Alonso rejasi: Chelsea uchun yangi strategik burilish

2008 yil. Jordan Henderson ilk bor Premier League maydoniga qadam qo‘yadi. Raqib – o‘sha paytdagi yulduzli Chelsea: Joe Cole, Deco va boshqalar. Natija – Sunderland uchun og‘riqli 0:5. Oradan ikki hafta o‘tib, Danny Welbeck Manchester United safida debyutini gol bilan bezaydi.

Bu voqealar boshqa davrga o‘xshab ketishi bejiz emas. O‘sha noyabrda Barack Obama AQShning 44-prezidenti bo‘lib saylangan, Pep Guardiola endigina murabbiylikka kirishayotgan, Stamford Bridge dagi boshqaruv esa Luiz Felipe Scolari qo‘lida edi.

Bugun esa manzara mutlaqo boshqacha. O‘shanda endigina professional futbolga kirib kelgan Henderson va Welbeck haqida gapirar ekansiz, bir narsani unutmaslik kerak: Western Sydney Wanderers darvozasiga Chelsea ning ilk golini tayyorlab bergan ikki futbolchi – Dastayen Satpaev va Reggie Walsh – aynan o‘sha 2008 yilda tug‘ilgan. Ryan Kavuma-McQueen? U paytlar hali onasining qornida edi.

Shu faktning o‘ziyoq London klubi qanday keskin strategik burilish yoqasida turganini ko‘rsatib turibdi. Oxirgi ikki yildirki, Chelsea tarkibida 30 yoshdan katta futbolchi yo‘q. To‘rt yildirki, bu yoshdan yuqori o‘yinchi uchun pul to‘lamagan. Endi esa klub “veteran” izlayapti. Va bu g‘oyaning boshida Xabi Alonso turgani aytilmoqda.

Leverkusen sabog‘i: faqat iste’dod yetmaydi

Chelsea ning o‘tgan mavsum oxiridagi erib ketishi, ayniqsa hal qiluvchi bosqichlarda yetakchilik yetishmagani, tajribali futbolchilarga qaytishni tushunarli qiladi. Lekin bu faqat Cobham ichidagi bo‘shliq haqida emas. Bu – Alonso o‘zi sinab ko‘rgan va natija bergan model haqida.

Yangi Chelsea bosh murabbiyi (klub buni aynan “manager” sifatida e’lon qildi, bu ham bejiz emas) bu yo‘lni Bayer Leverkusen da bosib o‘tgan. U yerda u 2024 yilda klubni Germaniyada “mag‘lubiyat nimaligini unutgan” dubl sohibiga aylantirdi.

Alonso kelishidan avval Leverkusen Bundesliga dagi eng yosh jamoalardan biri edi. Klubning obro‘si – iste’dod yetishtiradi, lekin sovrin yutmaydi – ancha oldin shakllangan. Ispaniyalik murabbiy birinchi to‘liq mavsumini oltinchi o‘rin bilan yakunladi, ammo u boshidan “hozir yutish” mentalitetini talab qildi.

Shunda klub yo‘nalishni o‘zgartirdi. Granit Xhaka va Jonas Hofmann keldi – ikkalasi ham 30 yoshdan katta, Leverkusen uchun odatdagi transfer emas. Alex Grimaldo 28 yoshga to‘lish arafasida qo‘shildi. Sporting direktor Simon Rolfes jamoaga “namuna bo‘ladigan” futbolchilar kerakligini ochiq aytdi.

Bu – keskin burilish edi. Bir yil avvalgi eng katta transfer Adam Hlozek bo‘lib, u Sparta Praha dan kelgan chex o‘smiri edi. Callum Hudson-Odoi esa Chelsea dan ijaraga kelib, eng “shov-shuvli” nom bo‘lib ko‘ringan. Lekin guruh bo‘lingan, bir-biriga yopishmagan edi.

Rolfes Bay Arena dagi g‘alabali mavsumdan keyin bu strategiya o‘zgarishini batafsil tushuntirdi. Klub 2021 yilgi tartibsiz, tarqoq transferlar oqibatini ham his qilib bo‘lgandi.

U shunday degan edi: texnik, taktik va jismoniy sifatlar qanchalik muhim bo‘lmasin, shaxsiy sifatlar hal qiluvchi bo‘lib chiqadi. Agar bu jihatlarda futbolchi biz kutgan darajada bo‘lmasa, uni olmaymiz. Bu – ikki yil avvalgi og‘ir mavsumdan chiqarilgan asosiy xulosa.

Rolfes ma’lumotlarga tayangan skauting tarafdori sifatida tanilgan. Lekin u ham faqat raqamlarga tikilib qolish xatoligini anglab yetdi. Jamoa futbolchini chuqurroq tahlil qilishi, qanday xarakter izlayotganini aniq belgilashi kerak edi. Gap endi “iste’dodi bor” degan yorliq bilan cheklanmasdi: “U maydonda zo‘r ko‘rinadi, lekin bosimi qanday? Muvaffaqiyatsizlikka munosabati-chi?”

2023 yildagi tajribali transferlar bilan bir qatorda, Rolfes Robert Andrich misolini ham alohida tilga olgan. Kuchli, jangovar yarim himoyachi Leverkusen uslubining ramziga aylandi.

Bu yerda Chelsea ning so‘nggi yillardagi transfer siyosatiga eng keskin zid nuqta paydo bo‘ladi. Andrich debyutini Bundesliga da Union Berlin safida qilganida qariyb 25 yoshda edi. Unga katta sahnaga chiqish uchun ko‘proq vaqt kerak bo‘ldi, yo‘li boshqacha bo‘ldi.

Rolfes uni shunday ta’riflagan: bu – yuqori cho‘qqiga “bosqichma-bosqich” ko‘tarilgan futbolchi. Ko‘pchilik yulduzlar akademiyada eng zo‘r bo‘lib ulg‘ayadi, erta yorqinlashadi. Andrich esa mehnat bilan, har bosqichga moslashib, 29 yoshida terma jamoa darajasiga chiqdi. Rolfes aynan shunday mentalitetni qadrlaydi.

Bu misol yosh, iqtidorli futbolchilar uchun ham signal edi: faqat iste’dodning o‘zi yetmaydi. Ichki motivatsiya, xarakter, bosim ostida ham o‘zingni yo‘qotmaslik – sovrin yutadigan jamoa uchun mana shular belgilovchi omil.

Chelsea uchun yangi qatlam: Henderson va Welbeck nimani olib keladi?

Bugun Henderson va Welbeck Leverkusen ning Xhaka, Hofmann yoki Andrichidan ham yoshi katta. Alonso Germaniyada tarix yozgan paytda ular allaqachon o‘z kareralarining o‘rtasiga yaqinlashib qolgan edi. Shunga qaramay, savol o‘rtada turibdi: ular ham shuncha ta’sirchan bo‘la oladimi? Yosh, iste’dodga to‘la, lekin titrab turgan jamoaga ruhiy tayanch bera oladimi?

Chelsea ning so‘nggi yillardagi strategiyasi oddiy ko‘rinar edi: imkon qadar yosh, bozor qiymati o‘sadigan futbolchilarni yig‘ish, uzoq muddatli shartnomalar bilan kelajakni kafolatlash. Natijada klubda bir-biriga o‘xshash, tajribasiz, o‘zini “asosiy” deb his qiladigan o‘yinchilar to‘plandi. Yetakchi ovozlar kam, mas’uliyatni bo‘yniga olishga tayyor futbolchilar esa yanada kamroq.

Alonso esa Leverkusen tajribasidan bitta asosiy xulosa chiqargan: muvozanat hamma narsadan ustun. Rolfes o‘sha paytda shunday degan: bizning maqsadimiz – 25 ta bir xil futbolchi yig‘ish emas. Turlicha xarakterlar kerak. Ichki va tashqi tiplar. Tabiiy yetakchilar.

Chelsea nihoyat shu fikrga yaqinlashayotganga o‘xshaydi. Alonso uchun Henderson yoki Welbeck singari futbolchilar – faqat zaxira rejasi emas, balki kiyinish xonasida ohangni belgilaydigan figuralar. Ular yirik finalni ko‘rgan, chempionlik uchun kurashgan, bosim ostida o‘ynagan. Eng muhimi, yoshlar hali boshidan kechirmagan xatolarni ular allaqachon ortda qoldirgan.

Savol endi boshqacha: Stamford Bridge bu safar saboqni to‘liq o‘zlashtiradimi? Yoki yana bir bor iste’dodga to‘la, lekin muvozanatsiz jamoa qurish xavfiga qaytadimi?

Javobni esa endi Alonso va uning yangi, kutilmagan “keksalar inqilobi” beradi.