Infantino ortga chekindi: FIFA rejasining bekor qilinishi
FIFA prezidenti Gianni Infantino nihoyat eng bahsli loyihalaridan birini o‘ziyoq to‘xtatdi. U katta turnirlar – eng avvalo erkaklar va ayollar Jahon chempionatlari –dagi ulushlarni xususiy sarmoyadorlarga sotish rejasini bekor qilganini e’lon qildi.
Bu qaror shunchaki texnik o‘zgarish emas. Bu – global futbol siyosatidagi kuchlar nisbatini ochib tashlagan, keskin qarama-qarshiliklardan keyingi orqaga chekinish.
40 million dollarlik va’da va bo‘linib ketgan FIFA
Infantino barcha 211 a’zo assotsiatsiyaga bir xil taklif bilan chiqqan edi: agar ular turnirlarga xususiy sarmoya kiritish rejasini qo‘llab-quvvatlasa, har biriga 40 million dollar (taxminan 30 million funt)dan.
Pul katta. Lekin narxi undan ham kattaroq bo‘lib chiqdi.
Infantino o‘zi ham tan oldi: loyiha “bo‘linishlar”ni yuzaga keltirdi va endi “asl maqsad manfaatlariga mos kelmaydi”. Uning so‘zlariga ko‘ra, endi bu taklif “olib borilmaydi”.
Bu – FIFA rahbariyati uchun keskin burilish. Yaqin kunlargacha tashkilot vakillari omma oldida “hech kim futbolni sotmayapti”, deb turib olishgan edi.
Bosim esa kun sayin oshib bordi.
Uefa yetakchilik qildi, qit’alar birin-ketin qarshi chiqdi
Eng katta zarbani Uefa berdi. Yevropaning 55 a’zo assotsiatsiyasi reja amalga oshsa, Jahon chempionatlarini boykot qilishga ovoz berdi. Bu shunchaki ogohlantirish emas, ochiq ultimatum edi.
Shundan keyin domino effekti boshlandi.
Shimoliy va Markaziy Amerika hamda Karib havzasini birlashtirgan Concacaf – bu yozgi Jahon chempionatiga mezbonlik qilgan mintaqa – o‘z a’zolari nomidan rejani “rad etganini” ma’lum qildi. Ichkaridan kelayotgan xabarlar esa yanada keskin: mintaqadagi aksariyat assotsiatsiyalar Infantino’ga bo‘lgan ishonchini yo‘qotgan yoki yo‘qotish arafasida.
Osiyo futboli ham jim qolmadi. Asian Football Confederation (AFC) Uefa va Concacaf bilan “birdamlik”da ekanini ochiq e’lon qildi. Shu bilan birga, Buyuk Britaniya bosh vaziri Andy Burnham ham sahnaga chiqib, Infantino’ni FIFA’ni boshqarish uchun “noto‘g‘ri odam” deb atadi.
Shu paytdan boshlab bu loyiha atrofidagi bahslar oddiy iqtisodiy munozaradan chiqib, futbol siyosatidagi ishonch inqiroziga aylandi.
Ichkaridagi isyon: aldanib qolgan amaldorlar va iste’foga chiqqan maslahatchi
Qit’alar qarshiligi yetmagandek, zarba FIFA ichidan ham keldi. Tashkilotning bosh operatsion direktori Kevin Lamour o‘z ma’lumotiga ko‘ra, FIFA ma’muriyati loyiha borasida “aldanganini” aytdi.
Bu juda og‘ir ayblov. Ayniqsa, o‘z uyida to‘liq nazoratni saqlab qolishga urinayotgan prezident uchun.
Infantino’ning global strategiya va boshqaruv bo‘yicha katta maslahatchisi Carlos Cordeiro esa umuman iste’foga chiqdi. U taklifni “futbol uchun yomon bitim” deb atadi va bu loyiha “futbol kelajagini garovga qo‘yishi”ni ta’kidladi.
Bitta maslahatchining ketishi – odatiy hol. Lekin bunday lavozimdagi, bunday iboralar bilan ketish – bu allaqachon siyosiy bayonot.
Matematik haqiqat: ovozlar yetmay qolgan pallada
Infantino rasmiy ravishda reja bekor qilinganini e’lon qilar ekan, bitta muhim faktni tan oldi: bu o‘zgarish uchun FIFA a’zo assotsiatsiyalarining ko‘pchilik ovozi kerak edi. Ya’ni 211 a’zodan kamida 106 tasi ma’qullashi lozim edi.
Aynan shu yerda raqamlar unga qarshi ishlay boshladi.
- Uefa – 55 ovoz.
- Concacaf – 35 ovoz.
- Osiyo – 46 ovoz.
Agar har bir mintaqa o‘z konfederatsiyasi pozitsiyasiga sodiq qolsa, bu 136 ta qarshi ovoz degani. Ya’ni kerakli ko‘pchilik emas, balki keskin rad etish.
Afrika (CAF) va Okeaniya (OFC) avgust oyida muhokama qilishini bildirgan, Janubiy Amerikaning Conmebol esa FIFA’dan loyiha “ko‘lami, tuzilmasi, boshqaruvi va ehtimoliy oqibatlari” bo‘yicha qo‘shimcha ma’lumot so‘ragan edi. Ularning yakuniy qarori e’lon qilinmasidan oldin ham, aslida natija deyarli aniq bo‘lib ulgurgan edi.
To‘rtinchi muddat arafasida bosim ostidagi prezident
Infantino hozir 56 yoshda va mart oyida bo‘lib o‘tadigan FIFA Kongressida prezidentlikka to‘rtinchi muddatga qayta saylanishni ko‘zlamoqda. Ammo bu mojaro uni o‘sha saylovlarga juda noqulay kayfiyatda olib kirmoqda.
U endi “barcha manfaatdor tomonlarni yana bir stol atrofida jamlash” niyatida ekanini aytmoqda, gapni “umumiy manfaat” va “futbolga bo‘lgan umumiy muhabbat” haqida yuritmoqda.
Ammo savol ochiq qolmoqda: bu chekinish FIFA ichida ishonchni tiklash uchun yetadimi yoki bu faqat katta siyosiy janglar oldidan vaqt yutish harakatimi?
Dunyo futbolining kelajagi ustidan kim haqiqatan ham nazorat o‘rnatadi – konfederatsiyalar birlashgan frontimi yoki hali ham o‘z ta’sirini saqlab qolishga urinayotgan FIFA rahbariyatimi? Savol aynan shunda.
