Angliya himoyasi va Messi: Yarım final sinovi
Angliya himoyachilari yarim finalda bitta futbolchini emas, butun boshli hodisani to‘xtatishga urinadi. Bu — Lionel Messi. Gap faqat shundaki, u ko‘plar aytganidek, tarixdagi eng buyuk futbolchi ekani emas. Gap uning o‘yin o‘qish, tezlikni boshqarish va bo‘shliq topishdagi deyarli noyob uslubida.
U 39 yoshda. Ammo hanuz maydonda o‘zi uchun qulay ritmni o‘rnatadi. Messi ko‘p vaqtni “sayr” qilib o‘tkazadi, tezligini tejaydi, tanaffuslarsiz yuguradigan zamonaviy forvardlar fonida hatto befarq ko‘rinishi ham mumkin. Lekin bu xotirjamlik — niqob. To‘p unga yaqinlashgan zahoti hammasi o‘zgaradi.
Xavfsizdek tuyuladigan zonalar — Messi hududi
Messi o‘yin davomida maydonda bo‘sh qolgan, xavfsizdek ko‘ringan “cho‘ntak”larni izlaydi. Raqiblar ko‘pincha bu zonalarga e’tibor bermaydi: to‘p boshqa tomonda, xavf yo‘qdek. Ammo aynan shu paytlar hal qiluvchi bo‘ladi. Zarba yoki hal qiluvchi pas uchun imkoniyat tug‘ilgan zahoti u “uyg‘onadi” — bir-ikki qadam, to‘g‘ri burchak, tananing engil burilishi, va butun himoya tizimi sinovga tushadi.
Buni raqamlar tasdiqlaydi. Joriy Jahon chempionatida kamida besh metrga to‘p bilan olib borilgan yurishlarni zarba yoki “kalit pas” bilan yakunlash bo‘yicha hech bir futbolchi Messiga tenglasha olmadi. U shunday 22 epizodni ro‘yxatga kiritdi. Bu shunchaki tezlik emas, bu — qachon portlash kerakligini aniq bilish.
Statistika ortidagi farq
Shveysariyaga qarshi chorak finalda u na gol urdi, na ochiq o‘yindan golli pas berdi. Lekin FIFA tomonidan taqdim etilgan yugurish ko‘rsatkichlari Argentinaning sardori boshqa elita hujumchilardan qanchalik farq qilishini juda aniq ochib berdi.
FIFA har bir o‘yinchi bosib o‘tgan masofani besh tezlik toifasiga bo‘ladi. Messi 0–7 km/soat oralig‘ida — eng past tezlikda — 6 655 metr bosib o‘tdi. Bu ikkala jamoa futbolchilari orasida eng yuqori ko‘rsatkich.
Bu raqam uning umumiy masofasining 64,8 foizini tashkil etdi. Taqqoslash uchun: Harry Kane — 40,5 foiz, Lamine Yamal — 45,4 foiz, Kylian Mbappé — 52,6 foiz, Erling Haaland — 55,7 foiz. Ya’ni Messi raqiblariga qaraganda ancha ko‘proq “sekin yuradi”.
Ammo bu sekinlik charchoq emas, bu — kuzatish va tayyorgarlik. Kane, Mbappé, Haaland va Yamal masofaning ancha katta qismini 7 dan 20 km/soatgacha bo‘lgan tezlikda bosib o‘tadi. Ular ko‘proq ishlaydi, ko‘proq yuguradi. Messi esa ko‘proq kutadi. To‘g‘ri lahzani.
Qizig‘i shundaki, FIFA tasnifiga ko‘ra 20 km/soat va undan yuqori tezlikdagi sprintlar ulushi bo‘yicha Messi va boshqa yulduzlar o‘rtasida katta farq yo‘q. Ya’ni u hamon yuqori tezlik zonalariga kiradi, faqat buni tanlab qiladi.
39 yoshda ham sprintlar soni bilan hayratlantirayotgan Messi
Albatta, umumiy sprintlar sonida u yosh hujumchilardan ortda qoladi. Lekin farq kutilgancha ulkan emas. Shveysariyaga qarshi chorak finalda Messi 90 daqiqaga nisbatan 85 ta sprint bajarishga teng yuklama ko‘rsatdi. Bu Erling Haaland (74)dan ko‘p, Kylian Mbappé (97)dan esa uncha uzoq emas.
Bu raqamlar bir narsani ochiq aytadi: u butun o‘yin davomida yugurmaydi, lekin zarur paytda yetarli tezlikda va yetarli marta “portlaydi”.
Tezlik — hali ham uning yonida
Yana bir stereotip bor: yosh o‘tgan sari tezlik yo‘qoladi. Messi bu yerda ham oddiy qoidalarga bo‘ysunmayapti. Sofascore ma’lumotlariga ko‘ra, bu Jahon chempionatida uning eng yuqori tezligi 30,9 km/soatni tashkil etgan. Bu raqam Argentina safidagi Lautaro Martínez (30,5) yoki Alexis Mac Allister (30,2) ko‘rsatkichlaridan yuqori. Ular undan o‘n yildan ko‘proq yosh.
Messining tezligi nafaqat jamoa ichida, balki raqib yulduzlari fonida ham raqobatbardosh. Harry Kane 31,4 km/soat, Jude Bellingham 31,1 km/soat bilan biroz oldinda bo‘lishi mumkin, lekin farq unchalik katta emas. 39 yoshda bunday ko‘rsatkich — bu tanani ehtiyotkorlik bilan boshqarish, o‘yin ritmini o‘qish va yillar davomida orttirilgan tajriba mevasidir.
Angliya himoyasi nimaga tayyor bo‘lishi kerak?
Demak, Angliya himoyachilari nimani kutishi kerak? Ular doimiy ravishda to‘p ortidan quvib yurgan, 90 daqiqa davomida charchamay yuguradigan forvardga qarshi emas, balki o‘yin ichida “yo‘qolib”, birdan paydo bo‘ladigan, bo‘shliqlarni o‘zi uchun yaratadigan futbolchiga qarshi o‘ynaydi.
Messi ko‘p yugurmaydi, lekin to‘g‘ri yuguradi. Ko‘p sprint qilmaydi, lekin eng og‘ir pallalarda zarba beradi. Himoyachilar uchun eng xavfli futbolchi — doimiy yuguradigan emas, qachon zarba berishini o‘zi tanlaydigan futbolchi.
Yarim finalda savol bitta bo‘ladi: Angliya Messining bu “sekin portlashi”ni o‘qiy oladimi yoki statistikaga sig‘maydigan yana bir sehrli lahza tarixga yoziladimi?
