Angliya: Haalandga qarshi reja va jarohatlar

FIFA reytingida to‘rtinchi o‘rindagi Angliya chorak final arafasida zarba ustiga zarba olayapti. Jarell Quansah’ning Meksikaga qarshi 1/8 finalda olgan qizil kartochkasi uchun ikki o‘yinlik diskvalifikatsiya – Thomas Tuchel himoya chizig‘ini qayta chizishga majbur bo‘ladigan jiddiy yo‘qotish. Shunga qo‘shimcha, Marc Guehi, Declan Rice va Reece James atrofidagi jarohat xavotirlari Norvegiyaga qarshi shanba kungi uchrashuv oldidan havoni yanada taranglashtirdi.

Meksikaga qarshi g‘alaba esa baribir turnir kontekstida bayonot bo‘ldi. Azteca’da, deyarli hech kim yutolmaydigan stadionda, hamkor mezbonni mag‘lub etish – ruhiy bosqich. Jude Bellingham va Harry Kane turnirni yuqori darajada davom ettirmoqda, lekin aynan himoyadagi ish alohida ajralib turdi. Jordan Pickfordning reaksiyalari, zaxiradan chiqqan Dan Burnning sovuqqonligi, Quansah maydondan chetlatilgandan keyin ham hisobni ushlab qolgan blok – bularning bari Angliyaning bu safar qanchalik “katta jamoa”ga o‘xshayotganini ko‘rsatdi.

Endi Tuchelning stol ustida bitta asosiy savol: Erling Haalandni qanday to‘xtatish mumkin? Turnir boshlanishida bu bosqichda Norvegiya bilan chorak final – Angliya mamnunlik bilan qabul qiladigan variant edi. Hozir esa, jarohatlar va diskvalifikatsiya fonida, bu qarama-qarshilik boshqacha tus olyapti.

Norvegiya: Haalandning zarbasi va Nyland devori

FIFA reytingida 21-o‘rindagi Norvegiya Braziliyaga qarshi o‘yinda butun dunyoga bir haqiqatni yana bir bor eslatdi: agar sizda sayyoradagi eng halokatli hujumchilardan biri bo‘lsa, har qanday raqibni larzaga keltira olasiz. Haalandning dubli Norvegiyani tarixiy – ilk bor jahon chempionati chorak finaliga olib chiqdi.

Darvozabon Ørjan Nyland esa o‘zini turnirning yashirin yulduzlaridan biri sifatida ko‘rsatmoqda – u har o‘yinda deyarli chegarasidan yuqori darajada o‘ynayapti. Martin Odegaard esa o‘yin sur’atini belgilab berayotgan miya: to‘pni saqlash, pressingdan chiqish, kesuvchi uzatmalar – Norvegiya ham to‘p bilan, ham jismonan raqib bilan tenglashishga qodir ekanini isbotladi.

Endi Manchester City hujumchisi Haaland va Arsenal sardori Odegaard uchun o‘ziga xos “klub ichidagi” bahs kutmoqda – Angliyaga qarshi chorak final. Ular maydonda juda ko‘p tanish yuzlarni ko‘rishadi, lekin bu safar – hech qanday rahm-shafqat yo‘q.

Belgiya: yozilgan ssenariyni yirtib tashlagan jamoa

FIFA reytingida to‘qqizinchi o‘rindagi Belgiya guruh bosqichidagi sustkashlik – Misr va Eron bilan bo‘lgan xira o‘yinlardan – keyin birdan uyg‘ondi. Yangi Zelandiya ustidan 5:1 hisobidagi g‘alaba ularning hali ham zarba berishga qodir ekanini ko‘rsatdi. 1/32 finalda Senegalga qarshi aqlga sig‘maydigan qaytish, so‘ng AQSh ustidan g‘alaba – bir paytlar “o‘tib ketgan avlod” deb yozib qo‘yilgan jamoa yana to‘lqinda.

Endi savol boshqa: shu to‘lqin ularni Ispaniyani ham ag‘darib tashlash darajasiga olib chiqa oladimi? Chorak final oldidan esa yomon xabar – Aston Villa yarim himoyachisi Amadou Onana’ning tizza bog‘lamlari uzilishi (ACL) tufayli turnirni erta yakunlagani. Energiya va baland pressingda muhim bo‘lgan futbolchining yo‘qligi Roberto Martinez tizimini sinovga qo‘yadi.

Shveytsariya: 1954 yildan buyon kutilgan chorak final

FIFA reytingida 15-o‘rindagi Shveytsariya yirik turnirlarda muntazam pley-offga chiqishi bilan tanilgan, lekin ko‘pincha 1/8 finaldan nariga o‘tolmasdi. Bu safar ular Kolumbiyani penaltilarda mag‘lub etib, 1954 yilda mezbon bo‘lganidan beri ilk bor chorak finalga yo‘l oldi.

Eng qizig‘i – bu ishni ular turnirdagi eng muhim ijodkorlaridan biri, uch gol va ikki golli uzatma muallifi Johan Manzambi’siz amalga oshirdi. 20 yoshli hujumchi yo‘qligida ularning hujumdagi o‘tkirligi ancha pasaydi, Kolumbiyaga qarshi faqat ikki marta aniq zarba bera olishdi. Lekin tartibli, intizomli himoya va sovuqqonlik ularga tarixiy g‘alabani olib keldi.

Endi raqib – Argentina. Qog‘ozda favorit aniq, ammo Shveytsariya bu turnirda raqibni charchatib, o‘yinni “iflos” qilishni, zarba berish uchun bitta imkon kutishni juda yaxshi uddalayotgan jamoa. Ular o‘z imkoniyatlariga ishonadi.

Marokash: tarix davom etdi, lekin ertak bu safar erta tugadi

FIFA reytingida oltinchi o‘rindagi Marokash 2022 yilgi yarim final mo‘’jizasini takrorlay olmadi, biroq baribir Afrika tarixiga ketma-ket ikkinchi bor chorak finalga chiqqan ilk qit’a vakili sifatida kirdi. Oddiyroq guruhdan chiqib, ochilish uchrashuvida Braziliyani durangda ushlab qolishdi, so‘ng Niderlandiyani penaltilarda yengishdi va hamkor mezbon Kanada ustidan 3:0 hisobida juda sovuqqon g‘alabaga erishishdi – atigi besh marta darvozaga zarba yo‘llagan holda.

Fransiyaga qarshi o‘yinda esa kuch yetmadi. Yulduzlar to‘la raqibni jiddiy qiynasholmadi, ayniqsa old chiziqda jarohatlangan Ismael Saibari yetishmagani sezildi. Baribir, ulkan bosim va vatandoshlarning kutilmalari fonida bu turnirni “yomon” deb bo‘lmaydi.

Paragvay: Germaniyani yiqitgan kecha va Fransiyaga qarshi to‘xtagan ertak

FIFA reytingida 34-o‘rindagi Paragvay uchun Germaniyani 1/32 finalda mag‘lub etish – butun futbol tarixidagi eng yorqin sahnalardan biri bo‘lib qoladi. Lekin shu ssenariyni Fransiyaga qarshi takrorlash ularga nasib qilmadi.

Didier Deschamps jamoasiga qarshi ular deyarli hujumda xavf tug‘dira olmadi, lekin juda qaysar, sindirish qiyin raqib bo‘lib chiqishdi. Ehtimol, bu o‘yin Fransiyani keyingi bosqichlarda qanday mag‘lub etish mumkinligi haqida raqiblarga ma’lum signallarni ham bergandir. Turnirni AQShdan 4:1 hisobida yegan mag‘lubiyat bilan boshlagan jamoa uchun yakuniy natija kutilganidan yaxshiroq bo‘ldi.

Meksika: Azteca’dagi ilk mag‘lubiyat va bir yulduzning chiqishi

FIFA reytingida o‘ninchi o‘rindagi Meksika uchun bu jahon chempionati uyda, Azteca’da yurakni ezadigan tarzda yakunlandi. Ular bu stadionda jahon chempionatida 10 o‘yinda mag‘lub bo‘lmagan, ammo seriyasi Angliyaga qarshi sindi.

Turnirgacha raqiblar ularning darvozasini ishg‘ol qila olmagan edi, Bellinghamning qisqa fursatda kiritgan dubli hammasini o‘zgartirdi. Angliya soatga yetmasdan maydonda 10 kishi bo‘lib qolganiga qaramay, Meksikaning cheksiz krosslari samara bermadi. Raqib darvozasi oldida zarur sifat yetishmadi.

Shunga qaramay, bu jamoa haqida gap ketganda bir ism alohida tilga olinadi: Julian Quinones. Besh o‘yinda to‘rtta gol – mezbonlar safidagi eng yorqin iz.

Kolumbiya: imkoniyatlar, yo‘qotilgan penaltilar va bekor bo‘lgan revansh

FIFA reytingida 11-o‘rindagi Kolumbiya Shveytsariyaga qarshi 1/8 finalda o‘yinni yutish uchun yetarli vaziyat yaratdi, lekin penaltilarda yonib ketdi. Ular chorak finalda Argentinaga qarshi ikki yil oldingi Copa America finali uchun revansh olishni orzu qilgandi, ammo Shveytsariya devorini teshib o‘tolmadi.

Guruh bosqichida esa Kolumbiya o‘z potensialini ko‘rsatdi: Portugaliyani nol-nol hisobida ustun o‘yinda ushlab, K guruhida birinchi bo‘ldi, 1/32 finalda Gana ustidan g‘alaba qozondi. Bu tarkibdan ko‘proq narsa kutish mumkin edi, shuning uchun uyga qaytish hissi ayniqsa alamli.

AQSh: uyda og‘riqli saboq

FIFA reytingida 16-o‘rindagi AQSh uchun Belgiya bilan 1/8 finaldagi mag‘lubiyat – og‘ir zarba. Ayniqsa, Folarin Balogun atrofidagi bahslar fonida. U maydonda bo‘lganiga qaramay, jamoa kuchli Yevropa raqibiga qarshi yana bir bor ojiz ko‘rindi – bu esa yuqori darajali jamoalarga qarshi uzoq davom etayotgan natijasizlik seriyasini uzaytirdi.

Guruh bosqichidagi va Bosniya va Gertsegovinaga qarshi 1/32 finaldagi ishonchli o‘yinlardan keyin bu chiqish – sovuq dush. Balogun atrofidagi mojaro jamoaga qanchalik ta’sir qilganini hech kim aniq bilmaydi, lekin Belgiya bilan bo‘lgan o‘yindagi pasivlik – bu avvalgi uchrashuvlarda ko‘ringan yuz emas edi.

Misr: jahon chempionati la’natini sindirish va Argentinaga qarshi qulashi

FIFA reytingida 24-o‘rindagi Misr turnir oldidan “jahon chempionatlarining eng kam yutuqli jamoalaridan biri” yorlig‘ini ko‘tarib kelgandi. Bu safar ular bu tamg‘ani yirtib tashlashdi. Yangi Zelandiyani yengib, ilk jahon chempionati g‘alabasini qo‘lga kiritishdi, 1/32 finalda Avstraliyani penaltilarda mag‘lub etib, ilk pley-off g‘alabasini ham yozib qo‘yishdi.

1/8 finalda esa amaldagi chempion Argentina bilan to‘qnash kelib, aks-hujumlarda doimiy xavf tug‘dirishdi va o‘yin katta qismini hisobda oldinda o‘tkazishdi. Yakuniy daqiqalarda esa charchoq, bosim va ehtimol tajriba yetishmasligi o‘z so‘zini aytdi – o‘yinni yopish, vaqtni “yeyish” va himoyani birinchi o‘ringa qo‘yish o‘rniga tashabbusni ushlab qolishga urinish qimmatga tushdi. Baribir, tarixga kirgan, lekin yurakni og‘ritgan chiqish bo‘ldi.

Kanada: tarixiy bosqich, ammo savollar ko‘p

FIFA reytingida 30-o‘rindagi Kanada uchun bu turnirni baholash oson emas. Ular ilk bor jahon chempionatida ochko olishdi, ilk bor pley-offga chiqdilar. 1/8 finalda Marokashga 0:3 hisobida yutqazishdi, lekin ayniqsa birinchi bo‘limda bir qator imkoniyatlarni yo‘qqa chiqardilar.

Boshqa tomondan, ularning guruhi eng yengillaridan biri edi, g‘alabalarning barchasi Qatar va Janubiy Afrika ustidan keldi. Shunday ekan, yillik sarmoya va mezbonlikka tayyorgarlik fonida bu natija yetarlimi yoki yo‘qmi, degan savol ochiq qoladi. Eng katta yutuq – bu kelajak: Kanada endi jahon chempionatlarida muntazam qatnashadigan jamoaga aylanishi kerak.

Kabo-Verde: kichik orollarning katta yuragi

FIFA reytingida 64-o‘rindagi Kabo-Verde bu yozda butun dunyo muxlislarining qalbini zabt etdi va Argentinaga qarshi jangovar o‘yin bilan sahnani tark etdi. Ular Yevropa chempioni Ispaniya bilan 0:0 o‘ynashdi, so‘ng Urugvaydan yuqoriga chiqib, uchta durang bilan guruhdan ikkinchi o‘rin sifatida pley-offga yo‘l olishdi.

Eng yaxshi spektaklni esa aynan pley-offga saqlab qo‘yishdi: Messi boshchiligidagi jahon chempionlariga qarshi ikki marta ortdan kelib hisobni tenglashtirishdi. Darvozabon Vozinha turnirning haqiqiy kashfiyotlaridan biriga aylandi – Argentinaga qarshi o‘yinda sakkizta seyv, Messini birma-bir chiqishda to‘xtatgan epizod alohida esda qoldi. Markaziy himoyachi Roberto “Pico” Lopes yana bir bor ishonchli o‘yin ko‘rsatdi, lekin kun yulduzi to‘liq himoyachi Sidny Lopes Cabral bo‘ldi – uning deyarli imkonsiz burchakdan yo‘llagan chiroyli zarbasi turnirning eng yaxshi gollaridan biri sifatida eslanadi.

Braziliya: 28 yilga cho‘zilgan chanqoqlik

FIFA reytingida beshinchi o‘rindagi Braziliya yana uyga erta qaytyapti. Keyingi jahon chempionatiga kelib, besh karra chempionlar sovrinsiz o‘tgan 28 yilni ortda qoldiradi – bu ularning eng uzun qurg‘oqchilik davri bo‘ladi.

Seriyali g‘olib murabbiy Carlo Ancelotti ham bu safar 1/8 finaldagi mag‘lubiyatning oldini ola olmadi. Norvegiyaga qarshi o‘yinda Braziliya juda bo‘sh, passiv ko‘rindi – bu raqibni ular besh uchrashuvdir yenga olmayapti. Neymar oxirgi daqiqalarda maydonga tushdi, lekin u ko‘proq Norvegiya darvozaboni bilan penalti paytidagi “gap talashish”i va Odegaard bilan to‘qnashuvi bilan esda qoladi. Yakunda esa yakuniy hushtakdan keyin ko‘z yoshlari bilan.

Portugaliya: yulduzlar, lekin qisqa chaqnash

FIFA reytingida yettinchi o‘rindagi Portugaliya tarkibidagi yulduzlar soniga yarasha o‘yin ko‘rsata olmadi. Ular faqat turnir debyutanti O‘zbekistonni 5:0 hisobida yanchgan uchrashuvdagina raqibdan ancha ustun ko‘rindi.

1/8 finalda Roberto Martinez jamoasi go‘yoki uyquda edi: niyat, tezlik, xavf – deyarli yo‘q. Ular faqat Ispaniya qo‘shimcha daqiqalarda gol urgach, uyg‘ongandek bo‘lishdi. Bu turnir jahon chempionatlarida Cristiano Ronaldo uchun so‘nggi sahna bo‘ldi. U rekord oltinchi musobaqada gol urdi, nihoyat pley-offda ham (Xorvatiyaga qarshi penalti) to‘p kiritdi, lekin o‘yin davomida ko‘rsatgan o‘yini avvalgi yillar darajasiga yaqinlashmadi.

Niderlandiya: penaltilarda yo‘qolgan imkoniyat va iste’fo

FIFA reytingida yettinchi o‘rindagi Niderlandiya guruh bosqichida o‘ziga ishontirdi. Shvetsiyani 5:1 hisobida yenggan uchrashuv, Cody Gakpo, Brian Brobbey va Crysencio Summerville uchligining hujumdagi uyg‘unligi – bular hammasi katta narsa va’da qilayotgandek edi.

Ammo guruhdan birinchi o‘rin bilan chiqqach, ular 1/8 finalda yana bir kuchli o‘nlik jamoasi – Marokashga tushib qoldi. Ronald Koeman sxemani o‘zgartirib, besh himoyachi bilan o‘ynashga qaror qildi, bu esa ma’lum darajada ish berdi: Marokashga kech bo‘lsa-da, hisobni tenglashtirishga to‘g‘ri keldi. Lekin savol ochiq qoldi: ular guruhdagi muvaffaqiyat olib kelgan hujumkor yondashuvga sodiq qolishlari kerak emasdimikin?

Penaltilar seriyasida besh zarbaning uchtasini yo‘qotish – jahon chempionatlari tarixida ko‘p ko‘rilgan manzara emas. Turnirni bu bosqichda tark etish Niderlandiya uchun alamli bo‘ldi va oxir-oqibat Koeman iste’fosi bilan yakunlandi.

Germaniya: yana erta xayr, yana og‘ir savollar

FIFA reytingida 12-o‘rindagi Germaniya guruh bosqichini kuchli boshladi: Curacao’ni yanchish, so‘ng Kot-d’Ivuarga qarshi kech gol bilan g‘alaba. Ammo Ekvadorga qarshi yakuniy o‘yinda xavotir uyg‘otdi – deyarli eng kuchli tarkib bilan maydonga tushib, 1:2 hisobida mag‘lub bo‘lishdi.

1/32 finalda Paragvayga qarshi o‘yinda ular o‘zlarini aldangan his qilishi mumkin: Jonathan Tahning qo‘shimcha bo‘limdagi goli darvozabonga to‘sqinlik bahonasida bekor qilindi. Aslida, bu bosqichga qadar hammasini hal qilib qo‘yishlari mumkin edi – Paragvay turnir boshida AQShdan 1:4 hisobida yutqazgan jamoa edi.

Bu – 2014 yilgi chempionlikdan keyingi navbatdagi erta xayrlashuv. Oldingi ikki jahon chempionatida ular guruhdan chiqa olmagandi, endi esa ilk bor penaltilar seriyasida mag‘lub bo‘lishdi. Julian Nagelsmann turnirdan so‘ng bosh murabbiylikni tark etdi.

Yaponiya: yo‘qolgan imkoniyat va jarohatlar soyasi

FIFA reytingida 17-o‘rindagi Yaponiya guruh bosqichida ko‘pchilikka yoqdi: ego bo‘lmagan, tezkor, jasur futbol. Ko‘plar ularni 1/32 finalda Braziliyani ham jiddiy qiynaydi, deb o‘ylagandi – shunday bo‘ldi ham. Kaishu Sano ularni hisobda oldinga olib chiqdi, ammo Braziliya energiyani moslashtirdi va qo‘shimcha daqiqalarda zarba berdi.

Savol shunda: agar Kaoru Mitoma, Takefusa Kubo va Wataru Endo turnir oldidan va davomida jarohat olmaganda, bu jamoa qayergacha bora olardi?

Senegal: 86-daqiqadan keyingi qulashi

FIFA reytingida 18-o‘rindagi Senegal Belgiyaga qarshi o‘yinda 86-daqiqagacha 2:0 hisobida oldinda edi. Keyin esa hammasi quladi. Youri Tielemansning qo‘shimcha bo‘limdagi penalti zarbasi Senegal uchun jahon chempionatini yakunlab berdi.

Bu – yaqinda AFCON chempionlik unvonidan mahrum bo‘lgan jamoa uchun yanada og‘ir zarba. Shunga qaramay, ular Belgiya va Fransiyaga qarshi o‘yinlarda yuqori sifat ko‘rsatdi. Ismaila Sarrning ko‘kragiga qabul qilib, darvozani yirtib yuborgandek zarba bergan goli – turnirning eng chiroyli epizodlaridan biri bo‘lib qoladi. Lekin yakuniy natija – achchiq.

Kot-d’Ivuar: yosh to‘lqin, lekin hujumdagi bo‘shliq

FIFA reytingida 31-o‘rindagi Kot-d’Ivuar turnirni faqat ikki mag‘lubiyat bilan yakunladi – Germaniya (guruhda) va Norvegiya (1/32 final)ga qarshi. Ekvador va Curacao ustidan g‘alabalari ularni “eng yaxshilar orasidagi ikkinchi qatlam”ga qo‘shdi, lekin hali da’vogarlar bilan masofa borligini ko‘rsatdi.

Ular turnirdagi eng yosh tarkibni olib kelishdi, demak, potensial katta. Amad Ekvadorga qarshi g‘alaba goli va Norvegiyaga qarshi yakkakurashdagi ajoyib soloy gol bilan turnirni yuksak yakunladi. Yan Diomande esa yozda katta transferga olib kelishi mumkin bo‘lgan chaqnashlarni namoyish qildi. Biroq hujumchilar orasidan birortasi ham gol ura olmadi – bu esa yakunda ularning yiqilishiga sabab bo‘lgan asosiy omillardan biri.

Xorvatiya: buyuk avlodning so‘nggi bo‘limi?

FIFA reytingida 13-o‘rindagi Xorvatiya 2018 yilgi final va 2022 yilgi uchinchi o‘rindan so‘ng bu safar 1/32 finalda Portugaliyaga qarshi kechki mag‘lubiyat bilan xayrlashdi. Ular L guruhida Angliyadan keyin ikkinchi bo‘lishdi, ochilish o‘yinida Tuchel jamoasidan 2:4 hisobida yutqazishdi, lekin Panama va Ganani yengib, o‘zlarini tiklashdi.

Endi butun e’tibor 40 yoshli, 2018 yilgi “Ballon d’Or” sohibi Luka Modricga qaratilgan. U bu turnirda so‘nggi marta terma jamoa formasini kiygan bo‘lishi mumkin. Uning o‘rnini to‘liq bosadigan futbolchini tasavvur qilishning o‘zi qiyin.

Shvetsiya: tubanlikdan qaytish va munosib mag‘lubiyat

FIFA reytingida 37-o‘rindagi Shvetsiya o‘tgan yil oxirida jahon chempionati saralashida Kosovo, Sloveniya va Shveytsariyadan ortda qolib, guruhni so‘nggi o‘rinda yakunlagan edi. Endi esa Graham Potter qo‘l ostida ular Ukraina va Polshani pley-offda mag‘lub etib, jahon chempionatiga yo‘l oldi, Tunisni 5:1 hisobida yanchdi va Yaponiyaga qarshi durang qayd etdi.

Alexander Isak, Viktor Gyokeres va Anthony Elanga kabi ijrochilarga ega jamoa ko‘proq narsa bera olishi kerak, degan fikr baribir qoladi. Lekin 1/32 finalda Fransiyaga yutqazish – hech qanday sharmandalik emas.

Ekvador: devor bor, lekin zarba yo‘q

FIFA reytingida 25-o‘rindagi Ekvador to‘rt o‘yinda atigi ikki gol urdi, shundan biri ham Curacao darvozasini ishg‘ol qila olmagan uchrashuvlar fonida. Ularning ikkala goli ham Germaniyaga qarshi 2:1 hisobidagi g‘alabada keldi – turnirdagi eng yorqin lahza shu bo‘ldi.

Pley-offda esa Meksikaning sovuqqonligi va samaradorligiga qarshi javob topa olishmadi. 36 yoshli Enner Valencia o‘z darajasiga chiqolmadi, asosiy yulduzlar – Moises Caicedo, William Pacho va Piero Hincapie – asosan himoyaviy yo‘nalishda ishladi. Hincapie Meksikaga qarshi o‘yinda qo‘shimcha daqiqalarda og‘zini yopib gaplashgani uchun kelib chiqqan to‘qnashuvda qizil kartochka oldi – bu Ekvadorning turnirdagi oxirgi kadrlaridan biri bo‘lib qoldi.

Gana: reytingdan kuchliroq jamoa

FIFA reytingida 65-o‘rindagi Gana turnirga 73-o‘rin egasi sifatida keldi – bu ishtirokchilar orasida Curacao’dan keyingi eng past ko‘rsatkich edi. Ammo to‘rt o‘yinda ular bu raqam adolatsizligini isbotlashdi. Panama ustidan ilk o‘yindagi g‘alaba ularga yo‘l ochdi, Angliyaga qarshi 0:0 hisobidagi durang esa – ayniqsa so‘nggi daqiqalardagi bahsli penalti epizodi fonida – ularni pley-off sari olib chiqdi.

Kolumbiyaga qarshi uchrashuvda raqib sifati baribir o‘z so‘zini aytdi. Jarohatlangan Mohammed Kudusning hujumdagi uchquni yetishmadi. Shunday bo‘lsa-da, bu turnir Gana uchun beqaror yillardan keyin qayta qurish uchun mustahkam poydevor bo‘lib xizmat qilishi mumkin.

Avstriya: chegaraga yetib borilgan turnir

FIFA reytingida 22-o‘rindagi Avstriya dramatik tarzda Jazoir ustidan so‘nggi turdagi o‘yin bilan pley-offga chiqdi, lekin 1/32 finalda Ispaniya ularga darhol o‘z o‘rnini ko‘rsatdi. Ralf Rangnick jamoasi guruhda ikki marta uchta gol urishga muvaffaq bo‘ldi, lekin yuqori darajadagi raqiblarga – jumladan Argentinaga – qarshi na himoyada, na hujumda o‘z o‘yinini o‘tkaza oldi. 1998 yildan keyingi ilk jahon chempionatida ular shuncha bo‘ldi.

Avstraliya: Turkiyani larzaga keltirgan jamoa

FIFA reytingida 28-o‘rindagi Avstraliya uchun Turkiyaga qarshi 2:0 hisobidagi g‘alaba turnirning ilk katta sensatsiyalaridan biri bo‘ldi. Tony Popovic jamoasi bosimni qabul qilib, keskin qarshi hujumlar bilan raqibni jazolashga mo‘ljallangan. Keyingi o‘yinlarda esa shu darajadagi aniqlik yetishmadi, garchi Misrga qarshi hisobni tenglashtirishga muvaffaq bo‘lishgan bo‘lsa-da.

Oxir-oqibat Misrga penaltilarda yutqazib, ketma-ket ikkinchi jahon chempionatida pley-offga chiqqan holda musobaqani tark etishdi. Ammo bu jamoa yana bir bor o‘zidan kuchliroq raqiblarga qarshi ham kurasha olishini isbotladi.

Jazoir: yangi avlodga o‘tayotgan ko‘prik

FIFA reytingida 29-o‘rindagi Jazoir Shveytsariyaga qarshi 1/32 final uchrashuvida deyarli hech qanday aniq imkoniyat yarata olmadi. Bu ularning turnirdagi umumiy muammolarini ochib berdi. Yaxshi tomoni shuki, 35 yoshli Riyad Mahrez nihoyat jahon chempionatida gol ura oldi, 24 yoshli Anis Hadj Moussa kabi qanot futbolchilari esa kelajak uchun umid uyg‘otdi.

Ammo asosiy ustun futbolchilar allaqachon cho‘qqidan o‘tib bo‘lgan, jamoa sifat jihatidan Senegal, Kot-d’Ivuar va Marokashdan orqada ekani ko‘rindi.

Kongo DR: 50 yillik tanaffusdan keyingi yorqin qaytish

FIFA reytingida 41-o‘rindagi Kongo DR ikkinchi bor jahon chempionatida qatnashdi – birinchisi 1974 yilda Zaire nomi bilan bo‘lgan edi. Bu safar ular to‘rt o‘yinda ilk bor pley-offga chiqishga erishdi va to‘qqizta Afrika jamoasidan biri sifatida 1/32 finalga yo‘l olishdi.

Portugaliya bilan durang, O‘zbekiston ustidan g‘alaba – bu ularga eng yaxshi uchinchi o‘rin egalari qatoridan joy olish imkonini berdi. Angliyaga qarshi 1/32 finalda Brian Cipenga erta gol urib, raqibni larzaga keltirdi. Darvozabon Lionel Mpasi ham Vozinha va Eloy Room qatoriga qo‘shiladigandek ko‘rindi, lekin yakunda uning darvozasi yorib o‘tildi. Shunga qaramay, Kongo DR final bosqichida juda ijobiy taassurot qoldirdi.

Bosniya va Gertsegovina: tarixiy pley-off va Italiyaga qarshi afsona

FIFA reytingida 61-o‘rindagi Bosniya va Gertsegovina Qatar ustidan g‘alaba va Kanada bilan durang hisobiga ilk bor mustaqil davlat sifatida pley-offga yo‘l oldi. AQShga yutqazish – alamli, lekin bu jamoa baribir tarixda qoladi: ular Italiyani UEFA saralash pley-offida mag‘lub etib, bu turnirga yo‘l olgan jamoa sifatida eslanadi.

Janubiy Afrika: so‘nggi daqiqalardagi “agar”lar

FIFA reytingida 54-o‘rindagi Janubiy Afrika guruh bosqichini Meksikaga qarshi mag‘lubiyat bilan boshlaganida, eng optimist muxlis ham pley-off haqida o‘ylamagan bo‘lsa kerak. Lekin ular ilk bor jahon chempionatida pley-offga chiqishdi. Mezbon Kanada bilan 1/32 finalda to‘qnash kelib, qo‘shimcha daqiqalarda yegan gol bilan turnirdan chiqib ketishdi.

Hugo Broos jahon chempionati pley-offida jamoa boshqargan eng keksa murabbiy sifatida tarixda qoldi. Lekin uning jamoasi uchun bu turnir “agar”lar bilan eslanadi: agar o‘sha so‘nggi hujumni chiroyli yakunlashganda, agar penaltilargacha yetib borishganda…

Eron: mag‘lubiyatsiz, lekin baribir uyda

FIFA reytingida 21-o‘rindagi Eron uchun Misrga qarshi yakuniy guruh o‘yini – “agar”lar to‘plami. Ular qo‘shimcha daqiqalarda urilgan g‘alaba golini nozik ofsayd tufayli yo‘qotishdi, undan ham keyinroq esa to‘p darvoza to‘sinigiga tegib qaytdi. O‘sha g‘alaba ularga pley-offni kafolatlab qo‘yar edi.

Natijada, uch ochko va nol farq bilan ular boshqa guruhlardagi natijalarni kutishga majbur bo‘ldi. Jazoir Avstriyaga qarshi o‘yinda qo‘shimcha daqiqalarda gol urganda, Eron pley-offda edi, ammo Avstriyaning so‘nggi lahzadagi javob goli ularning orzularini chilparchin qildi. Harbiy ziddiyat sabab hamkor mezbon AQShga qarshi o‘yinga qaror bekor qilingan jamoa uchun bu natija – alamli, ayniqsa ular turnirni mag‘lubiyatsiz tark etganini hisobga olsak.

Yangi Zelandiya: Elijah Just va qisqa ertak

FIFA reytingida 86-o‘rindagi Yangi Zelandiya bu turnirda Elijah Justning uch goli va Eron bilan birinchi o‘yindagi Chris Woodning texnik harakatlari bilan eslanadi. Shundan keyin ular Misr va Belgiyaning sifati oldida ojiz qolishdi, ikkala uchrashuvda ham katta hisobda mag‘lub bo‘lishdi.

2010 yildan keyingi ilk jahon chempionatida qatnashgan bu jamoa uchun navbatdagi katta maqsad o‘sha-o‘sha: ilk bor pley-offga chiqish.

Turkiya: kutilgan, lekin kelmagan portlash

FIFA reytingida 27-o‘rindagi Turkiya turnir oldidan eng ko‘p umid bog‘langan jamoalardan biri edi. Ko‘pchilik ularni Avstraliya va Paragvaydan oldin pley-offga chiqadi, deb hisoblagan. Aksincha bo‘ldi: ular bir o‘yin qolgandaoq guruhdan chiqish imkoniyatini yo‘qotdi.

AQShga qarshi so‘nggi turdagi 3:2 hisobidagi g‘alaba – obro‘ni qisman tiklashga urinish bo‘ldi, lekin turnir taqdiriga ta’sir qilmadi.

Urugvay: o‘zini yo‘qotgan “kichik gigant”

FIFA reytingida 19-o‘rindagi Urugvay Saudiya Arabistoni va Kabo-Verde bilan duranglardan so‘ng Ispaniyaga qarshi yakuniy o‘yinda natija olishga majbur edi. Ular buni hech qachon uddalaydigandek ko‘rinmadi. Janubiy Amerika saralashida Braziliya va Kolumbiya bilan ochkolar bo‘yicha teng bo‘lgan jamoa bu safar o‘z sifatini ko‘rsata olmadi.

Yakuniy o‘yinda darvozabon xatosi va qizil kartochka Marcelo Bielsa jamoasining o‘z-o‘zini yemirib yuborganini ramziy tarzda ko‘rsatdi.

Saudiya Arabistoni: 2034 yil sari

FIFA reytingida 58-o‘rindagi Saudiya Arabistoni 2018 va 2022 yillardagi chiqishlardan orqaga chekinib, bu safar guruhda g‘alabasiz qoldi. Ular faqat bir marta pley-offga chiqqan – 1994 yilda. Bu safar ikki durang bilan turnirni yakunlashdi va raqiblar uchun oson yem bo‘lmadi.

Ichki chempionatga yo‘naltirilgan ulkan sarmoyalar bilan ular kelajak jahon chempionatlarida, ayniqsa 2034 yilda mezbon sifatida, butunlay boshqa darajadagi jamoaga aylanishni maqsad qilishgan.

Janubiy Koreya: bir g‘alaba va so‘nib borayotgan yulduz

FIFA reytingida 32-o‘rindagi Janubiy Koreya Chexiyani 2:1 hisobida mag‘lub etib, turnirni yaxshi boshladi, lekin keyin Meksika va Janubiy Afrikaga qarshi o‘yinlarda gol ura olmay, sust o‘yin ko‘rsatdi. Uch ochko va minus bir farq eng yaxshi uchinchi o‘rinlar qatoriga kirish uchun yetmadi – bu 2022 yildagi Urugvay va Ganani ortda qoldirib, pley-offga chiqqan natijadan bir qadam orqaga chekinish demak.

Sardor Son Heung-min o‘yinlarga ta’sir o‘tkazishda qiynaldi va yakuniy uchrashuvda asosiy tarkibdan tushirib yuborildi. Bu ham yangi avlodga joy bo‘shatish vaqti kelganidan darak berayotgandek.

Shotlandiya: 28 yillik orzudan keyingi sovuq tong

FIFA reytingida 42-o‘rindagi Shotlandiya uchun bu jahon chempionati 28 yillik tanaffusdan keyingi qaytish edi. Ular Haiti ustidan g‘alaba hisobiga uch ochko to‘plashdi, lekin Braziliyaga qarshi 0:3 hisobidagi mag‘lubiyatdan keyin minus uch farq bilan eng yaxshi uchinchi o‘rinlar qatoriga kira olishmadi. Pley-offga chiqish umidlari boshqa guruh natijalariga bog‘liq bo‘lib qoldi va oxir-oqibat shu natijalar ularni uyga jo‘natdi.

Natijada, bosh murabbiy Steve Clarke yetti yillik davrdan so‘ng iste’foga chiqdi. Shotlandiya uchun bu turnir – orzu qilingan sahnaga chiqish va darhol yiqilish bo‘ldi.

Curacao: eng kichik, lekin jur’atli ishtirokchi

FIFA reytingida 82-o‘rindagi Curacao jahon chempionatida qatnashgan eng kichik davlat bo‘ldi. Ular Ekvadorga qarshi durang orqali ilk ochkoni, Livano Comenencia orqali esa ilk golni qo‘lga kiritdi. Dastlabki o‘yinda Germaniyadan 1:7 hisobida yirik mag‘lub bo‘lishdi, lekin keyinchalik o‘zlarini ancha yaxshi ko‘rsatishdi va Kot-d’Ivuar bilan o‘yinda kurashdilar.

Bu turnir ular uchun boshlanish bo‘lishi mumkinmi? Savol ochiq, lekin poydevor qo‘yildi.

Chexiya: saralashdagi jangdan so‘ng sust chiqish

FIFA reytingida 48-o‘rindagi Chexiya Irlandiya va Daniyani Yevropa saralash pley-offida mag‘lub etib, bu turnirga qiyin yo‘l bilan kelgandi. Ammo jahon chempionatida ular o‘sha jangovar kayfiyatni qayta topa olishmadi. Janubiy Afrikaga qarshi durang – yagona ochko, Meksikaga qarshi 0:3 hisobidagi mag‘lubiyat esa ularni A guruhida so‘nggi o‘ringa tushirib qo‘ydi.

O‘zbekiston: og‘ir guruh, og‘ir saboq

FIFA reytingida 60-o‘rindagi O‘zbekiston debyut jahon chempionatini ochkosiz yakunladi, lekin Kolumbiyaga qarshi o‘yinda xarakter ko‘rsatdi va Kongo DRga qarshi hisobni ochishga muvaffaq bo‘ldi. Eng yodda qoladigan uchrashuv esa, albatta, Portugaliyaga qarshi bo‘ldi – Cristiano Ronaldo o‘zining oltinchi jahon chempionatida gol urganida, bu tarixiy lahzaning “ikkinchi tomoni” bo‘lib qolishdi.

Fabio Cannavaro boshchiligidagi jamoa uch uchrashuvda 11 ta gol o‘tkazib yubordi. Bunday himoya bilan kuchli raqiblarni asabiylashtirish yoki natija olishning iloji yo‘q edi.

Panama: gol ura olmagan, lekin o‘sishga tayyor jamoa

FIFA reytingida 44-o‘rindagi Panama Angliyaga qarshi o‘yinga kelganida allaqachon turnirdan chiqib bo‘lgandi. 0:2 hisobidagi mag‘lubiyat ularni bu jahon chempionatining yagona gol ura olmagan jamoasiga aylantirdi.

Shu bilan birga, ular Gana va Xorvatiyaga qarshi uchrashuvlarda atigi bitta gol farqi bilan mag‘lub bo‘lishdi – 2018 yildagi 11 ta o‘tkazib yuborilgan gol bilan solishtirganda bu ancha yaxshi ko‘rsatkich. Agar hujumga biroz ko‘proq o‘tkirlik qo‘shishsa, ular keyingi turnirlarda boshqacha ko‘rinishi mumkin.

Iordaniya: debyutdagi uch gol va og‘ir raqiblar

FIFA reytingida 73-o‘rindagi Iordaniya ilk jahon chempionatida Avstriya va Jazoirga qarshi mag‘lubiyatlardan so‘ng bir o‘yinda qolganda turnir bilan xayrlashdi. Ular uchala uchrashuvda ham gol urishga muvaffaq bo‘lishdi, jumladan Argentina darvozasiga ham, lekin raqiblarning hujumini boshqa debyutantlar kabi darajada to‘xtata olmadilar. Asosan darvozabonlarning fantastik o‘yinlari hisobiga o‘zini saqlab qolgan jamoalardan farqli ravishda, Iordaniya raqibga juda ko‘p imkoniyat berdi.

Gaiti: erkin o‘yin va og‘ir guruh

FIFA reytingida 88-o‘rindagi Gaiti Marokashga qarshi yakuniy o‘yinga allaqachon turnirdan chiqib bo‘lgan holda keldi va erkin o‘ynadi. 4:2 hisobidagi mag‘lubiyatga qaramay, Sunderland hujumchisi Wilson Isidorning chiroyli goli muxlislar yodida qoladi.

1974 yildan keyin ilk bor jahon chempionatida qatnashgan jamoa keyingi safar qur’a ularga biroz rahm-shafqat ko‘rsatishiga umid qiladi – bu safar ular Marokash va Braziliya kabi ikki top-o‘nlik jamoaga tushib qolishdi.

Qatar: ochilishdagi umid va keyingi qulashi

FIFA reytingida 59-o‘rindagi Qatar Shveytsariyaga qarshi durangdan keyin uyda o‘tkazilgan jahon chempionatida pley-off uchun kurashadi, degan umid uyg‘otgandi. Lekin Kanada bilan bo‘lgan ikkinchi o‘yinda 0:6 hisobidagi mag‘lubiyat, ikki qizil kartochka va keyinroq Bosniya va Gertsegovinaga qarshi 1:3 hisobidagi mag‘lubiyat hammasini o‘chirib tashladi. Julen Lopetegui bu inqirozni to‘xtata olmadi.

Iroq: Haaland va Mbappe soyasida qolgan qaytish

FIFA reytingida 63-o‘rindagi Iroq Norvegiya va Fransiya kabi ikki super yulduz – Haaland va Mbappe – atrofida qurilgan jamoalar bilan bir guruhga tushdi va deyarli raqobat qila olmadi. Eng yorqin lahza – sardor Aymen Husseinning Norvegiyaga qarshi urgan goli. Bu gol ayniqsa ramziy ahamiyatga ega edi: Hussein AQShga kirishda bir necha soat davomida so‘roq qilingach, jamoaga kech qo‘shilgan edi.

Senegal ustidan g‘alaba qozongan taqdirda ular pley-off imkoniyatini saqlab qolishlari mumkin edi, ammo to‘rtinchi daqiqadayoq gol o‘tkazib yuborishdi va ko‘p o‘tmay 10 kishi bo‘lib qolishdi. 5:0 hisobidagi yakuniy mag‘lubiyat – 1986 yildan keyingi ilk jahon chempionatini yakunlab beradigan og‘ir natija.

Tunis: minus o‘n va yo‘qotilgan yo‘l

FIFA reytingida 57-o‘rindagi Tunis uchun bu jahon chempionati – unutilmas, lekin ijobiy ma’noda emas. Shvetsiyaga qarshi 1:5 hisobidagi ochilish mag‘lubiyatidan so‘ng Sabri Lamouchi ishdan olindi. Uning o‘rniga kelgan Herve Renard ham vaziyatni o‘zgartira olmadi – Yaponiya va Niderlandiyaga qarshi yirik mag‘lubiyatlar davom etdi.

Minus o‘n farq – bu turnirdagi eng yomon ko‘rsatkichlardan biri, undan ham yomonini faqat Iroq qayd etdi. Tunis uchun bu jahon chempionati yo‘nalishni qayta ko‘rib chiqish zarurligini keskin ko‘rsatib berdi.

Bu turnir chorak finalga yaqinlashar ekan, sahnada qolganlar ham, allaqachon ketganlar ham bitta savolni havoda qoldirib ketmoqda: bu yoz – yangi davr boshlanishimi yoki eski gigantlar o‘z hukmronligini yana tiklay oladimi?