Angliya professional futbolida yangi Pro Ref davri
Angliya professional futbolida hakamlik tizimi bugun rasman yangi yo‘nalishga burildi. Maydon chetidagi qarorlar, VAR monitori ortidagi daqiqalar va bosim ostidagi hushtaklar ortida turgan butun tuzilma tubdan qayta qurilmoqda.
Buning markazida bitta g‘oya turibdi: erkaklar va ayollar elit futbolida hakamlik sifatini eng yuqori darajaga ko‘tarish.
Uch yillik reja va yangi pul oqimi
Premier League, EFL, The FA va WSL Football tomonidan ajratilgan qo‘shimcha mablag‘lar yangi uch yillik kelishuv asosida Professional Game Match Officials (PGMO) uchun kuchli moliyaviy tayanch yaratadi. Bu jarayon allaqachon boshlangan Elite Referee Development Plan (ERDP) ustiga quriladi.
ERDP beshinchi yiliga kirar ekan, bu dastur zamonaviy va dinamik hakamlik yo‘lini shakllantirdi: yuqori darajadagi murabbiylik, murakkab tahlillar, ruhiy va jismoniy tayyorgarlik bo‘yicha individual yondashuv. Endi bu model yanada kengayadi.
Yangi mablag‘lar avlod almashinuvi tezlashishiga xizmat qiladi. E’tibor markazida – yangilangan Development Group, CORE X dasturi va akademiya futbolchilariga hakamlik falsafasini chuqurroq tushuntirish. Bu tashabbuslar The FA tomonidan yuritilayotgan havaskor va yarim professional darajadagi tizimni to‘ldiradi, yagona uzluksiz “hakamlik yo‘lagi”ni mustahkamlaydi.
Yagona “Professional Referee Group”
Eng katta strukturaviy o‘zgarishlardan biri – erkaklar professional futbolida Select Group 1, Select Group 2 va Supplementary List’ning birlashtirilishi. Endi ular bitta tuzilma – Professional Referee Group tarkibida ishlaydi.
Bu guruh asosan Premier League va EFL Championship uchrashuvlarini boshqaradi. Muhimi, endi tayinlovlarda raqobat kuchayadi. Kim yaxshi ishlasa, yuqoriga ko‘tariladi. Kim formadan tushsa, o‘rnini boshqasi egallashi mumkin.
Moslashuvchanlik oshadi, murabbiylar shtabi esa formadagi hakamni to‘g‘ridan-to‘g‘ri eng yuqori sahnaga olib chiqish imkoniga ega bo‘ladi. Bu esa maydondagi har bir hushtak ortida yanada keskin ichki raqobat borligini anglatadi.
PGMO endi Pro Ref
Yangi tuzilmani mustahkamlash uchun nom ham o‘zgardi. Professional Game Match Officials endi Professional Game Referees – qisqa qilib aytganda, Pro Ref nomi bilan taniladi.
Bu shunchaki rebrending emas. Tashkilot ichida hakamlar, xodimlar, moliyaviy hamkorlar va Football Supporters’ Association bilan maslahatlashuvlar orqali tanlangan nom. Maqsad – zamonaviy, aniq va futbol olamiga yaqinroq identitet yaratish.
Tashkilotning maqsadi o‘zgarmaydi: o‘yin halolligini himoya qilish, xizmat ko‘rsatayotgan musobaqalar uchun eng yuqori saviyadagi hakamlikni ta’minlash.
Pro Ref bosh operatsion direktori Danielle Every bu o‘zgarishlarni uch yillik to‘liq moliyalashtirilgan reja doirasida amalga oshirilayotganini ta’kidladi. Unga ko‘ra, yangi nom – yangi davrni ifodalovchi, zamonaviy va kasbiy qiyofa.
Everyning asosiy urg‘usi – yo‘lni ochish. Grassroots darajadagi hakamdan tortib, yarim professional va professional bosqichgacha bo‘lgan tizimni bir-biriga bog‘lash, eski to‘siqlarni yo‘qotish. Bugun Angliyada allaqachon 41 ming nafar hakam ishlamoqda, yangilangan tizim ularga ham, kelayotgan avlodga ham: “yo‘l bor, maqsad aniq, eng yuqori pog‘onaga chiqish imkoniyati real”, degan signalni beradi.
Howard Webb: “Biz tuzilmani zamonaviylashtiryapmiz”
Chief Refereeing Officer Howard Webb uchun bu islohotlarning markazida bitta narsa turadi – maydondagi ijro. Uning fikricha, Premier League, EFL, The FA va WSL Football bilan yaqin hamkorlik hakamlarni yanada kuchliroq qo‘llab-quvvatlash va yanada dinamik yo‘l yaratish imkonini bermoqda.
Yuqori natija ko‘rsatgan hakamlar tezroq ko‘rinadi, iste’dodlar yo‘lda yo‘qolib ketmaydi. Ichki tizim esa ularni aniqlash va tezda yuqori darajaga olib chiqishga moslashtiriladi.
Webb uchun “yuqori samaradorlikka yo‘naltirilgan muhit” – kalit tushuncha. Aynan shunday muhit hakamlik standartlarini oshiradi, deydi u. Tashkilot esa professional hakamlikni Angliyada yanada ravshan va zamonaviy ko‘rinishda namoyish etishi kerak – bu soha obro‘sini oshiradi, eng yaxshi kadrlarga bu rolni tanlash uchun kuchli sabab beradi.
Bugun e’lon qilingan o‘zgarishlar bitta savolni ochiq qoldiradi: bu yangi Pro Ref davri ingliz futbolida hakamlikka bo‘lgan ishonchni qayta tiklashga qanchalik tez yordam beradi? Javobni endi har hafta, har hushtak, har VAR tekshiruvi ustida ko‘ramiz.
