FIFA ichidagi qo‘zg‘olon: Kevin Lamour ketdi, savollar qoldi
FIFA ichida oxirgi haftalarda qaynoq bo‘lib turgan ziddiyat nihoyat kutilgan, lekin baribir shov-shuvli yakunga yetdi. Tashkilotning bosh operatsion direktori Kevin Lamour iste’foga chiqarildi. Rasmiy bayonot sovuq, qisqa va odatdagidek sirli. Ammo fon? Ancha shovqinli.
Gap shundaki, bir oycha avval Gianni Infantino Jahon chempionatining bir qismini xususiy investorlar qo‘liga sotish rejasini surib chiqargandi. Yirik, xavfli va, ko‘plar nazarida, arzonlashtirilgan bitim. FIFA ichida esa deyarli hech kim baland ovozda qarshi chiqishga jur’at etmagan bir paytda, aynan Lamour bu loyihani “bitta odamning loyihasi” deb atab, imzo chekishdan bosh tortdi. U ochiqchasiga ma’muriyat “aldanganini” aytdi va o‘z boshini garovga qo‘ydi: agar bu gaplari ishidan ayrilishiga olib kelsa, “bo‘lsin shunday, hech bo‘lmasa tinch uxlayman”, degandi.
U shu paytgacha, ehtimol, bir ko‘zi ochiq uxladi. Chunki uning e’tirozidan ko‘p o‘tmay, Infantino rejasi sokin tarzda chetga surildi. Ammo dushanba kuni kechasi Lamour nihoyat haqiqatan ham “tinch uxlaydigan” odamga aylandi: FIFA uni rasman ishdan bo‘shatdi.
Tashkilot bayonoti kutilgan darajada sovuq edi: “FIFA tasdiqlaydiki, FIFA va Kevin Lamour o‘rtasidagi ish munosabatlari 17 avgust 2026 yilda yakunlandi. FIFA Kevinning ikki yillik xizmatlari uchun minnatdorlik bildiradi va kelajagiga omad tilaydi. Bu borada boshqa sharh bo‘lmaydi”.
“Qo‘rqitish orqali boshqaruv”
FIFA boshqa gapirmasligi aniq edi. Boshqalar esa sukut saqlamadi.
Norvegiya futbol assotsiatsiyasi prezidenti Lise Klavness yana bir bor Infantino uchun yoqimsiz ovozga aylandi. U Lamour bilan sodir bo‘lgan voqeani “qo‘rqitish orqali boshqaruv” deb atadi va “endi uni tashlab yuborishdi va biz go‘yo yo‘limizda davom etishimiz kerak”, deya g‘azabini yashirmadi. Uning ta’kidlashicha, Lamour — u uchrashgan eng yaxshi futbol administratori.
Klavnessning asosiy xabari esa yanada keskinroq edi: FIFA rahbariyati va apparati “futbol manfaatlariga zid ekanini bilgan buyruqlarga bo‘ysunmaslikka” chaqirildi. Boshqacha aytganda, u tizim ichidagi qolgan amaldorlarni ham o‘z pozitsiyasini ko‘rsatishga undadi.
Bu so‘zlar fonida nazarlar darhol yana bir ismga burildi: Mattias Grafström. Shved amaldor Lamourni aynan Infantinoning topshirig‘i bilan ishdan bo‘shatgani haqida xabarlar bor. Infantino esa hanuz kemaning korpusiga yopishib olgan dengiz chig‘anog‘idek kursisiga yopishib o‘tiribdi.
Grafström ichki xodimlarga yuborgan xatida vaziyatni boshqacha bo‘yida: “Shaxslar, beqaror lahzalar va noxush epizodlar keladi-ketadi. Tashkilot, uning missiyasi va jahon futboli oldidagi mas’uliyati esa davom etadi”, deb yozdi u. Gap ohangi aniq: odamlar almashadi, FIFA qoladi.
Ammo bir savol havoda osilib turibdi: agar FIFA ichida e’tiroz bildirgan har bir ovoz ketma-ket yo‘q qilinaversa, bu “missiya” aslida kimga xizmat qilayapti?
“Limbs” tushunchasining haqiqiy ma’nosi
Katta siyosat fonida futbol baribir maydonda hal bo‘ladi. Cardiff City Stadiumdagi kecha bunga yaqqol misol bo‘ldi.
“Limbs” so‘zi 2026 yilda ijtimoiy tarmoqlarda shu qadar ko‘p ishlatiladiki, deyarli har qanday golga nisbatan qo‘llanadigan bo‘lib ketdi. Ammo Cardiff – Wrexham o‘yinidagi manzara bu so‘zni yana asl ma’nosiga qaytardi. Rubin Colwill 98-daqiqada jarima zarbasidan to‘pni yuqori burchakka mixlagan paytda Canton End ortida yuzaga kelgan manzara — bu haqiqiy, “Proper Limbs” edi.
Cardiff Championshipga qaytgan kuni maydonda qiynaldi. 30 mingdan ortiq tomoshabin qarshisida, sobiq futbolchisi Kieffer Moore erta gol urib, Wrexhamni oldinga olib chiqqanini tomosha qildi. Vaqt o‘tgan sari asab taranglashdi, har bir yo‘qotilgan soniya og‘irlashdi. Ammo so‘nggi nafaslarda Colwillning zarbasi hammasini o‘zgartirdi. Stadion portlab ketgandek bo‘ldi. Hatto Cardiff bosh murabbiyi Brian Barry-Murphy ham o‘zini tiyolmadi, tomoshabinlar orasiga otilib kirdi. Bu kecha — eski uslubdagi, sof Championship dramatizmi edi.
Transferlar, kursi va ambitsiyalar
Yevropaning boshqa nuqtalarida esa bozor qaynayapti.
Rodri dushanba kuni Barcelona shahriga yetib keldi. U Manchester Citydan ko‘chib o‘tmoqda va bu klubga qo‘shilishni “orzu” deb atadi. Tibbiy ko‘rik seshanba kuniga rejalashtirilgan. “Oxirgi kunlar juda keskin o‘tdi, lekin hammasi hal bo‘lgani uchun xursandman”, dedi u. Endi navbat maydonda bu transferning qanchalik to‘g‘ri bo‘lganini isbotlashga keladi.
Londonning ko‘k tomonida esa moliyaviy kuch nisbati o‘zgarishi mumkin. Chelsea rahbarlaridan Todd Boehly va Mark Walter o‘z ulushlarini asosiy aksiyadorlar — Clearlake Capital’ga sotishni ko‘rib chiqmoqda. Agar bitim amalga oshsa, klub to‘liq xususiy investitsiya fondi nazoratiga o‘tadi. Bu sport qarorlariga qanday ta’sir qiladi? Savol ochiq, xavotir esa ancha sezilarli.
Angliya ichkarisida transferlar zanjiri davom etmoqda. Coventry Nottingham Forestdan Taiwo Awoniyi’ni 9 million funt evaziga olib keldi. Ipswich esa Strasbourg bilan bog‘liq bo‘lgan Abdoul Ouattara va Julio Enciso’ni qo‘lga kiritdi. Newcastle esa mudofaasini mustahkamlash uchun Benfica himoyachisi Amar Dedic’ni taxminan 30 million funtga sotib oldi. Har bir kelishuv ortida bitta savol turibdi: bu o‘zgarishlar mavsumni qanchalik burib yuboradi?
Afrika futbolida esa ramziy tayinlov. Dakar shahrida tug‘ilgan Patrick Vieira Senegal terma jamoasining yangi bosh murabbiyi etib tayinlandi. Endi u o‘zi chiqqan qit’aga murabbiy sifatida qaytmoqda. Bu nafaqat taktika, balki ramz, mas’uliyat va meros haqida ham bo‘ladi.
Ichki portlash: Pep va ehtiros sabog‘i
Futbol faqat taktikadan iborat emas, u odamlarning hayoti, ularning og‘riqlari va ehtiroslari bilan ham bog‘liq. Buni yangi Amazon hujjatli filmi yana bir bor eslatdi.
Pep Guardiola unda o‘z shaxsiy hayotidagi og‘riqli sahifani ochib beradi. U futbolchilari oldida turib, ajrashgani haqida gapiradi. “Yigitlar, men bir narsani tan olishim kerak, men sizning sayyorangizdagi eng go‘zal ayoldan ajrashganman. U — mening rafiqam, sobiq rafiqam. Uni aql bovar qilmaydigan darajada yaxshi ko‘raman, lekin biz ehtirosni yo‘qotdik. Ko‘p sabablarga ko‘ra. Men uni yaxshi ko‘ramanmi? Ha, albatta. U meni yaxshi ko‘radimi? Ha, lekin biz ehtirosni yo‘qotdik”, deydi u.
So‘ng futbolga buriladi: “Siz futbolni pul uchun o‘ynaysizmi? Yoki ichingizdagi nimadir uchunmi? Ehtiros qayerda?” U futbolchilardan “yaxshi o‘yinchi” bo‘lishni emas, “ehtiros bilan o‘ynaydigan” o‘yinchi bo‘lishni talab qiladi. Bu sahna Manchester Citydagi yomon natijalar fonida yuz beradi. Hujjatli filmda yana bir keskin lahza bor — Pepning Kyle Walker bilan janjali. Murabbiylik — bu faqat taktika doskasi emas, bu odamlar bilan to‘qnashuv, chegaralar va charchoq haqida ham.
Pul, avlodlar va o‘tmish soyasi
Zamonaviy futbolning pulga to‘yingan qiyofasi fonida o‘tmishdagi buyuklar haqidagi eslatmalar yanada keskinroq eshitiladi. Bir muxlis hisob-kitob qilib ko‘rdi: agar o‘rtacha Premier League futbolchisi yiliga 5 million funt, haftasiga 100 ming funt olsa, u bir haftada Jimmy Greaves butun faoliyati davomida topganidan ko‘proq mablag‘ oladi. Tom Finney, Jackie Milburn, Nat Lofthouse kabi nomlarni eslaganda, tafovut yanada ulkanlashadi.
Bu raqamlar faqat nostalgiya emas. Bu savol: bugungi futbolchilar o‘sha avlodlardagidek ehtiros bilan o‘ynayaptimi yoki yo‘qmi?
Savol ochiq qoladi
FIFA ichida isyon qilgan ovoz ketma-ket yo‘q qilinmoqda. Kevin Lamour ketdi. Gianni Infantino esa hanuz o‘z kursisiga mahkam yopishib turibdi. Lise Klavness kabi tanqidchilar esa charchamaydi, biroq hozircha ular ko‘proq dengizdagi to‘lqinlarga qarshi suzayotgan baliqlarga o‘xshaydi.
Stadionlarda esa Rubin Colwillning jarima zarbasi kabi lahzalar hanuz odamlarni o‘rnidan irg‘itadi, Pep Guardiola kabi murabbiylar esa futbolchilardan hamon bitta narsa so‘raydi — ehtiros.
Savol shunday: boshqaruv zallaridagi qo‘rquv va shaffoflik tanqisligi bu ehtirosni bir kun kelib bo‘g‘ib qo‘ymaydimi?
