Aston Martin Vengriyada burilish nuqtasini topa oladimi?
Mavsum boshidan beri deyarli har qadamda qiynalayotgan Aston Martin nihoyat Vengriyada ilk katta yangilanish paketini olib keladi. Savol bitta: bu yetadimi?
Adrian Newey ta’kidlaganidek, mashinaning “skeleti” o‘sha-o‘sha. Shassi, asosiy tuzilma, old osma – bular o‘zgarmagan. Ammo poyga tezligini belgilab beradigan narsa suyaklar emas, havo ko‘radigan tashqi shakllar. Aynan shu qatlam deyarli boshidan qayta chizildi.
Yana bir muhim nuqta: bu paket hali yangi Honda quvvat qurilmasi bilan emas, eski motor bilan ishlaydi. Yangilangan dvigatel faqat yozgi tanaffusdan keyin keladi. Demak, hozirgi sakrash faqat aerodinamika va vazn hisobiga bo‘ladi.
Raqamlar qanchalik og‘ir?
Mavsum bo‘ylab Aston Martinning holati jadvalda juda aniq ko‘rinadi. Har xil yo‘laklarda mashina qancha ortda qolgani foizlarda hisoblangan:
- Melbourne: pol pozitsiyadan 4,4%, Q2 chegarasidan 0,9% ortda
- China: 3,4% va 0,7%
- Suzuka: 4,3% va 1,9%
- Miami: 3,8% va 1,4%
- Montreal: 3,6% va 0,6%
- Monaco: 4,6% va 0,9%
- Barcelona: 5,5% va 2,4%
- Austria: 5,8% va 2,5%
- Silverstone: 5,4% va 2,5%
- Spa: 5,4% va 2,9%
Bu ro‘yxat ichida ikki chiziq juda keskin ko‘zga tashlanadi. Birinchisi – Barcelona’dan keyingi qulash. Raqiblar yangilanish ustiga yangilanish olib kelar ekan, Aston Martin deyarli muzlab qoldi. Natija: har bir keyingi bosqichda bo‘shliq kattalashdi.
Ikkinchisi – mavsum boshidagi Q2 uchun kurash bilan hozirgi ahvol o‘rtasidagi farq. Melbourne’da mashina Q2 chegarasidan atigi 0,9% ortda edi. Spa’da esa bu raqam 2,9% gacha cho‘zildi. Bu allaqachon boshqa ligaga tushib qolish darajasi.
O‘rtacha olganda, mashina pol pozitsiyadan 3,8 soniya ortda bo‘lib keldi (masalan, 1:23,29 daqiqalik Mercedes bilan solishtirganda 1:27,08 atrofida). So‘nggi to‘rt poygani alohida olsak, vaziyat yanada achchiq: polga o‘rtacha 4,5 soniya, Q2’ga kirish uchun esa 2,1 soniya yetmayapti.
Vazn tushdi, endi aerodinamika navbatda
Jamoa ichkarisidagi hisob-kitoblarga ko‘ra, mashina hozirgacha taxminan 15 kg ortiqcha vazn bilan yurgan. Vengriya paketi bilan shu yuk deyarli to‘liq yechib tashlanadi. Formula-1 standartlari bo‘yicha bu – taxminan 0,45 soniya.
Ammo bu hali Q2 uchun chipta emas. Hisob sodda: hozirgi o‘rtacha kamchilikdan kelib chiqsak, mashinani barqaror ravishda Q2 hududiga olib kirish uchun jami qariyb 2,1 soniya yutish kerak. Vazndan keladigan 0,45 soniyani olib tashlasak, qolganini aerodinamika yopishi kerak – taxminan 1,65 soniya.
Shuncha vaqtni faqat havo oqimi va kuzov shakli bilan topish – bu Formula-1 miqyosida ulkan sakrash. Ayniqsa, mavsum o‘rtasida. Shunga qaramay, Newey bu sakrashni imkonsiz deb hisoblamayapti.
U o‘tgan haftada “katta qadam” kutayotganini aytdi, lekin raqam aytishdan tiyildi. Bu ehtiyotkorlik – bo‘rttirishdan qo‘rqish emas, balki paddockdagi realchilik: qog‘ozdagi yutuq bilan trassadagi natija har doim ham bir xil bo‘lmaydi.
Ko‘p bosqichli reja
Vengriyadagi paket – yakuniy yechim emas, faqat birinchi zarba. Newey buni aniq qilib qo‘ydi: bu ko‘p bosqichli rejaning boshlanishi xolos.
Uning so‘zlariga ko‘ra, keyingi qadamlari Zandvoort, Monza va Baku’da ko‘rinadi. Demak, jamoa bir martalik “hammasini tikish” o‘rniga, mavsumning qolgan qismiga yoyilgan rivojlanish yo‘lini tanlagan. Bu esa boshqa xavfni olib keladi: har bir yangi detal kam bo‘lsa ham ishlashi, lekin ayni paytda mavjud kamchiliklarni yanada oshirib yubormasligi kerak.
Yana bir cheklov – zaxira qismlar tanqisligi. Aston Martin hozircha yangi paketdan ko‘p nusxa yasab ulgurmadi. Har bir detal qimmat, har bir xato – yana ham qimmatroq. Shuning uchun jamoa Vengriyada juda ehtiyotkor bo‘ladi: avval tushunib olish, keyin bosimni oshirish.
Newey bu yangilanishni “evolyutsiya” deb atadi. Sababi oddiy: shassi va joylashuv o‘zgarmagan, old osma ham avvalgidek. O‘zgarishlar asosan havo oqimini boshqaradigan elementlarda. Jamoa fevralda Barcelona’dagi taqdimotdan oldin tadqiqot uchun vaqt topa olmagandi, endi esa orqaga bir qadam tashlab, butun kontsepsiyani qayta o‘ylashga majbur bo‘ldi.
Vengriya – haqiqat testi
Endi savol: bu paket Aston Martin’ni qanchalik tez tiklay oladi?
Nazariy hisob-kitoblar shuni ko‘rsatadiki, agar hammasi reja bo‘yicha ishlasa, jamoa Vengriyada Q2 uchun real kurashga qaytishi mumkin. Bu hali podiumlar, hatto Q3 haqida gap emas, lekin mavsum boshidan beri ko‘rinib qolgan erkin qulashi to‘xtatish uchun zarur minimal qadam.
Trassa ham jamoa uchun yomon tanlov emas. Hungaroring – yuqori tezlikdagi uzun to‘g‘ri chiziqlardan ko‘ra, o‘rta va past tezlikdagi burilishlarga boy, aerodinamik samaradorlik va shinalarni boshqarish bu yerda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Aynan shu sohalarda yangi paket o‘zini ko‘rsatishi kerak.
Agar bu yerda sezilarli sakrash bo‘lmasa, savollar ko‘payadi. Zandvoort, Monza va Baku’dagi keyingi bosqichlar yetarlimi? Yoki Aston Martin butun mavsumni raqiblarning soyasida o‘tkazib, yangi Honda davrini kutish bilan cheklanib qoladimi?
Javob Vengriyada birinchi marta ko‘rinadi. Jamoa uchun bu shunchaki yangilanish emas – bu butun loyiha yo‘nalishi to‘g‘ri tanlangani yoki yo‘qligini ko‘rsatib beradigan sinov.
