2030 yilgi final uchun siyosiy kurash: Marokash va Ispaniya pozitsiyalari
2030 yilgi Jahon chempionati hali startga ham yaqinlashgani yo‘q, lekin uning eng muhim savoli allaqachon siyosiy maydonga ko‘chdi: bosh final qayerda o‘tkaziladi?
Marokash, Ispaniya va Portugaliya turnirni hamkorlikda qabul qiladi. Turnirning ilk uch o‘yini esa musobaqaning 100 yilligini nishonlash uchun Urugvay, Argentina va Paragvayda bo‘lib o‘tadi. Stadionlar ro‘yxati taklif qilingan, lekin yakuniy tasdiq yo‘q. Eng katta savol esa hanuz ochiq: final qaysi shaharga nasib qiladi?
Kasablanka va’dasi: bosh vazirdan keskin reaktsiya
Marokash futbol federatsiyasi (RMFF) prezidenti Fouzi Lekjaa yaqinda siyosiy partiya tadbirida Kasablanka “o‘yinning mezbonlik sharfiga muyassar bo‘lishini” aytib, mamlakat ichida eforiyani kuchaytirdi. Bu so‘zlar jamoatchilikka yoqdi, lekin hukumat rahbari uchun haddan oshgan va’da bo‘lib ko‘rindi.
Marokash bosh vaziri Aziz Axannush miting chog‘ida Lekjaani ochiqchasiga tiyib qo‘ydi. Uning so‘zlari zalni jim qoldirdi:
“Biz hali hamkorlarimiz – Ispaniya va Portugaliya bilan bu masalani muhokama qilmaganimizda, katta finalni Marokashda o‘tkazamiz deb taklif berma. Biroz hurmat bo‘lsin, birodarlar. Saylov va’dalari bilan bizni oyoq osti qilishni bas qiling. Bu ulkan masalalar. Final qayerda bo‘lishi – eng yirik qarorlardan biri.”
Siyosiy signal aniq: Marokash ichki auditoriyaga o‘ynayotgan bo‘lishi mumkin, lekin bu safar raqib – saylov emas, balki xalqaro sheriklar va FIFA.
FIFA esa odatdagidek sokin ohangni tanladi: “qaror o‘z vaqtida qabul qilinadi”, xolos. Aniq sana yo‘q, aniq mezbon yo‘q, faqat kuchayib borayotgan raqobat bor.
Ispaniyaning da’vosi: “final boshqa joyda bo‘lishi mumkin emas”
Bu orada Ispaniya tomoni ancha qat’iy ohangda gapirmoqda. Ispaniya futbol federatsiyasi (RFEF) prezidenti Rafael Louzan avvalroq final Ispaniyada bo‘lishini aytib, bu da’voni yaqin yozdagi muvaffaqiyat bilan mustahkamladi.
“Garchi hali qaror qabul qilinmagan bo‘lsa-da, menimcha, Ispaniya – yagona variant, chunki boshqacha bo‘lishi mumkin emas”, – deya ta’kidlagan u Cadena SER radiosiga bergan intervyusida. “Bilganingizdek, biz hozirgi erkaklar jahon chempionimiz. Ispaniyaning yirik musobaqalarni tashkil etish salohiyatiga shubha yo‘q, shuning uchun real holat shuni ko‘rsatadiki, katta final Ispaniyadan boshqa joyda bo‘lishi mumkin emas va bo‘lmasligi kerak.”
Ispaniyaning sportiy dalili kuchli: yangi jahon chempionlari, yirik turnirlar tajribasi, infratuzilma, logistika. Siyosiy fon ham ular tomonida – Yevropa futbol markazlaridan biri sifatida o‘zini ko‘rsatib kelmoqda.
Stadionlar poygasi: raqamlar va ramzlar
Final mezbonligi faqat geografiya yoki siyosat emas, bu – ramz va qudrat namoyishi. Shu bois stadionlar ham alohida frontga aylangan.
Marokash tomoni ulkan ambitsiya bilan chiqmoqda: 115 ming tomoshabinga mo‘ljallangan yangi stadion qurilishi rejalashtirilgan. Agar loyiha to‘liq amalga oshsa, bu arena dunyodagi eng katta futbol stadioni bo‘ladi. Bunday raqamlar finalni Afrikaga olib kelish g‘oyasiga kuchli ramziy yuk beradi.
Ispaniyada esa tayyor infratuzilma bor. Madriddagi Real Madrid klubi uy stadioni – Bernabeu yaqinda tubdan rekonstruksiya qilindi va hozir 83 ming muxlisni sig‘dira oladi. Barselonadagi Spotify Camp Nou qayta qurib bo‘lingach, sig‘imi 105 mingga yetishi kutilmoqda. Ikki gigant, ikkita kuchli nom, ikkita yirik shahar – har biri finalni qabul qilishga tayyor.
Bu raqamlar fonida savol yanada qiziqarli tus oladi: rekord sig‘imga ega yangi sahnami, yoki allaqachon futbol tarixining bir qismiga aylangan, sinovdan o‘tgan arenalarmi?
Oldingi tajriba: qarorlar kechikadi, bosim esa o‘sadi
Yirik turnirlar tarixida final mezboni kech aniqlanishi yangilik emas. Yaqinda bo‘lib o‘tgan jahon chempionatida ham shunga o‘xshash manzara kuzatilgan: finalni qabul qilgan Nyu-Jersi shahri faqat 2024 yil fevralida – turnir boshlanishidan ikki yil oldin rasman tasdiqlangan.
Demak, 2030 yilga kelib ham oxirgi nuqta yaqin yillargacha qo‘yilmasligi ehtimoli katta. Lekin hozirning o‘zida siyosiy bosim ham, jamoatchilik kutishi ham oshib bormoqda.
Bir tomonda – Afrikada tarixiy finalni orzu qilayotgan, yangi mega-stadion qurayotgan Marokash. Ikkinchi tomonda – yangi chempionlik nufuzini ishga solayotgan, tayyor infratuzilmasi bilan faxrlanayotgan Ispaniya. Orada esa Portugaliya va, albatta, yakuniy so‘zni aytadigan FIFA.
Savol endi faqat bitta: 2030 yilning eng katta kechasi – futbol sayyorasining ko‘zi tikiladigan final – qaysi osmon ostida bo‘ladi?
