Lionel Scaloni: Futbol va Tarixni Ajratish Zarur
Lionel Scaloni: "Urushni maydonga olib kirish – telbalik"
Argentina va England o‘rtasidagi yarim final hali start olmasdan turib ham tarang. Tarix, siyosat, eski hisob-kitoblar – hammasi fon sifatida turibdi. Ammo Argentina bosh murabbiyi Lionel Scaloni bir chiziqni qat’iy chizib berdi: bu kecha faqat futbol haqida.
1982-yildagi Folklend urushi ikki xalq xotirasida hanuz og‘riqli. 900 dan ortiq inson halok bo‘lgan mojaro atrofidagi bahslar to‘xtamagan, Argentina hanuz orol suvereniteti borasida o‘z pozitsiyasini o‘zgartirmagan. Ularning muxlislari tribunalarda bu mavzuni tez-tez qo‘shiq va shiorlarga aylantiradi.
Ammo Scaloni uchun bu yarim finalga aralashmasligi kerak bo‘lgan tarix.
"It’s a football match; I can’t mix things up, out of respect for what happened so many years ago," – deya u keskin ohangda eslatdi. U urushni "biz tanqid qiladigan fojia" deb atadi va hozirgi avlod futbolchilarini o‘sha davr bilan bog‘lashni "juda noto‘g‘ri" deb hisoblaydi.
Murabbiy fikrini yanada keskinlashtirib, bitta savolni o‘rtaga tashladi: "Bugungi futbolchilarning ko‘p yillar avval bo‘lgan voqealarga nima aloqasi bor?" Uningcha, maydondagi 90 daqiqa tarixni unutishni emas, uni alohida hurmat qilishni talab qiladi: xotirani saqlagan holda, o‘yinni urush soyasidan himoya qilish.
Shu bilan Scaloni yarim final arafasida ehtimoliy siyosiy ziddiyatlarni sovutishga urindi. Argentina uchun bu o‘yin albatta tarixiy, lekin u uchun asosiy sahna – gazon, na xarita, na parlament.
Tuchel: "Tarixdan quvvat oladigan Argentina, lekin biz ham tayyormiz"
Boshqa tomonda esa England bosh murabbiyi Thomas Tuchel o‘z jamoasini aynan shu tarixiy fon bilan yuzma-yuz bo‘lishga tayyor ko‘rmoqda. U Argentina haqida gapirar ekan, raqibni "tarixdan quvvat oladigan jamoa" deb ta’rifladi, lekin shu zahoti o‘z futbolchilarining xarakterini ham oldinga chiqardi.
Bu England uchun to‘rtinchi jahon chempionati yarim finali. Tuchel esa Alf Ramsey boshchiligidagi 1966-yilgi chempionlardan keyin ilk bor finalga olib chiqishni mo‘ljallayotgan murabbiy sifatida sahnaga chiqmoqda. Bosim ulkan, lekin u bu bosimni jamoa foydasiga burishga urinmoqda.
"I know some of the players, I coached some of the players, I can sense it," – deya u futbolchilarining ichki "chekkasi"ni, ya’ni oson sinmaydigan xarakterini alohida ta’kidladi. Uning ta’rifiga ko‘ra, England birinchi bo‘lib gol o‘tkazib yuborganda ham, o‘yin qizib ketganda ham, bosim ostida qolgan paytda ham buzilmaydigan jamoaga aylangan.
Tuchel aynan shu barqarorlikni asosiy qurol sifatida ko‘radi: deyarli to‘rt yil avvalgi tarkibga juda yaqin jamoa, tajriba va o‘zaro uyg‘unlikni maksimal darajada yig‘ib olgan guruh. Ular uslubdan voz kechmaydi, orqada qolganida ham vahimaga tushmaydi, o‘z yo‘liga ishongancha bosimni ko‘taradi.
Argentina haqida gap ketganda, nemis mutaxassisi ularning o‘yinini "juda hissiy" deb atadi – Qatar dagi mundialda ham shunday bo‘lganini eslatib o‘tdi. Endi esa shu ruh, shu murabbiy, shu tarix yana bir bor ularni oldinga surmoqda.
Tuchel esa raqibning hissiy qudratidan cho‘chimaydi: uningcha, England ham xuddi shunday "grit", ya’ni qat’iyat va mentalitetga ega. U bu yarim finalni shunchaki taktik duel emas, xarakterlar to‘qnashuvi sifatida ko‘rmoqda – kim bosimni uzoqroq ko‘taradi, kim so‘nggi daqiqagacha o‘ziga sodiq qoladi.
Scaloni va England: West Ham dagi xato, hayotni o‘zgartirgan lahza
Scaloni uchun bu England bilan birinchi murabbiylik to‘qnashuvi. Ammo mamlakat futboli unga begona emas. 2006-yilda u qisqa muddatga bo‘lsa-da, West Ham safida o‘ynagan, o‘sha tajriba esa uning hayotini kutilmagan tomonga burib yuborgan.
O‘sha mash’um FA Cup finali hamon ko‘pchilikning yodida. So‘nggi daqiqalar, hisob 3:2, West Ham g‘alabaga bir necha soniya qolgandek. Va keyin – Steven Gerrardning uzoq masofadan kiritgan dahshatli zarbasi. 3:3. Oxirida esa penaltilar va Liverpool g‘alabasi.
Scaloni o‘sha epizoddagi xatosini yashirmaydi. "Men og‘ir xato qildim, Gerrardga imkoniyat berdim," deya u tan oldi. O‘sha lahza uni futbol tarixidagi o‘sha final bilan abadiy bog‘lab qo‘ydi. West Ham muxlislari uni har doim ham iliq eslamasligi mumkin, chunki o‘yin deyarli qo‘lda turgan edi.
Ammo hayot faqat mag‘lubiyatlardan iborat emas. Scaloni o‘sha davrni "g‘alati, lekin taqdirni topgan" vaqt deb eslaydi. O‘sha yo‘l orqali u keyinchalik turmush o‘rtog‘i bilan tanishganini aytadi. Bir xato – bir yo‘qotilgan kubok, lekin butunlay yangi hayot yo‘li.
Endi esa u boshqa sahnada, boshqa ranglarda, boshqa bosim ostida. O‘sha paytdagi o‘yinchi Scaloni o‘rnini bugungi sovuqqon murabbiy egallagan. Oldida esa yana bir ingliz kechasi turibdi, bu safar esa xato emas, qarorlar hal qiluvchi bo‘ladi.
Tarix, urush, eski alamlar, yo‘qotilgan final, 1966 yili, Folklend – hammasi fon. Kechki soat sakkizda esa bitta savol qoladi: kim o‘z tarixiga yangi bob qo‘shadi?
