Julian Alaphilippe: Velosportda Xayrlashuv

To‘rt hafta avval Alpe d’Huez cho‘qqisida, oyoqlarim tagidagi asfaltga Julian Alaphilippe gurs etib quladi. Tour de France’ning so‘nggi oldingi bosqichi, marrada gaplashishga arziydigan odamlar ro‘yxatimda u uncha yuqori emasdi. Lekin tez orada bitta narsa ayon bo‘ldi: bu odamni e’tiborsiz qoldirib bo‘lmasdi.

Qo‘llari orqasiga cho‘zilgancha, oldinda yangi fransuz umidi Paul Seixas’ni o‘rab olgan OAV shovqinidan bir necha qadam narida, Alaphilippe bo‘shliq tomonga tikilib o‘tirardi. Yelkasi tushgan, nigohi uzoqda. Og‘ir, ma’noli lahza edi. Bugun esa, uning sportdan kutilmagan nafaqaga chiqishi fonida, o‘sha manzara yanada ravshan ko‘rinadi.

U asfalt ustida o‘tirgancha nihoyat mikrofonlarga yuzlanar ekan, ovozida allaqachon xayrlashuv ohangi sezilardi. “Ertani o‘ylamayapman. Hech narsani o‘ylamayapman. Hamma istaganim – o‘g‘limni bag‘rimga bosish”, – dedi u past ovozda.

U qayta-qayta, turli darajada noaniqlik bilan, bu uning so‘nggi Tour de France’i bo‘lishi mumkinligini imoladi. So‘ng esa, o‘sha paytda ham, bugun esa yanada ko‘proq ma’noga ega bo‘lgan gapni aytdi.

“Yo‘q, yo‘q. Bu yerda zavq qolmadi”, – dedi u bu yilgi Tour tajribasi haqida so‘rab berilgan savolga. “Hammasi joyida, tugadi. Zavq qolmaganda, to‘xtash vaqti keladi”.

Bu so‘nggi jumlani alohida olib, boshqacha talqin qilish ham mumkin edi. Aslida, u suhbatning o‘zini nazarda tutayotgan, o‘rnidan turib, juda nozik ishora bilan intervyuni tugatayotgandi. Lekin nima qilayotganini o‘zi juda yaxshi bilardi: ko‘zida sho‘x chaqnoq, gapni ikki ma’noli qilib tashladi.

O‘sha payt ichimdan: “Alaphilippe velosport bilan deyarli xayrlashdi”, degan tuyg‘u o‘tdi. Biroq, ehtimol, bu faqat lahza hissiyotidir, Tour de France ortda qolib, sovuqqonlik bilan 2027 yilni o‘ylasa, fikri o‘zgarar, degan o‘y ham bor edi.

Bo‘lmadi. Julian Alaphilippe tamom. Vaqt hech kimni kutmaydi. XXI asrning eng yorqin kareralaridan biri endi qutiga solinib, tarix javoniga qo‘yildi.

Alaphilippe nafaqasi haqida ilk xabarlar chiqqanidan rasman tasdiqlanguniga qadar o‘tgan 24 soat ichida ijtimoiy tarmoqlar toshib ketdi. Faqat muxlislar emas – poyga tashkilotchilari, telekanallar, sobiq va amaldagi raqiblar ham uni olqishlab, hurmat izhor qila boshladi. Xabar hali rasmiy emasdi, lekin deyarli hech kim o‘zini tiya olmadi. Chunki bu velosipedchi odamlarni boshqacha tebratardi.

Gap faqat panache’da emas – albatta, u ham yetarli edi, hatto toshib-toshib. Lekin unda bundan kattaroq narsa bor edi.

Alaphilippe sof elektr edi. Momaqaldiroq oldi yaltiragan chaqmoq kabi, u tomoshabinni qisqa, lekin dahshatli kuchli lahzalarda o‘ziga ulab yuborardi. Muxlis bilan shunday bevosita aloqada bo‘lgan boshqa chavandozni eslash qiyin. U seni kreslo chetiga olib kelmasdi – u qo‘lini ekran orasidan cho‘zib, seni poyganing ichiga tortib yuborardi.

Uning “highlight” lentalari ko‘p: 2019 yilgi Tour de France’da 14 kun sariq maykada yurib, poygani yondirgan davridan tortib, 2020 yilgi Liège-Bastogne-Liège’da o‘z qo‘li bilan boy bergan g‘alabasigacha.

Lekin mening nazdimda, cho‘qqi – 2021 yilda Leuven’da qo‘lga kiritilgan ikkinchi jahon chempionligi. Uning magnum opus’i. Julian Alaphilippe mohiyatining sof ko‘rinishi.

U o‘sha chempionatga katta forma ham, katta umid ham bilan kelmagandi. Keyinroq tan olganidek, ich-ichidan kamalak rangli mayka yukidan qutulishiga ham qarshi emasdi. Lekin qayerdandir u Jahon chempionatlari tarixidagi eng zo‘r chiqishlardan birini tortib chiqardi.

Riskni unutmadi. Yana va yana hujum qildi. Oxirgi aylana asabni yeydigan darajada cho‘zildi, quvib kelayotganlar bilan masofa ipdek uzilib-uzilib turdi. U esa kameraga yuzlarini o‘ynatib, tomoshabinlarni qo‘zg‘atib, baribir oldinda qoldi.

Bu heavy metal velosport edi. Sahnadagi bosh shoumen ijrosi. Lekin bu faqat shou emasdi – sehrgar ham ish ustida edi. Instinkt, ilhom va sof yurak bilan u oddiy vattlar yig‘indisidan kattaroq narsa yaratdi. Bu bir turdagi sehr edi.

Leuven’dagi poygadan keyingi matbuot anjumanida u aytgan bir gap hamon yodimda.

“2014 yildan beri men o‘sha bir chavandozman, va hech narsani o‘zgartirmoqchi emasman”, – degandi u. “Shu uslubda yurishdan juda ko‘p zavq oldim, va men uchun bu zavqni saqlab qolish juda muhim, chunki velosport qattiq sport, va men robotga aylanishni istamayman”.

Alaphilippe 2014 yilda professional bo‘ldi. O‘sha payt Team Sky zamonasi, britaniyalik jamoa poygalarni shunchalar nazorat va aniqlik bilan boshqarardiki, chavandozlarini “Skybots” deb atashardi. U esa shunday davrda nafaqaga chiqyapti-ki, bugun panache Tadej Pogačar va Mathieu van der Poel qo‘lida xavfsiz bo‘lsa-da, professional velosport hayoti to‘liq ma’lumotlarga botirilgan, mashg‘ulotlar tobora ko‘proq sun’iy intellekt tomonidan chizib beriladigan zamonga aylandi.

Mana shu oraliqda Alaphilippe o‘zi uchun boshqa hudud ochdi. Bu yerda asosiy yo‘lko‘rsatkich – hissiyot energiyasi edi. Bu yerda u dabdala bo‘lib yutqazishi ham, lekin undan-da shiddatliroq yutishi ham mumkin edi. Va eng muhimi – bu yerda keyingi burilishda nima bo‘lishini hech kim aniq bilmasdi.

Oxir-oqibat, velosport Alaphilippe’ni quvib o‘tdi va ortda qoldirdi. U esa yorug‘lik o‘chishini bo‘sh qarshi olmadi. 2024 yilgi Giro d’Italia’da 120 kilometrlik yakka hujum bilan qo‘lga kiritilgan etap g‘alabasi – uning eng jasur zarbalaridan biri bo‘ldi. 2025 yilgi Grand Prix de Québec’da esa imkonni poylab, o‘g‘rilikcha zarba bilan g‘alaba oldi. Bu – uning so‘nggi yutug‘i bo‘lib qoldi.

2026 yilda esa eski Alaphilippe uchqunlari ko‘rinmadi. Tour de France endi faqat kurash va charchoqdan iborat bo‘ldi, xolos. Alpe d’Huez’da u marrani Warren Barguil bilan qo‘l ushlashib kesib o‘tdi. Yaqindagina yangi avlod haqida keskin gaplari bilan sarlavhalarga chiqqan, o‘zi ham pasayish yo‘liga kirgan boshqa bir fransuz. “Oldin 6 watt per kilo qilgan bo‘lsang, zo‘r eding, – degandi Barguil. – Hozir esa, shunchaki yordamchi bo‘lasan”.

Alaphilippe bosh irg‘adi. “Ha, ha. Buni his qilasan. Va o‘ylaymanki, buni ko‘ryapsiz ham. Tezliklar telba”, – dedi u.

Kontraktida yana bir yili bor edi. Lekin har doimgidek, uning yuragi raqamlar aytayotganidan boshqa gapni pichirladi. Balki yana bir mavsumni siqib chiqarishi mumkin edi, lekin bu allaqachon faqat “reja bajarish”ga aylanardi. Bu esa, u uchun ma’nosiz edi.

Shuning uchun Alaphilippe yana instinktga ergashdi. O‘z nafaqasini ham improvizatsiya qildi. Oxirgi kunigacha o‘ziga xos uslubda.

U 45 ta professional g‘alaba, Tour de France’da 6 ta etap, 2 ta jahon chempionligi bilan ketmoqda. Lekin eng asosiysi, u ortda qanday hisni qoldirib ketmoqda?

Javob shunchaki protokolda yozilmaydi. U tomoshabinning yuragida, poyga chizig‘ida, va bir kuni yana shunday “robot emas” chavandoz chiqadimi, degan savolda yashaydi.