bo‘lgan, noodatiy iqtidorli jiyan” haqida gapirar, Tony’ni yoshligidan tilga olar edi.

McGhee Tony Bloom nomini o‘sha davrlardayoq eshitgan, lekin oradan yillar o‘tibgina bu “matematik sehrgar”ning Brighton taqdirini o‘zgartiradigan darajada kuchli figura bo‘lib yetishganini to‘liq anglagan.

Bugun Amexdagi Harry Bloom lounge – bu oilaning klub bilan bog‘langan ko‘p yillik tarixiga yana bir ishora. McGhee fikricha, Bloom qilayotgan ishining katta qismini nafaqat shahar va muxlislar, balki aynan o‘z oilasi nomi, ularning Brighton bilan bog‘liq o‘nlab yillik yo‘li uchun ham bajarmoqda.

Kubok orzusi: “Tony yutishni xohlaydi”

Brighton tarixida uchinchi va to‘rtinchi divizion chempionliklari, Community Shield g‘alabasi, 1983 yilgi FA Cup finali bor. Ammo bu klub endi o‘sha eski sahifalarni takrorlash bilan kifoyalanmaydi. Maqsad aniq: jiddiy sovrin yutish.

McGhee Bloomning motivatsiyasini aniq so‘zlar bilan ifodalaydi: u faqat saxovatli homiy bo‘lish uchun bu ishga kirishmagan. U yutishni istaydi. Shunga mos ravishda tizim qurmoqda. Jamoa tarkibi, skauting, murabbiylar shtabi, akademiya – hammasi sovrin uchun kurashishga mo‘ljallangan.

Shotlandiyalik mutaxassis Brightonning imkoniyatlarini ham aniq chizib beradi. Uningcha, Premyer-liga chempionligi real maqsad emas. Ammo FA Cup yoki League Cup? Bu allaqachon boshqa gap. To‘g‘ri shamol esib, qur’a qulay kelsa, Brighton finalga qadar yetib borishi “mantiqiy keyingi qadam” bo‘lib ko‘rinadi. So‘nggi yillarda ular bu chegaraga bir necha bor juda yaqin kelishdi.

Endi esa Konferensiya Ligasi sahnasi ochilmoqda. Bu – sovrin uchun yana bir yo‘l.

125 yil: “Stand or Fall” va eng bardoshli klub ruhiyati

Brighton Museum & Art Gallery 15 avgust kuni yangi doimiy ekspozitsiyani ochdi. “Brighton & Hove Albion: Stand or Fall” galereyasi klubning 125 yillik tarixini interaktiv tarzda hikoya qiladi: afsonaviy buyumlar, arxiv kadrlari, shaxsiy xotiralar, muxlislarning yillarga cho‘zilgan sadoqati.

Bu faqatgina vitrinalar va eksponatlar to‘plami emas. Bu – Goldstone Groundni yo‘qotgan, Withdean sovuqlarida chidadigan, stadion uchun kurashgan, tushkunlik va quvonch o‘rtasida yashagan avlodlarning hikoyasi. Angliya futbolidagi eng bardoshli klublardan birining ruhi aynan shu yerda jamlangan.

Bugungi Brightonni tushunish uchun o‘sha ko‘rgazmaga bir nazar tashlash kifoya: bu klubning hozirgi yuksalishi hech qachon noldan boshlangan emas, balki o‘nlab yillar davomida yig‘ilgan og‘riq va umidlar ustiga qurilgan.

Oldinda: Manchester United, Yevropa safari va sinovlar

Yangi bosqich esa allaqachon eshik qoqmoqda. Carabao Cup uchinchi bosqichida Brighton Manchester Unitedga qarshi maydonga tushadi – mavsum boshidayoq jiddiy sinov. Bunday o‘yinlar klub qanchalik o‘sganini, qanchalik sovrin uchun tayyorligini ko‘rsatib beradi.

Konferensiya Ligasida esa Panathinaikos va Getafe kabi raqiblar kutib turibdi. Bu turnirga yengil qarash mumkin emas. Yaqin yillarda West Ham, Chelsea va, albatta, Crystal Palace’ning Yevropa sahnasidagi natijalari Angliya klublari uchun bu musobaqaning qanchalik real imkoniyat ekanini ko‘rsatib qo‘ydi.

Brighton endi o‘sha qatorga qo‘shilishga urinadi. Bir paytlar stadion ruxsati uchun dengiz bo‘yi bo‘ylab yurishlar qilgan, Withdean tribunalarida sovuqdan titragan muxlislar uchun esa bitta savol paydo bo‘ladi: bu safar orzu qayerda to‘xtaydi – yarim finaldami, finaldami yoki nihoyat kubokni ko‘tarish pallasidami?