Aston Martin orqa osmasi sinishi: Lance Strollning muammosi
Budapeshtning qaynagan jazirama havosida, ko‘pchilik nigohi strategiyalarga va yangilangan paketlarga qadalgan paytda, Lance Stroll uchun kun atigi bir necha daqiqada barbod bo‘ldi. Uning yangilangan Aston Martin bolidi Hungaroringdagi birinchi mashg‘ulotda to‘satdan tiz cho‘kdi – va bu shunchaki oddiy nosozlik emasdi, jiddiy mexanik muammo edi.
Jamoa hali rasmiy hukm chiqarmadi. Lekin paddokdagi kayfiyat bitta fikr atrofida jamlanmoqda: bu – osma tizimi, aniqrog‘i, orqa osmaning sinishi bo‘lishi ehtimoli juda yuqori. Aston Martin ham shunga yaqin gumonni yashirmayapti.
Aniq narsa bitta: bu hodisa Strollni butunlay FP2 dan chetda qoldirishga yetarli bo‘ldi. Sessiya oldidan jamoa qisqa, ammo hammasini aytib beradigan bayonot berdi: “FP1 dagi shikastni tuzatish uchun yetarli vaqt bo‘lmadi”.
Orqa osmaning og‘ir sinovi
Texnik tahlilchi Gary Anderson kuzatilgan kadrlardan va suratlardan kelib chiqib, muammoning ehtimoliy ildizini ko‘rsatib berdi. Uning fikricha, ko‘rinayotgan zarar Stroll mashinasining FP1 paytida aynan orqa osma zonasida yuzaga kelgan uzilishni anglatadi.
Bu mutlaqo yangi yoki boshqa joyga ko‘chirilgan detal emas, deydi u. Masala tezlikda va trassadan qanday foydalanilayotganda. Mashina tezlashgan sari, haydovchi kerblardan ko‘proq foydalanishni boshlagan sari, ayrim elementlarga tushadigan yuk keskin ortadi.
Orqa osmaning oldingi “oyoqlari” aynan tormozlanish paytida asosiy zarbani o‘ziga oladi. Agar mashinada anti-lift effekti kuchaytirilgan bo‘lsa, maqsad – tormozlanishda orqa qismni pastroq ushlab turish, ya’ni shu detalga tushadigan yukni oshirish bo‘ladi. Bu element tortilish ostida ishlaydi, ustiga-ustak pushrod orqali keladigan kuchlar ham uni tortadi. Natijada bu zona nihoyatda yuqori yuklanishga duch keladi.
Bunday sinishlar odatda birdaniga sodir bo‘lmaydi. Zarar trassaning boshqa nuqtasida, boshqa kerb ustidan o‘tishda boshlangan bo‘lishi mumkin, keyin esa halokatli nuqtaga yetgan.
Bonding zaiflashganda
Zamonaviy osma detallarining ko‘pi bir nechta bo‘lakdan yig‘iladi: aerodinamik profil ko‘rinishidagi markaziy qism va uchlaridagi ishlov berilgan tugunlar keyinroq bir-biriga yopishtiriladi. Shu yerda eng kichik nuqson ham qimmatga tushishi mumkin.
Anderson ko‘rganlari asosida shunday xulosa qiladi: bu – yopishtirish qatlamidagi delaminatsiya, ya’ni qatlamlarning ajralib ketishi oqibatida yuzaga kelgan sinishga o‘xshaydi. Detal tashqi tomondan bir muddat hammasi joyida ko‘ringan bo‘lishi mumkin, ammo ichkarida bog‘lovchi qatlam allaqachon taslim bo‘la boshlagan.
Hungaroringdagi kerblar, baland harorat, balandroq tezlik va yangilangan sozlamalar – hammasi bir nuqtada to‘qnash kelgan ko‘rinadi. Savol endi bitta: Aston Martin bu zaiflikni qanchalik tez topib, tuzatishga ulguradi va Stroll uchun hafta oxirini qutqarib qolishga imkon bormi?
