Thomas Tuchelning tavakkali: Angliya Jahon chempionati finalini yo‘qotdi
Thomas Tuchel bu turnirda Angliyaning eng katta tavakkalchisi edi. U tanlagan tarkibni boshqa ko‘pchilik murabbiy hatto stol ustiga qo‘ymagan bo‘lardi. Meksikaga qarshi devor bo‘lib himoyalangan g‘alaba, “murabbiy his-tuyg‘usi”ga tayangan holda Morgan Rogersni asosiy tarkibda boshlatish – bularning barchasi uni o‘z falsafasiga sodiq, jasur murabbiy sifatida ko‘rsatdi.
Ammo yakunda bitta noto‘g‘ri o‘yin – bitta almashinuv – Angliyaga Jahon chempionati finalini deyarli qo‘ldan chiqarib berdi.
Gordonning goldan keyingi muzlashi
Sahna tarix yozish uchun tayyor edi. Anthony Gordon Rogersning uzatmasidan keyin to‘pni darvozaga joylaganida, Tuchelning navbatdagi ichki sezgisi yana oqlangandek tuyuldi. Angliya oldinga chiqdi, stadion titradi, hikoyaning birinchi sahifasi yozila boshlagandi.
Keyingi yetti daqiqada esa hammasi chilparchin bo‘ldi.
Asl burilish nuqtasi 71-daqiqaga borib taqaladi. Ezri Konsaning maydonga tushishi va Angliyaning besh himoyachili tizimga qaytishi – ayniqsa, bu qaror Gordonning raqami ko‘tarilgan ondayoq – o‘sha paytning o‘zida savol tug‘dirgan, endi esa yanada keskinroq ko‘rinayotgan almashinuv bo‘lib qoldi.
Statistika alamli. So‘nggi 30 yilda Angliya yutqazgan 13 ta pley-off o‘yinining yettitasida hisobni birinchi bo‘lib ochgan. Bu asrda Jahon chempionati yarim finalida hisobda oldinga chiqib ham finalga chiqa olmagan yagona jamoa – va buni endi ikkinchi bor takrorladi.
Gordonning golidan keyingi chorak soatda Angliya to‘pni atigi 17 foiz vaqt nazorat qildi. Argentina maydonining yarmida esa bor-yo‘g‘i to‘qqizta tegish. Shu bosim Tuchelni Konsani maydonga tashlashga undadi.
Muzlash allaqachon boshlangan edi. Shunga qaramay, Nico Gonzalezning zarbasidan tashqari Argentina Jordan Pickfordni jiddiy sinovdan o‘tkazmagan, himoya chizig‘i hali charchamagan ko‘rinardi.
Besh himoyachi – va yo‘qolgan chiqish yo‘li
Konsaning 72-daqiqadagi paydo bo‘lishi nafaqat Angliyaning himoyadagi xavotirini yanada chuqurlashtirdi, balki eng to‘g‘ridan-to‘g‘ri hujum qurolidan – Gordonning tezligi va bevosita yugurishlaridan – mahrum qildi.
Rogers endi nazariy jihatdan Harry Kane ortida, Jude Bellingham yonida o‘ynashi kerak edi. Amalda esa shakl o‘zgarganidan to Lautaro Martinezning g‘olib goli kiritilgunga qadar u to‘pga atigi bir marta tegdi.
O‘sha 21 daqiqa ichida “uch sher”ning to‘p nazorati 7,2 foizga tushib ketdi. Raqib maydonida sakkizta tegish. Bitta ham to‘p uzatma – jarima maydoni tomon yo‘llangan keskin kross – qayd etilmadi.
Tuchel o‘zining butun murabbiylik faoliyatida 3-4-3 sxemasini qancha marotaba ishlatgan bo‘lsa, bu safar ham Djed Spence va Reece Jamesni qanot himoyachilari sifatida oldinga “portlatish”ni ko‘zlagandek tuyuldi. Rejada shunday edi.
Amalda esa o‘yin tugaguncha James va Spence Argentina maydonida birgalikda atigi bir marta to‘pga tegdi. Qanotlar jim qoldi, jamoa chizig‘i orqaga tortildi, raqib esa to‘pni qabul qilib olishga chanqoq bo‘lgan eng buyuk futbolchiga ega edi.
Shu bilan Angliya maydonni, tashabbusni, hatto nafasini ham Argentinaga topshirdi. Konsa maydonga chiqqanidan keyin Argentina hujumlari to‘lqinma-to‘lqin kelaverdi, Angliya esa to‘pni ushlab qolishda qiynaldi. Eng achinarlisi, Konsaning o‘zi ham bir marta ham to‘pni jamoasi foydasiga qaytara olmadi, aksincha, besh marta yo‘qotdi.
Muzlab qolgan murabbiy
Tuchel ilgari o‘z o‘yin o‘qish qobiliyati bilan ko‘p maqtov olgan. O‘zgarishlari samara bermayotganini anglagan paytda u ko‘pincha tezda yo‘nalishni o‘zgartirgan, sxemani “yirtib tashlagan”, yangi yechim topgan.
Bu safar esa u ham futbolchilari kabi muzlab qolgandek ko‘rindi. Oxirgi daqiqalarda Dan Burn va Nico O’Reilly maydonga tushdi, lekin bu o‘zgarishlar oqimni teskarisiga buradigan, raqibni hayratda qoldiradigan darajada keskin emasdi. Zaxirada hujum variantlari bor edi, ammo ular o‘rindiqda qolib ketdi.
Balki Tuchelni Meksikaga qarshi o‘n kishi bo‘lib qozonilgan g‘alaba haddan tashqari dadil qilgandir. Lekin bu yerda raqib boshqa edi. Butunlay boshqacha daraja.
Meksika qanotdan bir xil krosslarni yog‘dirishga tayyorligini yashirmagan, o‘yin rejasi sodda edi. Bunday jamoaga qarshi baland bo‘yli himoyachilar va zich blok mantiqan to‘g‘ri keladi. Ammo Messi boshchiligidagi, to‘pni pastda aylantirishni, maydonga yoyilib o‘ynashni yaxshi ko‘radigan jamoa hech qachon shunday yo‘l tutmasdi. Ular shunday ham qilmadi. Va Messi o‘zi zarba berishdan ko‘ra, bu safar ikkita golga hammuallif bo‘lib, hal qiluvchi paslarni berdi.
Southgate soyasi va yangi davrning eski xatosi
Tuchel Angliyani keyingi bosqichga olib chiqish uchun ishga olingan edi. Gareth Southgate davrida jamoa odatda o‘zi ustun bo‘lgan raqiblarni yengib, favorit bo‘lmagan o‘yinlarda tiqilib qolardi. Shuning uchun ham Tuchel “keyingi qadam” sifatida ko‘rilgan.
Ammo bu yarim final yana o‘sha eski ssenariyni eslatdi. Hisobda oldinga chiqish, keyin esa chiziq ortiga chekinish, bosim ostida qolish va oxir-oqibat yiqilish.
Vaqt o‘tib, ehtimol, Meksikadagi Azteca stadionidagi jasur himoyaviy o‘zgarish, Xorvatiyaga qarshi tanaffusdagi ruhlantiruvchi nutq va bir qator dadil hujumkor almashinuqlar haqida ko‘proq gapiriladi. U paytlarda Tuchelning o‘yin davomida qaror qabul qilish mahorati Southgate davrida yetishmagan so‘nggi bo‘lak bo‘lishi mumkin, degan ishonch kuchaygandi.
U ikki yillik shartnoma uzaytmasini oxirigacha bajarishga va’da berdi. Demak, ko‘zlar endi Euro 2028 sari qadaladi.
Ammo hozircha achchiq haqiqat shuki: Angliya va Tuchelni keyingi ikki yil davomida ta’qib qiladigan narsa aynan o‘sha bitta haddan tashqari tavakkal, himoyaga qaytish, va’da qilingan hujumkor futbolga xiyonat bo‘ladi. Shu qaror ularni finaldan uzoqlashtirdi.
Savol esa ochiq qoladi: bu dars Euro 2028 kelguniga qadar chinakam o‘zgarishga aylanadimi yoki Angliya yana bir marta hisobda oldinga chiqib, orqaga chekinadigan jamoa bo‘lib qolaveradimi?
