2026-yilgi F1 finali Yevropaga ko‘chishi mumkin
2026-yilgi F1 finali: Yaqin Sharq notinch bo‘lsa, poyga Yevropaga ko‘chadi
Formula 1 prezidenti Stefano Domenicali 2026-yilgi chempionat taqvimi atrofidagi eng nozik savolga aniq chiziq tortdi: agar Yaqin Sharqdagi urush Qatar va Abu Dhabi bosqichlarini o‘tkazishga yo‘l qo‘ymasa, mavsum yakuni Yevropada bo‘ladi.
U F1 OAV vakillari bilan suhbatda yakuniy qaror “sentyabr o‘rtalariga qadar” qabul qilinishini ma’lum qildi.
“Bugungi kunda Qatar va Abu Dhabi poygalari tasdiqlangan, — dedi Domenicali. — Biletlar allaqachon sotilib bo‘lgan. Bu sportimiz dunyo boshidan kechirayotgan muammolardan ham kattaroq bo‘lib ulg‘ayayotganining ajoyib ishorasi. Lekin agar vaziyat biz istagandek darajada barqarorlashmasa, sentyabr o‘rtalaridan oldin qaror chiqaramiz. Agar bu mumkin bo‘lmasa, mavsum Yevropada tugaydi, chunki boshqa joylarga bora olmaymiz”.
Qaysi trek?
Rasmiy javob yo‘q. Ammo paddokda yetakchi nom bitta – Imola. Italiyadagi tarixiy autdrom 2026-yil finaliga asosiy da’vogar sifatida tilga olinmoqda, Domenicali esa bu borada tafsilotlarni oshkor etmadi.
Yaqin Sharqdagi urush taqvimni allaqachon titratdi: aprel oyiga belgilangan Bahrain va Saudi Arabia bosqichlari bekor qilindi. O‘rniga sport yakshanba kuni e’lon qildi: Malaysia sentyabrda Bahrain nomidan poyga o‘tkazadi. Shunday bo‘lsa-da, bu F1’ni faqat tijoriy shartnomalar talab qiladigan 21 ta Grand Prix darajasiga qaytaradi, xolos. Domenicali esa 21 noyabrdagi Las Vegas Grand Prix’dan keyin ham kamida bitta bosqich bo‘lishini istayapti.
Las-Vegas, NFL va “ikkita marvarid” xavfi
Kun tartibida yana bir g‘oya bo‘lgan: Las Vegas’da ketma-ket ikki hafta poyga o‘tkazish. Domenicali bundan ongli ravishda voz kechganini yashirmadi.
“Las Vegas’da ikkita poyga o‘tkazish imkoniyati bor edi, lekin biz o‘sib kelayotgan marvaridni qadrsizlantirib qo‘ymoqchi emasmiz, — dedi u. — O‘sha davrda AQShda NFL bilan tomoshabin uchun kurashamiz. U yerda bu sport juda katta. Biz o‘zimizni u bilan bevosita to‘qnash keladigan vaziyatga qo‘yishni xohlamaymiz”.
Kelasi yil ochilish bosqichi yana Bahrain’ga qaytishi kutilmoqda. So‘nggi ikki mavsumda start Avstraliyaga ko‘chirilgandi, bunga Ramazon taqvimi sabab bo‘lgan. Domenicali urush davom etib qolsa, muqobil rejalar allaqachon stol ustida turganini aytdi.
“Shu paytgacha kuzda taqdim etiladigan taqvim odatiy rejaga o‘xshash bo‘ladi, — dedi u. — Lekin agar Yaqin Sharqdagi vaziyat hal bo‘lmasa, boshqa variantlarimiz bor. Yil oxiri biz uchun o‘sha ‘tetik’ nuqtasi bo‘ladi”.
Unga ko‘ra, har qanday ssenariyda kelasi yil ham 24 ta mamlakatda poyga o‘tkazish maqsadi saqlanib qoladi.
Yangi dvigatellar, “zaryadlash bekatlari” va haydovchilar g‘azabi
Bu yil joriy etilgan yangi motorlar — ichki yonuv va elektr quvvati taxminan 50-50 nisbatda bo‘lingan — haydovchilar orasida keskin tanqidga uchradi. Asosiy da’vo: akkumulyatorni doimiy zaryad qilish zarurati ularni chegarada haydash imkoniyatidan mahrum qilmoqda.
Natija? Tez burilishlar endi ko‘p hollarda haqiqiy sinov emas, Fernando Alonso ta’riflaganidek, “zaryadlash stansiyasi”ga aylanib qolmoqda.
Domenicali esa bunday e’tirozlarga boshqa rakursdan qaraydi.
“Trekda juda ko‘p harakat bor. Odamlarga yoqyapti. Ular bo‘layotgan voqeaga e’tibor qaratishgan, — dedi u. — Ular bizning texnologiyamizni, ‘klipping’ni yoki boshqa atamalarni tushunmaydi, bu keng auditoriya uchun juda texnik. Ular uchun muhim narsa — trekdagi effekt, bu esa muxlislar nuqtai nazaridan juda ijobiy”.
Shu bilan birga, u keyingi ikki mavsumda energiya tiklash tizimlarining haydash uslubiga ta’sirini kamaytirish bo‘yicha choralar ko‘rilganini “sport uchun to‘g‘ri qadam” deb atadi.
Domenicali haydovchilarga ochiqcha murojaat qilganini ham tan oldi: Max Verstappen, Lando Norris va boshqalarning keskin chiqishlaridan so‘ng, u ularni fikr bildirayotganda “konstruktiv” bo‘lishga chaqirgan.
“Biz hech kimning og‘zini yopish uchun bu yerda emasmiz, — dedi u. — Avtosportning go‘zalligi shundaki, har kimning o‘z fikri bo‘lishi mumkin. Lekin fikr — bu shunchaki fikr. Men bunday masalalarni to‘rt devor orasida muhokama qilib, yechim topishni afzal ko‘raman”.
2030-yilga qarab: V8 orzusi, FIA bosimi va yangi qoidalar kurashi
Yangi motorlar atrofidagi bahslar FIA prezidenti Mohammed Ben Sulayem uchun yana bir eshikni ochdi. U 2030 yoki 2031-yildan boshlab tabiiy havo yutuvchi V8 dvigatellarga qaytish g‘oyasini faol targ‘ib qilmoqda.
Ben Sulayem 2031-yilda o‘z istagini bir tomonlama kuchga kiritish bilan ham tahdid qilgan: o‘sha paytga kelib jamoalar bilan shartnomalar muddati tugaydi va FIA texnik reglamentni istagancha o‘zgartirish huquqiga ega bo‘ladi.
Domenicali esa sport allaqachon kelajak qoidalari bo‘yicha yo‘l xaritasini chizayotganini aytadi. Maqsad aniq: soddaroq, yengil, barqaror va haydovchiga hujumkor haydash imkonini beradigan Formula 1.
“Kelajak reglamentining asosiy maqsadi — iloji boricha soddalashtirish, mashinalarni yengilroq sinfga tushirish, barqaror yoqilg‘i bilan ishlash, albatta, elektrifikatsiyani saqlab qolgan holda, — dedi u. — Va shular atrofida, ayniqsa ma’lum rejimlarda, haydovchilarga maksimal darajada bosimni oshirib haydash imkonini berish”.
Uning so‘zlariga ko‘ra, yil oxiriga borib yangi dvigatel qoidalari bo‘yicha muhokamaga tayyor “paket” shakllanadi.
Bu yerda ikkita yo‘l bor. Agar hamma narsa tabiiy sikl bo‘yicha ketsa, 2031-yilga kelib FIA butunlay yangi reglament taqdim etishi mumkin. Jamoalar xohlasa — qo‘shiladi, xohlamasa — yo‘q. Yoki, agar konsensusga erishilsa, yangi qoidalar muddatidan oldin ham kuchga kirishi mumkin. Buning uchun jamoalar va ishlab chiqaruvchilar bilan boshqaruv mexanizmini kelishib olish kerak bo‘ladi.
Sahna ortida og‘ir savdolashuv ketmoqda. Dvigatel ishlab chiqaruvchilarning aksariyati V8 arxitekturasiga qaytish g‘oyasiga ochiq. Lekin Mercedes va Audi turbo’ni saqlab qolishni xohlaydi va muzokaralar aynan shu yo‘nalishda harakatlanayotgani aytilmoqda. Shuningdek, yo‘l avtomobillari uchun dolzarbligini yo‘qotmaslik maqsadida, yangi motorlarda sezilarli darajada elektr quvvati ulushi saqlanib qolishi kutilmoqda.
Endi savol bitta: F1 kelajagi qaysi tomonga buriladi — V8 romantikasi, zamonaviy gibrid kuchi yoki ikkalasini birlashtirgan, mutlaqo yangi davr sari yuradimi?
