Praia ko‘chalaridagi g‘alaba: “Ko‘k Akulalar”ning tarixiy qaytishi
Cape Verde poytaxti yakshanba kuni futbol bayramiga aylandi. Jamoa dunyo chempionlariga yutqazib qaytdi, lekin uyga mag‘lub emas, qahramon bo‘lib keldi.
Aeroportdan boshlangan kortej tez orada oddiy parad chegarasidan chiqib ketdi. Mashina karvoni harakatlanishi qiyinlashib qoldi – Praia markaziy tumanlari bo‘ylab yo‘lni minglab muxlislar to‘sib oldi. Barabanning do‘mbira ovozi, mashinalar signal chalishi, qo‘shiqlar, hushtaklar. Har qadamda ko‘k rangli bayroqlar hilpiraydi. Bu xalq o‘z jamoasini kutib olayotgan emas, o‘zini dunyoga tanitgan avlodni qarshi olayotgandek edi.
Argentina bilan o‘yin – burilish nuqtasi
Miami shahrida juma kuni bo‘lib o‘tgan 1/16 final uchrashuvi allaqachon turnir tarixidagi eng hayratlanarli bahslardan biri sifatida tilga olinmoqda. Cape Verde ilk bor Jahon chempionatida pley-offga chiqdi va darhol amaldagi chempion – Argentina bilan to‘qnash keldi.
Ular chekinmadi. Ular cho‘chimadi. Ular oxirgi daqiqagacha kurashdi.
Qo‘shimcha bo‘limlargacha cho‘zilgan jangda Argentina 3:2 hisobida g‘alaba qozondi, lekin dunyo boshqa nomni yodlab oldi – Cape Verde. Kichik orol davlati katta sahnada yirik davlatlarni hayratda qoldirdi.
Shu fon’da Praia’dagi bayramning ohangi ham boshqacha edi. Bu qaytish – turnirdan ketish emas, yangi darajaga ko‘tarilish edi.
“Argentina yutdi, lekin Cape Verde g‘alaba qozondi”
Yakshanba oqshomida “Ko‘k Akulalar” korteji Cape Verde prezidentlik saroyida to‘xtadi. Davlat rahbari Jose Maria Neves ularni shaxsan tabrikladi va bir jumlasi darhol xalq og‘ziga tushdi: “Argentina yutdi, lekin Cape Verde g‘alaba qozondi”.
Bu gap saroy devorlari bilan cheklanib qolmadi. Ko‘chada turgan muxlislar uchun ham, televizor qarshisida o‘tirganlar uchun ham aynan shu kayfiyat muhim edi: hisob varaqasida mag‘lubiyat, ammo yuraklarda g‘alaba.
Neves Miami’dagi o‘yinning ko‘lamini eslatib, yana bir bor jamoaga bo‘lgan e’tiborni urg‘uladi: “Agar Cape Verde – Argentina uchrashuvi Jahon chempionatining eng ko‘p tomosha qilingan o‘yini bo‘lgan bo‘lsa, ishonch bilan aytish mumkinki, bu faqat Argentina tufayli emas edi”, – dedi u kulgi ostida.
Mustaqillik kuni va yangi qahramonlar
Jamoaning qaytishi mamlakat uchun ramziy kun – Mustaqillik kuni bilan to‘g‘ri keldi. Atigi yarim million aholiga ega, Portugaliyadan 1975 yilda ozod bo‘lgan bu arxipelag uchun tarixiy qatlamlar bir-biriga ulanib ketdi: kechagi ozodlik kurashchilari va bugungi futbolchilar bir sahifada tilga olinmoqda.
Aeroportda 28 yoshli muxlis Edmilson Correia qo‘lida bayroq, yelkasida ko‘k rangli sharf bilan shunday dedi: “Mustaqillik uchun kurashgan qahramonlardan keyin endi bizda yangi qahramonlar bor – ‘Ko‘k Akulalar’”. Atrofida yig‘ilgan yuzlab muxlislar bu so‘zlarni qarsaklar bilan tasdiqladi.
Kortej shunchalik to‘lib-toshdiki, rejalashtirilgan marshrutni to‘liq bajarishning iloji bo‘lmadi. Milliy Assambleyaga kirish bekati xavfsizlik nuqtai nazaridan bekor qilindi – jamoa parlamentga dushanba kuni boradigan bo‘ldi. Ammo bu ham kayfiyatni buzolmadi. Aksincha, xalqning bosimi, ularning jonli ishtiroki qanchalik ulkan ekanini ko‘rsatdi.
Vozinha: “Nima qilganimizni hali to‘liq anglab ulgurmadim”
Bayram shovqinidan biroz oldin, darvozabon Vozinha jurnalistlar bilan gaplashar ekan, so‘zlarida charchoq va g‘urur qorishib ketgan edi. U jamoa “nimadandir omadi chopib qolgan” deb emas, mehnat bilan shu yerga yetib kelganini his qilayotganini aytdi.
“Biz nimanidir beqiyos darajada uddaladik, – dedi u, – lekin qilgan ishimizning haqiqiy miqyosini hali to‘liq anglab ulgurmadim”. So‘ng kelajagi haqida savolga qisqa javob qaytardi: “Hozircha faqat dam olishni o‘ylayapman. Keyin ko‘ramiz”.
Bu so‘zlar ham jamoaning ruhiy holatini ochib berdi: ular o‘zlarini afsonaga aylantirishga shoshilmayapti, lekin nima sodir bo‘lganini tushunish uchun vaqt kerakligini bilishadi.
Kebra Kanela – ko‘k to‘lqinlar manzili
Kechga borib kortej Kebra Kanela sohilida yakunlandi – bu Praia’ning eng mashhur dengiz bo‘yidagi maskani. Lekin bu safar plyaj dam olish joyi emas, stadion muhitiga aylandi. Barabanlar tinmadi, muxlislar uzoq vaqtgacha jamoani olqishlashdan charchamadi.
Aeroportdan tortib sohilgacha bitta manzara takrorlanardi: odamlar Sidny Lopes Cabral va Vozinha kabi sevimli futbolchilarini ko‘rishga intilar, qo‘llarini cho‘zib suratga tushishga, imzo olishga urinardi. 12 yoshli Ivan Goncalves esa ayniqsa bitta ismdan ko‘z uzmadi – Cabral. Sababi oddiy: “Argentina darvozasiga kiritgan o‘sha ajoyib goli uchun”, – dedi u.
Murabbiy Bubista: “Bu omad emas edi”
Cape Verde bosh murabbiyi Bubista samolyotdan tushar-tushmas matbuot oldiga chiqdi va bitta fikrni aniq qilib qo‘ydi: bu Jahon chempionatiga chiqish tasodif emas edi.
“Biz bu yerga omad bilan kelmaganimizni isbotladik, – dedi u. – Mehnat, matonat ko‘rsatdik va AQShni boshimizni baland ko‘targancha tark etdik”.
Bu so‘zlar orqasida butun turnir davomida shakllangan jamoaviy xarakter turibdi. Cape Verde futboli endi faqat yoqimli ertak emas, balki hisobga olinishi kerak bo‘lgan kuch sifatida ko‘rilmoqda.
Yangi standart va kelajakdagi sinovlar
Mamlakat Madaniyat va sport vaziri Antonio Duarte “Ko‘k Akulalar” va ularning murabbiylarini alohida e’tirof etdi. Uning ta’kidlashicha, bu jamoa Cape Verde’ni “buyuk millat” sifatida mustahkamlashga xizmat qildi.
Cape Verde Futbol federatsiyasi prezidenti Mario Semedo esa bitta jumla bilan vaziyatni aniq ifoda etdi: ular endi reja emas, darajani ko‘tardilar. “Endi bizni kutayotgan sinovlar albatta yanada murakkab bo‘ladi, – dedi u. – Lekin menimcha, hammamiz bunga tayyormiz va motivatsiyamiz yetarli”.
Praia ko‘chalaridagi shovqin asta-sekin tingan bo‘lishi mumkin. Ammo bu yakun emas. Bu orollar endi futbol xaritasida boshqa rang bilan belgilandi. Savol bitta: “Ko‘k Akulalar” keyingi safar qaysi gigantni tishlaydi?
