Matthew Mayich: Arizona sahrosida kurashayotgan yigit
Hamiltonlik 21 yoshli himoyachi Matthew Mayich bugun reanimatsiya palatasida yotibdi. Uning oilasi esa yonida, qo‘lidan ushlab, faqat bitta gapni takrorlayapti: u jangchi. U taslim bo‘lmaydi.
20-avgust tongida Arizona State University (ASU) xokkey jamoasining ochiq havodagi erta mashg‘uloti odatdagidek boshlangan edi. Yangi mavsum oldidan odatiy “fizika sinovi”, issiqda yugurish, mashqlar, medbol ko‘tarish. Mayich uchun bu yana bir qadam edi – St. Louis Blues tomonidan NHL draftida tanlangan, professional orzuga yanada yaqinlashayotgan yigit uchun oddiy ish kuni.
Lekin tong o‘rtalarida hammasi uzildi. U yiqildi. Endi u kasalxona o‘rindig‘iga “hayotiga yopishib olgan” holda mixlangan.
“U butunlay sog‘lom edi” – oilaning zarbasi
Onasi Christina aytishicha, mashg‘ulotdan avval o‘g‘li bilan gaplashganida hammasi joyida edi, kayfiyati baland, “ishga tayyorman” degan ruhda bo‘lgan.
“Matthew jangchi ekanini bilamiz, u bu sinovdan o‘tib ketishiga umid qilamiz”, – deydi otasi John, Phoenix shahridan gapirar ekan.
Oilaviy vakil, Phoenixda ishlovchi yurist Leonard Aragon esa ancha keskin ohangda so‘zlaydi: Mayich issiq urishi – xafaqon zarbidan aziyat chekdi, hozir esa hayot-mamot chizig‘ida turibdi. Uning fikricha, tirik qolish ehtimoli nihoyatda past. “Men shifokor emasman, lekin ishonmayman”, – deydi u.
Christina va John esa boshqa ohangda. Ular umidni qo‘ymagan. Ularning butun qarindoshlari – opa-singillar, bobo-buvilar, amakilar, xolalar – navbat bilan palatada navbatchilik qilishmoqda.
“Biz larzaga tushdik. Yurak ezildi. Ishonish juda qiyin”, – deydi onasi.
“U faqat xokkey emas edi”
Matthew Mayich besh yoshlarida xokkeyga qadam qo‘ygan. Johnning eslashicha, u tezda ajralib tura boshlagan. Hamilton Huskies safida 2016–2020 yillarda o‘ynadi, so‘ng Ottawa 67's tarkibiga qo‘shildi. 2023-yilda St. Louis Blues tomonidan NHL draftida tanlangani oilaga bayram bo‘ldi – ota-onasi, ukasi va opasi bilan birga u qayerda o‘ynasa, o‘sha yerga borib qo‘llab-quvvatlashardi.
“Uchun farqi yo‘q edi – Hamiltondagi kichik muz maydonimi yoki St. Louisdagi katta arenami, tomoshabinlar bilan to‘lgan. U shunchaki o‘yinni sevardi”, – deydi John.
Keyin u bitta jumlani alohida urg‘ulaydi: “Va u faqat xokkey haqida emas edi. U bundan ancha ko‘p edi.”
Ota-onasi uni “kichkina o‘t bo‘lagi” deb ta’riflaydi – odamlarni o‘ziga tortadigan, xonaga kirishi bilan kayfiyatni ko‘tarib yuboradigan yigit sifatida.
“U yoshligidan beri… xonani yoritib yuborardi”, – deydi John.
“Bolalarni sindirish uchun” mashg‘ulotmi?
ASU jamoasiga qo‘shilish Mayich uchun keyingi zinapoya edi. Yangi universitet, yangi uy, yangi jamoa. Oila esa tez orada uni talabalar ligasida ko‘rishni orzu qilib turgan edi.
O‘sha mashg‘ulotga taxminan 25 nafar o‘yinchi chiqqan, deydi otasi. Yurist Aragonning aytishicha, tonggi sessiya yugurish, otjimaniya, medbolni maydon bo‘ylab bir chetidan ikkinchisiga ko‘tarib o‘tish kabi mashqlardan iborat bo‘lgan. Hammasi jazirama issiqda.
Aragon bu mashg‘ulotni “harbiy uslubdagi” deb ataydi, havoni esa “ezib yuboradigan” darajada issiq deb tasvirlaydi. Unga ko‘ra, o‘yinchilarga suv berilmagan, mashg‘ulot esa “bolalarni sindirish”, yil boshida ularga “qattiqlik singdirish” uchun tuzilgan.
Yuristning da’vosiga ko‘ra, universitet o‘zining o‘zi belgilagan xavfsizlik protokollariga ham amal qilmagan.
“ASUning o‘zi aytgan qoidalar – issiqdan qiynalayotganlarni kuzatish, issiq urishi yoki issiq charchog‘i belgilari bo‘lsa, sovutish vannasi tayyor bo‘lishi – bularning hech biri qilinmagan. Va bu fojia bilan tugadi”, – deydi u.
Universitet intervyu berishni rad etdi, “ichki ko‘rib chiqish” davom etayotganini bildirish bilan kifoyalandi. Mashg‘ulotni o‘tkazgan shaxs universitet tomonidan qanday tekshirilgani yoki rahbariyatga qandaydir chora ko‘rilgan-ko‘rilmagani haqidagi savollarga ham javob bermadi.
ASU matbuot xizmati 3-sentabr kungi bayonotga ishora qildi. Unda sport dasturida “issiq bilan bog‘liq xastaliklar bo‘yicha ko‘rsatmalar mavjudligi” va ertalabgi mashg‘ulotda “jamoa bilan ilgari ishlagan uchinchi tomon” ishtirok etgani aytilgan. Universitet polisiya bo‘limi hodisani o‘rganayotganini ma’lum qilgan.
Aragon esa mustaqil, uchinchi tomon tekshiruvi darhol chaqirilmagani oilaga nisbatan “tahqir” ekanini aytadi.
Johnning o‘ylari esa faqat o‘g‘liga qaratilmagan – o‘sha tongda bo‘lgan boshqa yigitlar ham uning yodidan chiqmayapti.
“Bu juda fojeali voqea bo‘ldi. Ular uchun ham yuragim achiydi. Bunday narsani ko‘rish oson emas”, – deydi u.
Tizim qayerda yiqildi?
Bu hodisa xokkey olamida kuchli aks-sado berdi. Professional Hockey Players’ Association (PHPA) yosh sportchilarni himoya qilishdagi bo‘shliqlar haqida baland ovozda gapira boshladi.
PHPA ijrochi direktori Brian Ramsay 10-sentabr kuni e’lon qilingan bayonotida sportchilar jarohat, kasallik, charchoq yoki xavotir haqida gapirishdan qo‘rqadigan muhitni keskin tanqid qildi. Uning fikricha, agar o‘yinchi “agar gapirsam, zaif ko‘rinaman, o‘rnimdan ayrilaman” degan qo‘rquv bilan yashasa, tizim allaqachon ishdan chiqqan.
“Sportchilar hech qachon sog‘lig‘i bilan karerasi orasida tanlov qilishga majbur bo‘lmasligi kerak. Nuqta”, – deya qat’iy ohangda yozadi u.
Ramsay yana bir jumla bilan hushyorlik qo‘ng‘irog‘ini chaladi: professional karerasining ostonasida turgan bu yigitni tizim – uni himoya qilishi kerak bo‘lgan tizim – asray olmadi, deydi u.
Kanadadagi xokkey rivojlantirish murabbiyi, Wainwright (Alberta) shahrida ishlovchi Adam Huxley ham raqobat bosimi haqida gapiradi. 30 nafar o‘yinchi va 20 ta o‘rin bo‘lgan jamoada kimdir og‘riq, holsizlik yoki xavotir haqida gapirishga ikkilanadi – “zaif halqa” bo‘lib ko‘rinishdan qo‘rqadi.
Uning fikricha, o‘yinchilar chegarani qachon bosib o‘tayotganini anglay olishi uchun ularga ko‘proq tushuntirish, ko‘proq bilim kerak. Shu bilan birga, murabbiylar va klub rahbariyati ham bitta aniq signal berishi zarur: gapirish – ruxsat etilgan, hatto majburiyat.
“Agar muammoga tushgan bo‘lsang, ayt. Nimadir noto‘g‘ri ketayotganini his qilsang – ayt. Bu faqat o‘sha o‘yinchiga emas, yonidagi jamoadoshlariga ham, shtabdagilarga ham tegishli. Barchamiz bu holatdan saboq olishimiz kerak”, – deydi Huxley.
AQShdagi talabalar sportini boshqaruvchi NCAA rasmiy maqsad sifatida “talaba-sportchilar farovonligini ta’minlash”ni tilga oladi, ammo bu hodisa bo‘yicha izoh berishdan bosh tortdi. NHL ham CBC News so‘rovlariga javob qaytarmadi.
Savol esa ochiq qoladi: bugungi sport muhitida yosh, orzuga to‘la sportchini issiq urishi emas, tizimning o‘zi yiqityaptimikan?
Palatada qo‘shiq, duo va kutayotgan mo‘jiza
Phoenixdagi kasalxona palatasida esa boshqa olam. Bu yerda statistika yo‘q, protokol yo‘q. Faqat vaqt, nafas va umid.
Mayichning ota-onasi, ukasi, opasi, bobo-buvilari, amakilari va xolalari navbat bilan uning yonida o‘tirishadi. Christina aytishicha, yosh qarindoshlari atrofida to‘planib, unga qo‘shiq aytib berishadi. Xonada Muqaddas Kitobdan o‘qishlar, tinimsiz duolar, kulgili xotiralar bor.
“Xonasida ijobiy kayfiyat bor. Tushuntirib bo‘lmaydigan narsa. Juda ko‘p muhabbat, juda ko‘p tinchlik”, – deydi onasi.
Ular har kunni alohida kun sifatida qabul qilishmoqda. Hech kim uzoqqa qarashga jur’at etmaydi, lekin hech kim umidni ham qo‘ymagan.
Christina bitta jumlani sekin, lekin qat’iy aytadi: “Biz davom etyapmiz va Rabbimizdan mo‘jizamizni so‘rayapmiz.”
Bu mo‘jiza keladimi-yo‘qmi, hech kim bilmaydi. Lekin bir narsa aniq: agar Matthew Mayich yana muzga qaytsa, bu faqat bir yigitning emas, butun tizimning qanday o‘zgarganini ko‘rsatadigan sinov bo‘ladi.
