Premier League 2023-24: Arteta davri ochildi, Guardiola ketdi
Juma kuni boshlanadigan yangi mavsum oddiy start emas. Premier League o‘tgan o‘n yillikning butun dinamikasini buzib tashlaydigan, oldindan aytib bo‘lmaydigan kampaniyaga kirib boryapti.
Pep Guardiola Manchester Citydan ketdi. O‘n yillik hukmronlik tugadi. Aynan shu pallada Arsenal 22 yildan keyin ilk bor chempion sifatida mavsumni boshlaydi. Mikel Arteta esa birdaniga ligadagi eng uzoq ishlayotgan bosh murabbiyga aylandi. “Emirates”dagi nisbiy barqarorlik yuqori pog‘onadagi tartibsizliklar fonida yanada yaqqol ko‘rinadi.
Yozda to‘qqizta klub murabbiy almashtirdi. Michael Carrick va Roberto De Zerbi mos ravishda Manchester United va Tottenhamda ilk to‘liq mavsumiga kirib boryapti. Liverpoolni Andoni Iraola, Chelseani Xabi Alonso qabul qilib oldi. Har tomonda savollar, har tomonda tajriba.
Chempionshipdan Coventry City, Ipswich Town va Hull City ko‘tarildi. Ular West Ham, Burnley va Wolves o‘rnini egalladi. O‘tgan mavsum qaytgan zahoti Yevropaga chiqqan Sunderland ularga tayanch nuqtasi bo‘lib turibdi: jasorat bilan savdo qil, qo‘rqma, o‘ynagin.
Endi bo‘lsa, prognoz stoliga nazar tashlaymiz.
Hull City: mo‘’jiza ortidan sovuq haqiqat
O‘tgan mavsum: Chempionship pley-offi orqali ko‘tarilgan
Hull qaytganidan xursand bo‘lish kerak. Ammo prognoz borasida oldindan uzr so‘rashga to‘g‘ri keladi. Bu jamoaning elitaga chiqishi statistik nuqtai nazardan eng g‘alati kampaniyalardan biri bo‘ldi.
Opta ma’lumotiga ko‘ra, Sergej Jakirovic jamoasi Chempionshipda kutilgan ochkolar bo‘yicha 23-o‘rinni egallagan. Shunga qaramay, ular League Onega tushib ketmadi, pley-offga chiqdi va Wembleyda Middlesbroughni mag‘lub etib, yo‘l oldi (Southampton chetlashtirilganidan keyin).
Transfer oynasi serqatnov bo‘ldi, kelgan-ketgan ko‘p. Lekin Hull baribir asosiy tushuvchi nomzodlar qatorida. Bu kampaniya ular uchun juda uzun va og‘ir bo‘lishi mumkin.
Ipswich Town: tezkor qaytish, og‘ir sinov
O‘tgan mavsum: Chempionship ikkinchi o‘rni
Ipswich 2024–25 yildagi deyarli esga olinmaydigan tushishdan so‘ng darhol qaytish imkoniyatiga ega bo‘ldi. Shu bilan birga, yondashuv ham o‘zgardi. Endi faqat Chempionship yulduzlarini “süpürib olish” emas, bozorni kengroq ko‘rayotgan klub paydo bo‘ldi.
Natijada Toulouse hujumchisi Emersonn klub rekord narxiga olindi, Celticdan Daizen Maeda keltirildi. Ammo bu yetadimi?
Bournemouth va Wolvesdagi ishidan tanish Gary O’Neil Kieran McKennadan bo‘shagan o‘rinni egalladi. McKenna uchta ko‘tarilish va bitta tushishdan so‘ng futbolga tanaffus kerakligini aytdi – ehtimol, oldinda turgan vazifalar qanchalik og‘irligini ham his qilgan bo‘lsa kerak. Endi esa ulkan yuk O’Neil yelkasida.
Coventry City: Lampardga ikkinchi imkoniyat
O‘tgan mavsum: Chempionship chempioni
Uchta yangi jamoa ichida aynan Coventry eng katta impuls bilan kelyapti. 25 yillik tanaffusdan keyin Premier Leaguega qaytish, kutilmagan chempionlik yurishi, Frank Lampard atrofidagi hissiyot – hammasi klubni ko‘tarib turibdi.
Qorong‘u yillar ortda qolgandek. Lekin hozirgi Premier League bilan oradagi tafovutni yopish – har qachongidan murakkab. Sunderland qaytishida bozorni agressiv uslubda ishg‘ol qilgani bilan namuna bo‘ldi. Coventry ham xuddi shunday yo‘lni tanladi: transfer rekordini ikki bor yangiladi, jumladan 20 yoshli yarim himoyachi Caleb Yirenkyi uchun 26 million funt sarfladi.
Eng muhim ish esa – Lampardni ushlab qolish. Chelsea va Evertondagi iste’folardan so‘ng u yana o‘zini eng yuqori darajada isbotlash imkoniyatiga ega.
Fulham: Silva ketdi, xavotir keldi
O‘tgan mavsum: 11-o‘rin
Craven Cottage atrofida xavotir kuchaygan. Besh yillik barqaror va samarali davrdan so‘ng Marco Silva ketdi. Uning o‘rniga sobiq Liverpool himoyachisi, Real Madridda keskin xarakteri bilan esda qolgan Alvaro Arbeloa keldi. Hozircha bu tayinlov xavotirni kamaytirgani yo‘q.
Arbeloa Madriddan ikki yosh iste’dodni ergashtirib keldi – hujumchi Gonzalo Garcia va yarim himoyachi Cesar Palacios. Fulham ulardan sakrash kutadi. Shu bilan birga, mavsum futbolchisi Harry Wilson va Raul Jimenez ham shartnoma tugashi bilan ketdi.
Start jadvali ham shafqatsiz: dastlabki besh o‘yinda Chelsea, Liverpool va Manchester United bor. Arbeloa tezda ritm topmasa, Fulham uchun cho‘kayotgan kemadagi kayfiyat qaytishi hech gap emas.
Newcastle United: Tyneside bo‘shab qoldi
O‘tgan mavsum: 12-o‘rin
Yigirma oy ichida Newcastle Carabao Cupni yutgan va Champions Leaguega chiqqan jamoa holatidan butunlay boshqa manzaraga tushib qoldi. Alexander Isak, Anthony Gordon, Bruno Guimaraes, Sandro Tonali – hammasi ketdi. Eng katta zarba esa Eddie Howe bilan xayrlashuv bo‘ldi.
2030 yilga borib Saudiya egalari bilan chempionlik uchun kurashadi, degan orzular bor edi. Hozir esa St James’ Parkda xavotir qo‘ng‘iroqlari chalinmoqda. Endi esa nisbatan tanilmagan Matthias Jaissle – Red Bull Salzburg va Osiyo chempioni Al-Ahlidagi ishidan ma’lum bo‘lgan murabbiy – bo‘shagan joylarni to‘ldirishga urinadi.
Yozgi transferlar klubni kelajakka qaratayotgandek, lekin yulduzlarni yoshlar bilan almashtirish – katta tavakkal. Bu qaror Newcastle’ni yuqoriga emas, pastga qarab qarashga majbur qilishi mumkin.
Brighton: Yevropa orzusi va ichki xavf
O‘tgan mavsum: 8-o‘rin
2023–24 yilda ilk Yevropa yurishi Brighton’ni jadvalning quyi yarmiga tushirdi. Endi Fabian Hurzeler jamoasi Conference Leaguega kirib borar ekan, o‘xshash ssenariy takrorlanishi ehtimoli bor.
Moliyaviy qudrat nuqtai nazaridan Premier League boshqa darajada. Shuning uchun Brighton turnirning asosiy favoritlaridan biri sifatida ko‘rilishi bejiz emas. Klub tarixidagi ilk yirik sovrin imkoniyati – jiddiy motivatsiya. Savol: bu ichki natijalarga qanchalik zarba beradi?
Rekord transfer Luka Vuskovic mudofaani mustahkamlashi kerak. Ammo Danny Welbeck Chelsea tomon yo‘l olganidan keyin gollar masalasi keskinlashdi. Endi Kaoru Mitoma va Yankuba Mintehga bosim yanada oshadi. Eng yomoni – ikkalasi ham mavsumni boshlashga tayyor emas.
Everton: barqarorlik va to‘xtab qolish xavfi
O‘tgan mavsum: 13-o‘rin
David Moyes qaytishi Everton uchun tinchlantiruvchi omil bo‘ldi. Klub yangi mavsumga oz sonli raqiblar singari izchil tuzilma bilan kirib boryapti. Lekin bu barqarorlik o‘ziga xos tuzoq ham bo‘lishi mumkin.
Tushish xavfi real ko‘rinmaydi. Ammo yuqori yarmga sakrashni tasavvur qilish qiyin. O‘tgan mavsumda ham Moyes jamoasi Yevropa yo‘lagiga yaqinlashgandek bo‘ldi, lekin yakuniy bosqichda kuchi yetmadi.
Mudofaa yana kuchli bo‘ladi, degan taxmin bor. Ammo Beto va Thierno Barry atrofidagi hujum muammolari hanuz yechilmagan. Iliman Ndiaye’ni ushlab qolish esa uchinchi zonada sifatni saqlab qolish nuqtai nazaridan juda muhim bo‘ladi.
Crystal Palace: Yevropa shon-shuhrati ortidan yangi loyiha
O‘tgan mavsum: 15-o‘rin
O‘tgan mavsumda Oliver Glasner bilan “o‘tkinchi sulh” Crystal Palace’ni Conference League g‘olibligiga olib chiqdi. Endi esa voqelikga qaytish Pierre Sage qo‘liga bog‘liq. U o‘tgan mavsumda Lensni Ligue 1 vitse-chempioniga va Fransiya Kubogi sohibiga aylantirdi.
Uslubiy jihatdan Sage, Glasner yo‘lini davom ettira oladigan murabbiyga o‘xshaydi. Palace so‘nggi yillarda yulduz futbolchilarni yo‘qotishga ko‘nikib qolgan, lekin bu safar zarba ayniqsa mudofaaga tushdi: Marc Guehi va Maxence Lacroix ketdi, Daniel Munoz ham keyingi bo‘lishi mumkin.
Yevropa sovrini fonida bu o‘zgarishlarni qanday yutib yuborishadi? Savol shu.
Sunderland: Yevropa ertagi va ikkinchi mavsum sindromi
O‘tgan mavsum: 7-o‘rin
Sunderland o‘tgan mavsumning asosiy sensatsiyasi bo‘ldi. Premier Leaguega qaytgan zahoti oxirgi turda Yevropaga chiqish – Regis Le Bris uchun ham, klub muxlislari uchun ham orzudek yakun edi. Yaqin o‘tmishda League One’da kezib yurgan jamoadan bunday sakrashni ko‘rish oson emas.
Endi esa yangi sinov – payshanba-yakshanba ritmi. Hozirgacha bozor faolligi minimal: bepul agent sifatida tajribali o‘ng qanot himoyachisi Thomas Meunier, chap qanotga esa 25,6 million funt evaziga Dayann Methalie. Shular bilan cheklangan.
Shunga qaramay, Sunderland o‘tgan mavsumda ham shubhalarni sindirgan. Eng katta yutuqlardan biri – sardor Granit Xhaka Chelsea taklifini rad etib, “Black Cats”da qolishni tanladi. Bu qaror kiyinish xonasidagi kayfiyatni ancha mustahkamlaydi.
Nottingham Forest: eng issiq o‘rindiqqa Glasner keldi
O‘tgan mavsum: 16-o‘rin
O‘tgan mavsumda to‘rt murabbiy almashgan Nottingham Forest endi Premier League’dagi eng bosimli lavozimni Oliver Glasnerga topshirdi. Avstriyalik mutaxassis Crystal Palace bilan ikki yilda ikki yirik sovrin yutib, mavsum boshida Manchester United bilan ham bog‘langan edi.
Forest uni olib kelgani – haqiqiy yutuq. Elliot Anderson ketgan bo‘lsa-da, Morgan Gibbs-White hanuz jamoaning yuragi. O‘tgan mavsum oxirida u klubni tushish zonasidan sudrab olib chiqqan edi. Endi esa Yevropa chalg‘itmasligi fonida Glasner o‘zining sevimli 3-4-3 tizimini to‘liq joriy qilishi mumkin.
Biroq egalik masalasi – Evangelos Marinakis atrofidagi kutilmagan dramatik holatlar – bu klubda hech qachon uzoqlashmaydi.
Brentford: nihoyat “faqat omon qolish”dan yuqoriga
O‘tgan mavsum: 9-o‘rin
Keith Andrews uchun birinchi to‘liq murabbiylik mavsumi mukammal o‘tdi. Brentford nihoyat “tushmaslik uchun kurashuvchi” yorlig‘idan qutulib, mavsumni Yevropaga bir qadam qolganda yakunladi.
Yangi kampaniyaga ular kim ekanini, nimani xohlayotganini aniq bilgan kam sonli jamoalardan biri sifatida kirib boryapti. 22 ta gol urgan Igor Thiago o‘tgan mavsumda hujumni boshqargan bo‘lsa, bu safar Lensdan klub rekord narxiga olingan Mamadou Sangare yarim himoyaga boshqa o‘lcham qo‘shadi va Jordan Hendersonning Chelsea tomon ketishini qisman yopadi.
Standart vaziyatlar hamon ularning asosiy quroli bo‘lib qoladi. Brentford samaradorlikni san’at darajasiga ko‘targan klub.
Leeds United: Farke burilishi va yuqori yarm orzusi
O‘tgan mavsum: 14-o‘rin
Daniel Farke kelganidan so‘ng hammasi o‘zgardi. Agar mavsum 2025 yil 1 dekabrdan boshlanganida, Leeds 7-o‘rinda tugatgan bo‘lardi. Rasmiy jadvalda bu hech narsani anglatmaydi, lekin kayfiyatni ko‘taradi.
Transferlar aniq muammolarga qaratildi. Birinchi navbatda, ishonchli darvozabon – James Trafford. Yarim himoyaga esa Fulhamdan erkin agent sifatida Harry Wilson keltirildi, biroq ijodkorlikka yana qo‘shimcha kerak bo‘lishi mumkin.
Markazda baland bo‘yli Tarik Muharemovic paydo bo‘ldi. Agar Dominic Calvert-Lewin o‘tgan mavsumdagi 14 gollik qaytishini davom ettira olsa, Leeds yuqori yarmga jiddiy da’vogarga aylanishi mumkin.
Tottenham: omon qolishdan agressiv qayta qurilishgacha
O‘tgan mavsum: 17-o‘rin
Ketma-ket ikki mavsum 17-o‘rin. Oxirgi turda zo‘rg‘a tushib ketmaslik – bu Tottenham uchun ogohlantirish emas, qichqiriq edi. Klub bunga javoban Roberto De Zerbiga bozorni ochib berdi.
Premier League’da faqat Chelsea ko‘proq pul sarfladi. 180 million funtlik yarim himoya qayta qurilishi, Sandro Tonali va Mateus Fernandes kelishi – asosiy sarlavha. Mudofaaga Marcos Senesi, Jan Paul van Hecke va Andy Robertson qo‘shildi, bu transferlar ham juda mantiqli ko‘rinadi. Hujumni kuchaytirish bo‘yicha ishlar davom etyapti.
De Zerbi jamoani tushishdan saqlab qolgani evaziga to‘liq vakolat oldi. Endi italiyalik mutaxassis Yevropasiz to‘liq mavsum o‘tkazadi. Bu Tottenham uchun keskin burilish bo‘lishi mumkin.
Yagona ogohlantiruvchi omil – jarohatlar. So‘nggi yillarda bu klubni qayta-qayta ortga tortgan va bir yozda hal bo‘ladigan muammo emas.
Bournemouth: Iraolasiz ham yuqoriga qarab
O‘tgan mavsum: 6-o‘rin
Klub tarixidagi ilk Yevropa yo‘llanmasidan so‘ng Bournemouthning birinchi vazifasi tarkibni saqlab qolish edi. Andoni Iraola ketishi – og‘ir zarba, ammo futbolchilar borasida chiqib ketganlar soni minimal: shartnomasi tugagan Marcos Senesi Tottenhamga o‘tdi, xolos.
Bu esa yangi bosh murabbiy Marco Rose uchun katta plius. Alex Scott, Rayan va Junior Kroupi saqlab qolindi (Kroupi mashg‘ulotdagi g‘alati to‘pig‘i jarohati sabab mavsumni o‘tkazib yuboradi). Rose – Jurgen Klopp maktabidan chiqqan, yuqori pressing va intensivlikni yoqtiradigan murabbiy. U Iraola uslubidan tabiiy o‘tish bo‘lishi mumkin.
Tajribali nemis mutaxassis klubning ilk Europa League yurishini boshqaradi. Bu yo‘lda ichki natijani ham saqlab qolish – uning asosiy sinovi.
Aston Villa: Emery – haqiqiy yulduz
O‘tgan mavsum: 4-o‘rin
Yozgi o‘zgarishlar Aston Villa uchun hali tugagani yo‘q. Emi Martinez ham Morgan Rogers, Youri Tielemans va Lucas Digne ortidan ketishi mumkin. To‘rtta tajribali futbolchi, Yevropa League g‘oliblarining umurtqa qismi – bu yo‘qotishlar jiddiy xavotir uyg‘otadi.
Lekin Villa kuchi – Unai Emery qo‘lida. U muammolarga yechim topish bo‘yicha Yevropadagi eng kuchli murabbiylardan biri. Klub rekord narxiga Shveysariya Jahon chempionati yulduzi Johan Manzambi olindi, darvozaga esa Yaponiya terma jamoasi posboni Zion Suzuki qo‘shildi.
Ikki mavsum ichida ikkinchi bor Champions Leaguega qaytayotgan Villa uchun yangi kelganlar, jumladan ijaradagi Alejandro Garnacho tezda moslashishi shart. Ammo bu loyihaning bosh yulduzi baribir Emery bo‘lib qoladi.
Liverpool: yangi murabbiy, eski savollar
O‘tgan mavsum: 5-o‘rin
Optimistlar Liverpoolga qarab, Andoni Iraola olib keladigan yuqori intensivlikni va Alexander Isak hamda Florian Wirtzdan iborat hujum chizig‘ining nihoyat uyg‘onishini ko‘rishadi.
Boshqalar esa Arne Slot davridagi og‘riqli nuqtalar hanuz yopilmagani haqida gapiradi: zaxira chuqurligi yetarli emas, ayniqsa hujum va qanot himoyasida, yarim himoya esa iztirobda. Yanvarda 55 million funt evaziga olingan 21 yoshli markaziy himoyachi Jeremy Jacquet yaqinda Como bilan o‘rtoqlik o‘yinida ijobiy taassurot qoldirdi. Ronald Araujo ijaraga olindi. Shunga qaramay, 35 yoshli sardor Virgil van Dijk sog‘ligiga ortiqcha bog‘liqlik saqlanib qolgan.
Bradley Barcola uchun qimmatbaho poyga transfer oynasi yopilguncha davom etadi. Hugo Ekitike bir necha oyga safdan chiqqan. Demak, Iraola Anfielddagi hayotni ko‘plab noaniqliklar bilan boshlaydi. Isak va Wirtzdan erta gollar – unga kerak bo‘lgan eng tez yordam.
Manchester United: Carrick sehrini uzoqroqqa cho‘zadimi?
O‘tgan mavsum: 3-o‘rin
Michael Carrick Ruben Amorim o‘rnini egallaganidan so‘ng 18ta ligaviy o‘yinning 12 tasida g‘alaba qozondi. O‘sha davrdan boshlab hech bir Premier League klubi ko‘proq ochko to‘plamadi. Shundan keyin u ikki yillik shartnoma bilan doimiy bosh murabbiy etib tayinlandi.
Endi savol boshqa: bu ritmni butun mavsumga yoyish mumkinmi? United qaytadan Champions Leaguega kirdi, demak, o‘yinlar soni 40dan qariyb 60gacha oshishi mumkin. Raqiblar Carrick uslubini o‘rganadi, u esa mashg‘ulotlarga kamroq vaqt topadi.
Bruno Fernandes yana ilhom manbai bo‘la olsa, orzular chempionlikka qadar borishi mumkin. Lekin zaxira chuqurligi bu ambitsiyani cheklab qo‘yishi ehtimoli katta. Casemiro ketganidan so‘ng yarim himoyani kuchaytirish ustuvor vazifa edi. Chelsea’dan Andrey Santos va Aston Villadan Youri Tielemans kelishi bilan qadam tashlandi, ammo ikkinchi davr yuksalishini keyingi bosqichga olib chiqish uchun bundan ko‘prog‘i talab qilinadi.
Chelsea: tartibsizlikdan Alonso inqilobigacha?
O‘tgan mavsum: 10-o‘rin
Stamford Bridge atrofidagi betartiblik o‘tgan mavsum cho‘qqiga chiqqandek bo‘ldi: Liam Rosenior atigi uch oyda ishdan ketdi, klub 1912 yildan beri eng yomon ligaviy seriyasini qayd etdi.
Ammo futbol adolat tizimi emas. Natijada bo‘laklar shunday tushdiki, Chelsea kutilmaganda muvaffaqiyat sari yo‘l topishi mumkin. Klub tezda sobiq Liverpool yarim himoyachisi Xabi Alonso bilan kelishdi. U Bayer Leverkusenni Bundesliga chempioniga aylantirgach, Yevropaning eng istiqbolli murabbiylaridan biri sifatida ko‘rilayotgan edi – Real Madriddagi tajribasi unchalik chiqmasa ham.
Morgan Rogers qimmat, lekin sifatli transfer. Uni jarohatdan chiqqan va Jahon chempionatini o‘tkazib yuborgan Cole Palmer yoniga qo‘yish – raqiblar uchun bosh og‘rig‘i bo‘lishi mumkin. Eng katta ustunlik – Yevropa yo‘qligi. Alonso mashg‘ulot maydonida ko‘p vaqtga ega bo‘ladi, bu esa raqiblarga nisbatan sezilarli afzallik.
Yana bir qiziq burilish – tajribali Premier League futbolchilariga qaytish. Jordan Henderson (36) va Danny Welbeck (35) kelishi so‘nggi to‘rt yillik xaosdan keyin egalarning ma’lum saboq olganini ko‘rsatadi.
Manchester City: Pepdan keyingi hayot
O‘tgan mavsum: 2-o‘rin
Guardiola o‘n yillikdan so‘ng ketdi. Aynan Manchester City butun liga ichida eng katta moslashuv davrini boshdan kechirishi kerak bo‘lgan klubga aylandi. Enzo Maresca murabbiy sifatida nafaqat o‘rindiqni egallaydi, balki butun o‘yin uslubini qayta sozlaydi.
Markaziy yarim himoya tubdan o‘zgaryapti. Rodri va Bernardo Silva ketishi – butun bir davrning yakuni. Elliot Anderson 116 million funt evaziga, Angliya bilan Jahon chempionatidagi yorqin o‘yinidan so‘ng keltirildi. Ammo 18 yoshli Ayyoub Bouaddi Rodrining yagona o‘rnini bosuvchi sifatida ko‘rilsa, City markazda juda ingichka qoladi.
Klub hali ham Enzo Fernandez uchun Chelsea bilan 120 million funt atrofida muzokara olib borishi mumkin. Bitta narsa aniq: Erling Haaland gollari va o‘tgan mavsum qo‘shilgan Antoine Semenyo hamda Marc Guehi kabi kuchayishlar City’ni baribir yuqori pog‘onada ushlab turadi. Lekin o‘n yillik Guardiola uslubidan keskin burilish – katta sinov. Ayniqsa, o‘tgan mavsum chempion bo‘lgan Arsenal fonida.
Arsenal: barqarorlikning narxi
O‘tgan mavsum: 1-o‘rin
Arsenal nihoyat tepaga chiqdi. Endi esa eng murakkab bosqich boshlanadi: bu marrani saqlab qolish. Guardiola ketgan, raqiblar qayta qurilyapti, murabbiylar almashmoqda. Arteta esa o‘z tizimini allaqachon o‘rnatib bo‘lgan, klub ichida ham, maydonda ham izchillik bor.
Bu mavsumda London klubi nafaqat chempionlikni himoya qiladi, balki butun liganing yo‘nalishini belgilashi mumkin. Savol shunda: barqarorlik g‘alaba keltiradimi yoki Premier League’ni bo‘ron bosadimi?
