Osiyo futbolining og‘ir tongi: mundialdan keyingi larzalar
Osiyo futboli hali ham jahon chempionati zarbasidan o‘ziga kelgani yo‘q. Qit’a natijalar bilan emas, oqibatlar bilan yashayapti. Har kuni yangi iste’fo, yangi savol, yangi shubha.
Dushanba kuni Korea Football Association prezidenti Chung Mong-gyu lavozimidan ketdi. Bu shunchaki odatdagi rotatsiya emas, siyosiy bosim va ommaviy norozilik oqibatida qabul qilingan qaror.
Janubiy Koreya jamoasi guruh bosqichidayoq turnirni tark etdi, yakunda 0:1 hisobidagi mag‘lubiyat — Janubiy Afrika ustidan emas, balki Janubiy Afrika qarshisida. Mamlakat prezidenti ham tanqidni yashirmadi. O‘tgan haftada bosh murabbiy Hong Myung-bo iste’foga chiqdi, oradan ko‘p o‘tmay, navbat federatsiya rahbariga yetdi.
Chung 2013 yildan beri egallab kelgan lavozimiga xayr dedi. U chiqishida o‘zini oqlamadi, yuzini yashirmadi: ayrim pallalarda ishonchni oqlaganini, ayrim paytlarda esa muxlislarni “chuqur ranjitganini” tan oldi. Muvaffaqiyatni futbolchilar va muxlislarga, xatolarni esa o‘z zimmasiga yukladi. Va baribir bir fikrni qat’iy aytdi: koreys futboli yana qaytadi, yana baland cho‘qqiga chiqadi.
Bu orada mamlakatning eng katta yulduzi Son Heung-min ham sukut saqlamadi. U ijtimoiy tarmoqlarda uzun, og‘ir ohangdagi murojaat yozdi, o‘zini “tasvirlab bo‘lmas darajada og‘riganini” aytdi, xalqning ishonchini qayta qozonishga chanqoqligini bildirdi. Maydonda ko‘rinmay qolgan liderlik, ekran ortida bo‘lsa-da, o‘zini namoyon qildi.
Iste’folar to‘lqini: Seuldan Riyodgacha
Janubiy Koreya bilan tugamadi. Ertasi kuni Saudi Arabia Football Federation prezidenti Yasser Al-Misehal ham kursisini bo‘shatdi. Saudiya yettinchi bor mundialga chiqqan bo‘lsa-da, yana ilk bosqichdayoq to‘xtab qoldi.
Al-Misehal ham ijtimoiy tarmoqqa murojaat qildi. U jamoaning keyingi bosqichga chiqa olmaganini “barchaning orzularidan ancha past natija” deb atadi va to‘liq mas’uliyatni o‘z bo‘yniga oldi. U ham kechirim so‘radi — muxlislar boshqacha natija kutganini bilgan holda.
Bu iste’folar tasodif emas. Bu — qit’aning jahon chempionatidagi haqiqiy holatini ko‘rsatib qo‘ygan ko‘zgusi.
29 o‘yin, atigi uchta g‘alaba
Raqamlar hech kimni ayab o‘tirmaydi. Asian Football Confederation vakillari 48 jamoali kengaytirilgan mundialda jami 29 o‘yin o‘tkazib, atigi uchta g‘alabaga erishdi. To‘qqiz mamlakatdan faqat ikkita — Australia va Japan guruhdan chiqdi. Qolganlar yo‘l-yo‘lakay to‘xtab qoldi.
Iran uch o‘yinida ham mag‘lub bo‘lmadi, ammo uchta durang baribir yetmadi. Pley-off eshiklari oldida to‘xtab qolgan jamoa uchun bu ham achchiq, ham tasalli bo‘lgan natija.
Australia va Japan esa 1/32 finalda safdan chiqdi — bu yangi formatdagi pley-offning ilk bosqichi, xolos. AFCning so‘nggi umidi bo‘lgan Socceroos Egypt bilan penaltilargacha yetib bordi, lekin baribir yutqazdi. Tony Popovic uchun esa bu mag‘lubiyat ishini xavf ostiga qo‘ymadi — u jamoaning Turkey ustidan ilk turdagi g‘alabasi arafasida yangi shartnoma imzolab ulgurgan edi.
Japan esa Osiyoning eng yorqin jamoasiga aylandi. Tunisia ustidan 4:0 hisobidagi ishonchli g‘alaba, Netherlands va Sweden bilan duranglar — bularning barchasi uni guruhda ikkinchi o‘ringa olib chiqdi. Pley-offda esa haqiqiy dramani taqdim etdi: Brazilga qarshi o‘yinda tanaffusga 1:0 hisobida ustunlik bilan kirdi, ammo 96-daqiqada besh karra chempionning zarbasiga dosh bera olmadi.
Hajime Moriyasu o‘yinlardan so‘ng bu yo‘l bejiz bo‘lmaganini aytdi. U uchta guruh o‘yini va Brazilga qarshi jang orqali qurilgan tizimning jahon darajasida raqobat qila olishini “sezgani”ni ta’kidladi. Uningcha, shu sur’atda o‘sish davom etsa, bir kun kelib Japan dunyodagi eng kuchli jamoaga aylanishi mumkin.
Osiyo rahbariyatining og‘ir tan olishi
Asian Football Confederation prezidenti Sheikh Salman bin Ibrahim Al Khalifa ham ko‘zbo‘yamachilikka o‘rin qoldirmadi. U ikki jamoaning pley-offga chiqqanini e’tirof etdi, lekin umumiy natijalarni “real ko‘z bilan” ko‘rishga chaqirdi.
Uning fikricha, Osiyo jamoalari jangovar ruh, irodaviy o‘yin ko‘rsatmoqda, lekin “absolyut yuqori daraja” bilan farq hamon kichik, ammo juda sezilarli. Bu bo‘shliqni yopish uchun yana ko‘p mehnat kerak bo‘ladi.
Shu o‘rinda bir haqiqat yana esga tushadi: Janubiy Koreyaning 2002 yilda yarim finalga chiqishi hanuzgacha Osiyo futbolining erkaklar o‘rtasidagi jahon chempionatidagi eng yuqori nuqtasi bo‘lib turibdi. Japan to‘rt marta pley-offda to‘xtab qolgan, Australia esa jahon chempionati pley-off o‘yinlarida uchta o‘yinning birortasida g‘alaba qozona olmagan.
Debyutlar, xayrlashuvlar va savollar
Jordan uchun bu mundial tarixiy bo‘ldi — ilk ishtirok, lekin uchta o‘yinda ham mag‘lubiyat. Yakuniy hushtakdan ko‘p o‘tmay, yakshanba kuni bosh murabbiy Jamal Sellami bilan ham yo‘llar ajrashdi. U 2024 yilda lavozimga kelgan, 2025 yil iyunida Jordanni ilk bor jahon chempionatiga olib chiqqan edi. Qisqa, ammo yorqin davr shunday yakunlandi.
Qatar va Iraq terma jamoalarida esa hali ham noaniqlik. Ikkalasi ham guruhda so‘nggi o‘rinni egalladi, murabbiylar kelajagi bo‘yicha savollar ko‘payib bormoqda, javoblar esa hanuz yo‘q.
Uzbekistan ham ilk mundialida ochko ololmadi. Lekin bu yerda boshqa manzara: bosh murabbiy Fabio Cannavaro bilan yo‘lni davom ettirish rejalashtirilmoqda. Federatsiya shoshilmayapti, tajribaga tayanmoqda.
Uzbekistan uchun so‘nggi mag‘lubiyat Congo bilan o‘yinda qayd etildi — bu jahon chempionatida guruhdan chiqqan to‘qqizta Afrika jamoasidan biri. Raqib darajasi ham, tezligi ham, bosimi ham yangi bo‘lgan.
Cannavaro bu turnirni og‘riqli, lekin zarur maktab sifatida baholadi. U barcha futbolchilari uchun bu darajada o‘ynash naqadar murakkabligini anglaganini aytdi. Faqat o‘yinchilar emas — u o‘zi, murabbiylar shtabi va federatsiya ham shu tajribadan saboq olganini ta’kidladi. Endi bu og‘ir darslar motivatsiyaga aylanishi kerakligini qo‘shib qo‘ydi.
Oldinda nima kutyapti?
Osiyo uchun bu mundial — shunchaki muvaffaqiyatsizlik emas, balki ogohlantiruvchi signaldir. Infratuzilma bor, iste’dodlar yetarli, lekin eng yuqori sahnada barqaror natija hanuz ko‘rinmayapti. Iste’folar to‘lqini, keskin bayonotlar, og‘riqli raqamlar — bularning bari bir savolni o‘rtaga tashlaydi:
keyingi jahon chempionatida Osiyo nihoyat tarixiy 2002 yildan ham balandroq cho‘qqiga chiqadimi yoki yana achchiq xulosalar yozilishiga guvoh bo‘lamizmi?
