Ispaniya himoyasi Fransiyani to‘xtatdi

Fransiya hujumi tarixiy darajada kuchli edi. Himoya esa kubokga yaqinlashtiradigan darajada mukammal bo‘lib chiqdi. Bu safar kuchliroq bo‘lgan tomon — Ispaniya devori.

Kylian Mbappé, Ousmane Dembélé, Bradley Barcola, Michael Olise, Rayan Cherki, Désiré Doué. Qog‘ozda bu hujum chizig‘i 1954 yildan beri Jahon chempionatida ko‘rilmagan darajadagi yulduzlar to‘plami sifatida ko‘rinardi. Ammo bunday turnirlarda qog‘oz emas, 90 daqiqa hal qiladi.

Bu safar ham qadimiy sport haqiqatini yana bir bor esladik: eng yaxshi hujum emas, eng yaxshiroq himoya g‘olib bo‘ladi.

Devordan o‘tib bo‘lmaydi

Ispaniya bu turnirda Portugaliya, Belgiya, endi esa Fransiyani yo‘l-yo‘lakay to‘xtatib, yetti o‘yinda atigi bitta gol o‘tkazdi. Bitta. Bu nafaqat raqam, bu mentalitet.

Tasodif deb bo‘lmaydi. Yigirma birinchi asr statistikasi ham shuni tasdiqlaydi: yetti o‘yinda raqiblar uchun kutilgan gollar ko‘rsatkichi atigi 2,1. Urugvay (2,4) va Janubiy Koreya (2,5) allaqachon uyiga qaytib bo‘lgan, Ispaniya esa finalga chiqdi.

Fransiyaga qarshi yarim finalda ham raqamlar hammasini aytib turibdi: 0,30 kutilgan gol. Mbappé, Olise, Dembélé uchligi bir necha marta kombinatsion hujum boshlashga urindi, lekin har safar Ispaniya chizig‘ida kimdir to‘siq bo‘lib chiqdi. Bu fransuzlar uchun nafaqat turnirdagi, balki 1966 yildan beri Jahon chempionatlaridagi eng sust hujum ko‘rsatkichi sifatida tarixga kirdi.

Markazda 19 yoshli Pau Cubarsi sovuqqonlik bilan o‘ynadi: to‘rt marta to‘pni uzoqlashtirdi, bir marta zarbani to‘sdi, bir marta oxirgi umid bilan to‘pga tashlandi va jami yettita himoyaviy harakatni qayd etdi. Uning yonida Aymeric Laporte o‘yindagi eng ko‘p to‘pga tegdi — 86 marta, orqadan o‘yinni boshqardi va to‘rt marta to‘pni xavfli zonadan chiqarib yubordi.

O‘ng qanotda Pedro Porro nafaqat gol urdi, balki uchta tozalash va ikkita to‘qnashuvda g‘alaba qozonib, to‘liq qanot himoyachisi qanday bo‘lishi kerakligini ko‘rsatdi. Chapda Marc Cucurella esa yettita himoyaviy harakat bilan raqibni charchatdi, eng muhimi — qo‘shimcha daqiqalar arafasida Mbappéga qarshi qilgan so‘nggi lahzadagi to‘siq zarbasi fransuzlarning umidini butunlay so‘ndirdi.

Bu orada orqada yana bir nom — Unai Simón. U raqamlar bilan emas, instinkt va vaqtni his qilish bilan o‘yinga ta’sir ko‘rsatdi. 42-daqiqada Rabiotning uzatmasidan so‘ng Mbappé bo‘shliq topgandek bo‘ldi, lekin Simón 30 metrga chiqib, vaqtida sirpanib to‘pni olib qo‘ydi. 81-daqiqada yana oldinga chiqib, Mbappéga uzatilayotgan to‘pni bosh bilan qaytarib yubordi. Darvoza bo‘sh qoldi, ammo yana o‘sha birlashgan Ispaniya chizig‘i vaziyatni yopdi.

Bu jamoa individual yulduzlar bilan emas, bir-biriga yopishib turgan modullar bilan o‘ynaydi. Har bir bo‘shliqni sherigi bilan berkitadi, har bir xavfni guruh bo‘lib yengadi.

Yulduzlar soyasida turgan yulduz

Lamine Yamal bu turnir oldidan “keyngi buyuk iste’dod” sifatida taqdim etilgan edi. Raqamlar esa kamtarona: Saudiya Arabistoniga qarshi bitta gol, qolgan yetti o‘yinda to‘g‘ridan-to‘g‘ri gol yoki golli uzatmasiz. Ammo raqamlar uning haqiqiy og‘irligini ko‘rsatmaydi.

Yamal Fransiya darvozasi tomon bosimni o‘ng qanotdan doimiy ravishda oshirib bordi, raqib himoyachilarini charchatdi, ortga qaytib himoyaga yordam berdi. Eng muhim lahza esa o‘yinning boshida keldi: u jarima maydoni ichida Lucas Digne’ni xato qilishga majbur etdi va penalti ishladi. Ispaniya uchun eshik ochildi.

Shundan so‘ng maydonda 2010 yilgi “tiki-taka” ruhini eslatadigan epizod paydo bo‘ldi. Bir necha tezkor qisqa paslar, raqibni chalkashtirib yuboradigan harakatlar va yakunda Pedro Porro tomonidan yakunlangan chiroyli kombinatsiya. Bu gol fransuzlar uchun hukm bo‘ldi.

Ispaniya bu turnir davomida doimo “etarli darajada” o‘ynadi. Portugaliyaga qarshi qo‘shimcha daqiqalardagi 1:0, Belgiyaga qarshi oxirgi daqiqalardagi 2:1. Har safar maksimal estetikadan ko‘ra natija ustun bo‘ldi. Yarim finalda esa bu pragmatizm jarrohlik aniqligi bilan qo‘shilib ketdi — bu allaqachon to‘liq futbol edi.

Himoya rekordlar va “Spurs” ruhidagi qanot

Kun yulduzlari orasida birinchi raqam, shubhasiz, Pedro Porro bo‘ldi. “Spurs” futbolchisi total futbol qanday ishlashini amalda ko‘rsatdi: ba’zida chiziq bo‘ylab yuqoriga chiqdi, ba’zida ichkariga kesib kirdi, kerak bo‘lganda Yamal bilan ustma-ust yugurdi. Gol — faqat muz ustidagi oxirgi qatlam. Olti marta himoyaviy harakat, faqat bir marta raqib uni aldab o‘ta oldi.

Darvozada Unai Simón o‘z nomini Jahon chempionati tarixiga yozib qo‘ydi: bu uning turnirdagi oltinchi “quruq” o‘yini. U shu bilan Fabien Barthez, Iker Casillas, Gianluigi Buffon, Walter Zenga va Pascal Zuberbühler bilan bo‘lishib turgan rekordni yangiladi. Endi ro‘yxat boshida u yolg‘iz turibdi.

Chap qanotdagi Marc Cucurella esa nafaqat samarali, balki bezovta qiluvchi himoyachi sifatida ham maydonga muhr qo‘ydi. 87 foizlik aniq paslar, maydonda tinimsiz harakat, raqibni asabiylashtiradigan bosim. Ba’zi epizodlarda u Sergio Ramos yoki Andoni Goikoetxea ruhini eslatdi, lekin yanada sovuqqon bosh bilan. Endi u Mbappé bilan bir jamoada — Real Madrid’da — uchrashadi. Yarim finaldagi o‘sha so‘nggi to‘siq zarbasini ichida yana qancha marta takrorlab ko‘rarkin?

Fransiyaning ilk zarbasi va kelajakdagi qarz

Désiré Doué uchun bu Jahon chempionatidagi ilk alamli mag‘lubiyat bo‘ldi. Yigirma bir yoshli yigit maydonni og‘ir qadamlar bilan tark etdi — kimdir yutishi, kimdir yutqazishi kerak. Bu futbolning eng sodda, lekin eng og‘ir qoidasi.

Shu bilan birga, bu fransuz avlodi endigina yo‘lning boshida turganini ham eslatib qo‘ydi. 2018 va 2022 yillardagi final jamoalari allaqachon tarixga kirgan, ammo hujum chizig‘i bo‘yicha hozirgi tarkib u yillardagidan ham iste’dodliroq. Bugungi mag‘lubiyat — jarohat, lekin shu bilan birga qarzdorlik hissi ham.

2030 yil, Ispaniya maydonlarida bo‘lib o‘tadigan turnirga qarab, shu savol havoda osilib turibdi: bugun devordan o‘ta olmagan bu fransuz avlodi, olti yildan keyin aynan shu yurtga qaytib kelib, qarzni qaytara oladimi?