Messi finalda muvaffaqiyatsizlikka uchradi: Spain chempion

Lionel Messi sehrini bu safar ham chaqira olmadi.

Yigirma yil avvalgi Jahon chempionati debyutidan boshlab uni Pelé va Diego Maradona qatoridan ham yuqoriga ko‘targan ulkan martaba, 39 yoshida MetLife Stadium osmonida yana bir bor mo‘jiza yaratishga yetmadi. Argentina yarim asrdan ko‘proq vaqt ichida ilk bor chempionlikni ketma-ket himoya qilishi mumkin edi. Ammo toj boshqa tomonga o‘tdi.

Taxt almashgan tun

80 mingdan ortiq tomoshabin orasida ko‘pchilik ko‘z oldiga bitta manzarani keltirgan edi: Messi yana bir bor kubokni baland ko‘taradi, Argentina tarixga “ketma-ket chempion” sifatida kiradi. Biroq o‘yin ilk daqiqalardanoq boshqa yo‘lga burildi.

Spain MetLife gazoniga bosib kirdi. To‘pni saqladi, ritmni belgiladi, raqibni sekin-asta siqib bordi. Argentina esa odatdagi ishonch, odatdagi texnik ustunlikni topa olmadi.

Hammasiga nuqta qo‘ygan zarba esa qo‘shimcha bo‘limning ikkinchi qismi boshlangach atigi 37 soniyada keldi. Ferran Torres jarima maydoni ichida paydo bo‘lib, hisobni ochdi va Spain uchun ikkinchi Jahon chempionligi yo‘lini ochdi. Lamine Yamal — 19 yoshga ham endigina kirgan, futbolning keyingi yulduzi sifatida tilga olinayotgan yigit — yugurib borib Torresni quchoqlaganida, Argentina orzulari shu lahzaning o‘zidayoq chilparchin bo‘layotgani ayon edi.

Messi – sahnaning markazida, ammo bu safar boshqa rol bilan

Bu final Messi uchun faqat navbatdagi o‘yin emasdi. 2022 yilda France ustidan qozonilgan g‘alaba, ketma-ket Copa America unvonlari, uch karra Jahon chempioni Pelé va Maradona bilan yonma-yon tilga olinadigan maqom — bularning barchasi shu kechada yakuniy nuqtaga o‘xshash tus oldi.

U yana bir bor finalga yetib keldi. MLSga yo‘l olganida “Florida qirg‘og‘ida tinchgina nafaqaga chiqadi”, degan taxminlar yangragan edi. Aksincha bo‘ldi: Messi yana bir bor turnirni yoritdi — 8 ta gol, 4 ta golli uzatma, umumiy Jahon chempionatlari hisobida 21 ta gol. Bu rekord ham kecha uchinchi o‘rin uchrashuvida France hujumchisi Kylian Mbappé tomonidan 22 taga yetkazilgan gollar bilan yangilandi.

Messi uchta Jahon chempionati finalini asosiy tarkibda boshlagan ilk futbolchiga aylandi. Terma jamoadagi gollari 125 taga yetdi — undan oldinda faqat Cristiano Ronaldo, uning hisobida 146 ta gol. Statistika shunchaki raqam bo‘lib ko‘rinishi mumkin, lekin bu raqamlar orqasida butun bir avlodning bolaligi, stadionlarga to‘lgan orzular, devorlarga yopishtirilgan plakatlar turibdi.

MetLife gazonida esa u yana o‘sha tanish siluet edi: sekin yurish, yon tomonga ozgina egilgan gavda, qo‘llari bo‘sh osilib turadi, to‘pni kutadi, bir lahzada portlab chiqishga tayyor. O‘ng qanotda to‘pni olishi bilan butun stadion hushyor tortadi: raqib himoyachilari orqaga chekinadi, muxlislar o‘rinlaridan ko‘tariladi. U markazga burilib, o‘sha mashhur chap oyog‘ini ishga soladimi?

Bu safar yo‘q. Birinchi bo‘limda atigi 15 marta to‘pga tegdi, butun o‘yin davomida esa 54 marta. Spain pressingidan, to‘p nazoratidan chiqish oson bo‘lmadi. Messi uchun bu stadion allaqachon achchiq xotiralar bilan bog‘langan — 2016 yilda aynan shu yerda Chilega qarshi Copa America finalida penaltilar seriyasida mag‘lub bo‘lib, terma jamoadan ketishini e’lon qilgan, 47 kundan keyin esa qaytib kelib, yurtini uchinchi Jahon chempionligiga boshlab borgan edi.

Bu safar MetLife yana og‘riqli yakun sahnasiga aylandi.

Spain – yangi qudrat markazi

Spainning ustunligi raqamlarda ham, maydondagi tasvirda ham yaqqol ko‘rindi. Ular butun o‘yin davomida 20 ta zarba yo‘lladi, Argentina esa atigi bitta urinish bilan cheklangan. To‘p nazorati ham keskin farq qildi: Spain 845 marta aniq pas berdi, Argentina 433 ta pas bilan kifoyalandi.

Bu faqat bitta final emas, butun turnir bo‘ylab namoyish etilgan kuch edi. Spain butun chempionat davomida atigi bitta gol o‘tkazdi — Jahon chempionlari orasida tarixdagi eng kam ko‘rsatkich. Ularning mag‘lubiyatsiz seriyasi 38 o‘yinga cho‘zildi, bu Yevropa terma jamoalari orasida eng uzun seriyalardan biri sifatida qayd etiladi. Himoya chizig‘i, pressing, to‘p bilan muomala — barchasi mukammallik darajasiga yaqin ko‘rindi.

Goldan keyin Argentina javob topa olmadi. Messi ham, uning atrofidagi yulduzlar ham bo‘shliq izlab yugurdi, lekin Spain ritmni o‘zgartirmadi, himoyani sindirishga imkon bermadi. Bosim ostidagi har bir daqiqada ham ular to‘pni saqlab qoldi, vaqtni boshqardi, finalni o‘z qo‘llarida ushlab turdi.

Oxirgi yurish

So‘nggi hushtak yangraganida Messi yerga cho‘kdi. Qo‘llarini orqasiga tirab, bo‘shliqka tikildi. Atrofida Spain futbolchilari quvonchdan yugurib yurardi, ammo ulardan yarmi unga yaqinlashdi — quchoqlab, yupatishga harakat qildi. Bu nafaqat raqibga hurmat, balki davr almashayotganini his etish edi.

Keyin sahnaga boshqa manzara chiqdi: Spain futbolchilari Argentina uchun sharaf yo‘lagini hosil qildi. Kumush medallarni olish uchun podiumga qarab yo‘l olgan Messi shu yo‘lakdan o‘tar ekan, jilmayishga urindi, ammo yuzida ifoda yo‘q edi. Bir necha raqib uning yelkasiga, ko‘ksiga qo‘l urib, hurmatini izhor qildi. U esa xayolchan qadam tashladi.

Stadionning janubiy tomonida Argentina muxlislari uni olqishlab, ba’zilari bosh egib, ba’zilari ko‘ziga yosh olib kuzatdi. Ular uchun bu mag‘lubiyat emas, minnatdorlik lahzasi edi. Shu paytda markaziy chiziqda Spain futbolchilari kubokni ko‘tarib, oltin konfetti ostida tarix sahifalarini varaqlayotgandi.

Spain endi futbol olamining yangi markazi. Erkaklar va ayollar terma jamoalari bir paytning o‘zida Jahon chempioni bo‘lib turgan yagona mamlakat. Bu faqat bir avlodning yutug‘i emas, butun tizimning, falsafaning g‘alabasi.

Messi esa maydonning burchagidagi chiqish yo‘lagiga qarab sekin yurdi. Yelkalari bukilgan, yuzi tund. Hech qanday dramatik ishora, qo‘l silkitish, sahnani ataylab tark etish yo‘q — faqat sokin ketish.

U ortiga qaradi mi? Bilinmaydi. Ammo bitta savol havoda muallaq turib qoldi: bu buyuk sahnaning so‘nggi pardasimi yoki u hali bir bor qaytib keladimi?