Marokashning g‘alabasi va Gakpo ko‘z yoshlari
Dohadagi kecha ikki xil sahnani ko‘rsatdi. Biri — quvonchdan bir-birini yo‘qotib qo‘ygan marokashliklarning shovqini. Ikkinchisi — o‘rtaga qaytayotib osmonga ishora qilgan, ko‘zlari nam Cody Gakpo. Oxir-oqibat, penaltilar seriyasida 3:2 hisobida g‘alaba qozongan Marokash bo‘ldi. Lekin bu o‘yin shunchaki hisoblar haqida emasdi.
Gakpo goli, og‘ir xabar va bir jamoaning quchog‘i
72-daqiqada Gakpo darvozani “yirtib” yuborgandek zarba berdi. To‘p to‘rni topishi bilan butun Niderlandiya zaxira o‘rindig‘i maydonga otilib chiqdi. Bu faqat chorak final sari qadam emasdi, bu bir insonni ko‘tarib turishga urinish edi.
Gakpo o‘ynashni tanlagan paytda dunyo allaqachon uning uchun ag‘darilib bo‘lgandi: u va turmush o‘rtog‘i tug‘ilmagan farzandini yo‘qotganini e’lon qilishgandi. Gol urganidan so‘ng markaziy doiraga qaytayotib osmonga ishora qildi, yonida esa uni quchoqlab, yupatishga urinayotgan Denzel Dumfries. Bunday pallalarda futbolning “qutqaruvchi kuchi” haqida oson gapirish mumkin bo‘lardi. Ammo o‘yin hamisha o‘zi xohlagan tomonga buriladi va ko‘pincha shafqatsiz bo‘ladi.
Agar hammasi shu bilan tugaganida, Gakpo goli — g‘alaba, “ruhiy tiklanish” hikoyasi, kitoblarga mos yakun bo‘lardi. Ammo Marokash bunga rozi bo‘lmadi.
Koemanning besh himoyachili rejasi va yo‘qolgan “ding-dong”
Ronald Koeman bu o‘yinga qarshi o‘zini himoya qilishni tanladi. Guruh bosqichida Niderlandiya Shvetsiya va Yaponiya darvozasiga yettita gol urdi, Tunisga qarshi “hech narsani hal qilmaydigan” uchrashuvda yana uchtasini qo‘shdi. Turnirdagi eng sermahsul jamoaga aylandi. Shunga qaramay, murabbiy Marokash bilan otishmaga kirishni istamadi.
An’anaviy 4-3-3 chetga surildi. Tijjani Reijnders o‘tirg‘izildi. O‘rniga besh himoyachi bilan “eshikni berk berkitish” rejasi ishga tushdi. Natija? Oldindan va’da qilingan hujumkor “ding-dong” o‘yini o‘rniga tirishqoq, ehtiyotkor, bo‘g‘iq futbol. Marokash to‘pni 70 foiz vaqt nazorat qildi, Niderlandiya esa deyarli hech narsa yarata olmadi.
Faqat birinchi bo‘lim oxirida Micky van de Ven uzoq masofadan “raketa” yo‘lladi, Bounou esa ajoyib sakrash bilan tepaga chiqarib yubordi. Bu paytga kelib Bart Verbruggen allaqachon o‘z jamoasini bir necha bor qutqarib ulgurgandi. Marokash tanaffusdan keyin tempni oshirdi, Niderlandiya esa o‘z yarim maydoniga mixlanib qoldi.
Koeman keyinroq o‘z qarorini himoya qildi, raqib darajasini eslatdi. Ammo dalillar maydonda edi: uning rejasi jamoasini qo‘rqoq, tortinchoq ko‘rsatdi.
Hakimi zarbasi, Van de Venning “oxirgi chiziqdagi” to‘xtatishi
O‘yin boshidan tortib keskin edi. Ikki mamlakat o‘rtasidagi tarixiy, ijtimoiy bog‘liqlik bu uchrashuvga qo‘shimcha keskinlik yukladi. Jan Paul van Hecke birinchi bo‘limdayoq uch marta jarohat oldi, oxirgisida boshi yorildi. To‘qnashuvlar, mayda-faqat faollar, asabiy qarorlar — hammasi bor edi.
Tribunalarda ham oson bo‘lmadi. Mahalliy muxlislar 12 yil avvalgi kunni eslatishdan erinmadi: o‘shanda Niderlandiya Meksikani so‘nggi daqiqalardagi bahsli penalti evaziga mag‘lub etgandi, sahnada Arjen Robben “yiqilishi” turardi. Shu bois har bir niderlandiyalik to‘pga tegganda hushtaklar yangradi, ular Marokash tarafdorlari bilan birlashib ketdi.
Verbruggen ketma-ket Neil El Aynaoui va Achraf Hakimi zarbalarini mohirona qaytardi. Marokash esa Koeman qo‘ygan “yo‘l to‘sar”ga urilib, o‘ziga xos ravonlikni topa olmayotgandi. Tanaffusdan keyin aynan Hakimi o‘ng qanotdan ichkariga kirib keluvchi aqlli yugurishlari bilan hujumlarni yetaklay boshladi. Ulardan birida Van de Ven oxirgi lahzada qattiq, lekin toza to‘p o‘ynab, jamoasini qutqardi.
Niderlandiya o‘yinni umuman nazorat qilmadi. Faqat bir narsa ularni ushlab turdi: hisob hali ochilmagandi.
“Suv ichish” tanaffusi va Weghorst sahnaga chiqishi
Ikkinchi bo‘lim o‘rtalariga kelib Marokash maydonning to‘liq xo‘jayini bo‘lib oldi. Shunda FIFAning mashhur gidratsiya tanaffusi ishga tushdi. Va u bu safar haqiqatan ham o‘yinni o‘zgartirdi.
To‘xtash Niderlandiyaga qayta nafas olish, Koemanga esa Wout Weghorstni maydonga tashlash imkonini berdi. Brian Brobbey mutlaqo ko‘rinmay qolgandi, Weghorst esa “battering ram” — eshikni buzib kiruvchi qurol sifatida maydonga kirdi.
Maydonga chiqqaniga ko‘p bo‘lmay, Verbruggen uzoqdan to‘pni tepib yubordi, Weghorst boshi bilan uzatdi, Summerville esa yugurib chiqib, raqib bilan kurashayotgan paytda to‘pni yonida turgan Gakpo tomon oshirdi. Qolganini Gakpo uddaladi. Zarba, to‘r, ko‘z yoshlari, osmonga qaragan barmoq. Soat esa Niderlandiya foydasiga ishlayotgandek ko‘rindi.
Bir necha daqiqa davomida bu 2010-yilgi “rope-a-dope”ni eslatdi: raqib hujum qiladi, Niderlandiya esa chidab turib, bir zarba bilan jazolaydi. Ammo bu safar ssenariy oxirigacha yetib bormadi.
Talbi uzatmasi, Diop zarbasi va kechikkan adolat
Qo‘shimcha vaqtga o‘tish arafasida bosim yanada oshdi. Birinchi daqiqa o‘tayotganda zaxiradan chiqqan Chemsdine Talbi o‘ng oyog‘iga qulay qilib to‘pni qabul qildi va jarima maydoniga shunday nozik, lekin zaharli uzatma yo‘lladiki, himoyachilar faqat tomosha qilib qoldi. Orqa ustunda Issa Diop osmonga ko‘tarildi va to‘pni darvozaga kuch bilan yo‘lladi.
Marokash o‘ziga yarasha mukofotni oldi. Niderlandiyaning tushkunligi yuzlarida yaqqol aks etdi. Gakpo goli bilan yozilgan dramatik hikoya birdaniga boshqa tomonga burilib ketdi.
Qo‘shimcha bo‘limlar esa kutilgancha xotirjam o‘tmadi, lekin keskin vaziyatlar ko‘p bo‘lmadı. Eng yirik imkoniyat Soufiane Rahimi uchun yaratildi, Verbruggen esa uni ham ajoyib tarzda qaytardi. Shundan so‘ng hammasi 11 metrli nuqtaga bog‘landi.
Penaltilar: Verbruggenning “yarim sevi”, Bounou va Saibari shon-shuhrati
Ikkala jamoa ham bir martadan xato qilgan paytda, hal qiluvchi epizod yuz berdi. Rahimi zarbasiga Verbruggen yetib bordi, to‘pni qaytargandek bo‘ldi, ammo u darvozabonning orqa tovoniga tegib, yana chiziqdan ichkariga sirg‘alib kirdi. Koeman bu lahzani keyin “eshik o‘zgarib ketgan on” sifatida tilga oldi.
Quinten Timber o‘z zarbasini dahshatli tarzda chetga tepdi. Hakimi ustunga tegizib yubordi. Nervlar taranglashdi. Yakunda esa Bounou va Ismael Saibari Marokashni nishonga yetakladi, jamoa penaltilarda 3:2 hisobida ustun keldi.
Maydonda esa yana bir manzara: Saibari ortidan yugurayotgan hamyurtlari, quchog‘iga otilib, bir-birini yo‘qotib qo‘ygancha yiqilishayotgan tanalar, charchoq va yengillik aralash qiyofalar.
Endi ularni Kanada kutib turibdi. Yevropa grandlari uchun bu kun qorong‘i bo‘ldi, lekin Afrika bayrog‘i yana baland ko‘tarildi. Savol esa shunday: bu safar Marokash qanchaga qadar boradi?
