Curtis Jones ketishi: Liverpool Scouse ruhini yo‘qotmoqdami?
Curtis Jones 21-avgust kuni Inter bilan shartnoma imzolaganida, bu transfer allaqachon pishib yetilgan qaror edi. Liverpoolning qo‘lida deyarli boshqa variant qolmagandi: Angliya terma jamoasi futbolchisining shartnomasi yakuniy yiliga kirgan, u esa yangisini imzolash niyatida emasdi. Bolaligidan Liverpool muxlisi bo‘lgan yigit endi Anfieldda o‘zini baxtli his qilmasdi.
Arne Slot mavsum oxirida ishdan ketdi, lekin bu ham Jones fikrini o‘zgartirmadi. O‘tgan kampaniya yakunida u o‘ng qanot himoyachisi sifatida “zapas varianti” bo‘lib ishlatildi, 25 yoshli futbolchi esa o‘zining tabiiy roli – yarim himoyada – ko‘proq daqiqa xohlardi. Andoni Iraola qo‘l ostida ham bu kafolatlanmagani transferni deyarli muqarrar qildi.
Transfer summasi: katta savol, kichik raqam
Asosiy bahs esa boshqa yerda avj oldi. Jones atigi 25 million funt evaziga ketdi – xuddi shu yozda kuchsizlanib, tushib ketgan West Ham Mateus Fernandesni Spursga bundan uch baravar qimmatga sotgan paytda. Shunday fon ostida bu summa ko‘pchilikka arzimas ko‘rindi.
Yana bir qo‘rquv: o‘rniga hech kim olinmasligi ehtimoli. Bu xavotir bekorga emasdi. Iraola Anfieldga kelgan ilk kunlaridanoq yarim himoyaga ko‘proq variant kerakligini ochiq aytib kelgan, qisqarishni emas.
Shunga qaramay, u Jonesni ushlab qolishni xohlaganini ham yashirmadi – va bu faqat futbol sifati uchungina emasdi. “Uning Scouse bo‘lgani, bu shahardan chiqqani juda muhim”, – degandi u iyul oyida, Jones kelajagi haqida so‘rashganda. “Men uni futbolchi sifatida juda yuqori baholayman”, deya qo‘shgan edi.
Bu fikrlar Iraola uchun tabiiy. U faxrli bask, karerasining katta qismini Athletic Club safida o‘tkazgan. Mahalliy o‘yinchi bilan klub, shahar va muxlislar o‘rtasidagi bog‘liqlikning qanchalik chuqur bo‘lishini u juda yaxshi tushunadi.
“Men Liverpool va Bilbao o‘rtasida juda ko‘p o‘xshashlik ko‘raman, – degandi Iraola AQShdagi yozgi turne paytida. – O‘ziga xoslik, alohida bo‘lish hissi, akademiyadan chiqqan futbolchilar bilan bo‘lgon aloqa – bularning barchasi.”
Endi-chi? Endi esa Liverpool zamonaviy davrda ilk bor asosiy tarkibida birorta ham Scouse futbolchisiz qolmoqda.
Scouse bo‘lmagan Liverpool
Jones ketishi bilan savol keskinlashdi: bu klub o‘z ruhini yo‘qotyaptimi? Axir u ketishidan oldin ham Liverpool o‘zligini sekin-asta boy berayotgani haqida xavotirlar kuchaygandi.
Fenway Sports Group klubni moliyaviy jarlik yoqasidan olib chiqdi, 2010-yilda deyarli bankrot bo‘lib qolgan jamoani dunyoning eng foydali klublaridan biriga aylantirdi. Bunga bahs yo‘q.
Ammo Spirit of Shankly kabi muxlislar guruhlari boshqa nuqtaga urg‘u bermoqda: chiptalar narxi. Ularning fikricha, mahalliy muxlislar asta-sekin stadiondan siqib chiqarilmoqda. SOS bu yil boshida FSGga yo‘llagan ochiq maktubida shunday yozgandi: “O‘yin kuni daromadi umumiy tushumning nisbatan kichik qismini tashkil etadi, lekin aynan shu daromad uchun qulaylik, sadoqat va ishonch qurbon qilinmoqda.”
Shu fon ustiga o‘tgan oygi xabar qo‘shildi: 1892 Holdings, Amazon asoschisi Jeff Bezos bilan bog‘liq konsortsium, klub aksiyalarining 38 foizini sotib oldi. Kelasi 12 oy ichida to‘liq nazoratni qo‘lga kiritish imkoniyati ham ularning qo‘lida. Bu esa “Liverpool ildizlaridan tobora uzoqlashyapti” degan qo‘rquvni yanada kuchaytirdi.
‘Disney-fikatsiya’ xavfi
“The Price of Football Podcast” loyihasidan Kieran Maguire o‘sha paytda GOAL bilan suhbatda shunday degandi: Liverpool – o‘zini juda faxrli ishchi sinf shahri deb biladigan maskan, an’anaviy muxlislar qatlamining chetga surilishi haqidagi oldindan mavjud qo‘rquv bu yangilik bilan yanada keskinlashdi.
Ko‘plab muxlislar endi chiptalar yanada boy tomoshabinlarga, haddan tashqari qimmat narxlarda berilishidan xavotirda. Bu esa Anfieldga tashrifni o‘ziga xos qiladigan narsani suyultirib yuborishi mumkin. Liverpool aholisi uchun bu klub – oddiy turistik obyekt emas, shahar tarixi, merosi va o‘zligining bir bo‘ligi. Ular bu joyning “Disney” uslubida sayyohlar uchun bezatilgan attraksionga aylanib borishini istamaydi.
Shu manzarada maydondagi mahalliy yigitlarning yo‘qligi aloqani yanada zaiflashtirishi aniq. Klub afsonasi Steven Gerrard ham yoz boshida Jones transferiga qarshi bo‘lganini yashirmadi – asosiy sababi esa aynan uning tug‘ma Scouse ekani edi.
“Biz shunchaki tabiatan, Liverpoolda ulg‘ayganimiz, shu shaharda yashaganimiz sababli klub talablari, o‘yin uslubi, muxlislar nimani xohlashini yaxshi bilamiz, – degandi u BFM Radio efirida. – Bu bizning ichimizga singib ketgan, chunki biz shaharni boshdan-oyoq bilamiz. Shu sabab akademiya biz uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega, uyda yetishgan iste’dodlarni doim yetkazib berishi juda muhim.
“Liverpool bu borada har doim kuchli bo‘lgan. Orqaga qarang: Michael Owen, Jamie Carragher, Robbie Fowler, Steve McManaman, Trent Alexander-Arnold, o‘zim, hatto Jay Spearing va Stephen Warnock kabi ko‘p o‘yin o‘ynamagan yigitlar ham jamoaga kirganida klub qadriyatlari va tamoyillarini ichidan his qilib turardi.”
Transfer strategiyasi qayerga burildi?
Shu Gerrard bilan yonma-yon afsona maqomiga ega bo‘lgan Jamie Carragher esa endi Liverpoolning transfer siyosatini tanqid qilishdan to‘xtamayapti. Uningcha, klub o‘zini tanib bo‘lmas darajada o‘zgartiryapti.
“Biz o‘tgan yoz qilgan ishlarimiz menga yoqmadi, – degandi u Football Ramble dasturida. – Bu Real Madrid yoziga o‘xshab ketdi: Florian Wirtz, Alexander Isak, endi Hugo Ekitike, yana bir hujumchi, 80 million funtga, go‘yoki allaqachon 125 millionga olganimiz yetmagandek.
“Bu yoz esa hammasi Bradley Barcola atrofida aylanmoqda. Klopp davrida biz jamoani qurgan paytlar esingizdami? O‘sha paytlar odamlar unchalik ishonmagan, lekin nihoyatda foydali bo‘lib chiqqan futbolchilarni olib kelardik. Men o‘sha yo‘lga qaytishni istayman.”
Carragher bu fikrida yolg‘iz emas. Ammo klub go‘yo boshqa yo‘nalish tanlagan.
Akademiya bor, lekin eshik toraygan
Baribir asosiy tarkibda akademiya izlari butunlay yo‘qolib ketgani yo‘q. Rio Ngumoha qog‘ozda Chelsea tarbiyalanuvchisi bo‘lsa-da, rasmiy ravishda endi Liverpool akademiyasidan chiqqan futbolchi sifatida qayd etiladi. Trey Nyoni o‘tgan mavsumda Chelsea ustidan qozonilgan Carabao Cup g‘alabasida zaxirada o‘tirgan, o‘sha kecha Kloppni g‘ururga to‘ldirgan edi. Bu mavsum u muhim rol o‘ynashi kutilmoqda.
Yaqin orada safga qaytishi kutilayotgan Danns ham yana asosiy jamoa eshiklarini taqillatishi mumkin. Ayniqsa, Isak – Liverpooldagi yagona tabiiy “to‘qqizlik” bo‘lib turgan bir vaqtda, Ekitike esa 2027-yilgacha safdan tashqarida qolishi ehtimoli bor ekan.
Lekin Carragher ta’kidlaganidek, Anfielddagi transfer strategiyasi aniq burildi. Klub tarixidagi eng qimmat to‘rt transfer – so‘nggi ikki yozda amalga oshirilgan bitimlar. Bunday raqamlar fonida akademiya yulduzlarining asosiy tarkibga yo‘l topishi tobora mushkul bo‘lib boryapti.
Barcola kelishi bilan Liverpool endi Premier League doirasida Ipswich Townga qarshi Port Road maydonida uch nafar 100 million funtdan qimmat futbolchini bir paytning o‘zida maydonga tushirishga tayyor. Iraola esa shu uchrashuvda birorta ham mahalliy yigitni tanlash imkoniga ega bo‘lmaydi.
Bu oddiy statistik fakt emas. Bu – ruhiy burilish nuqtasi.
Klopp bashorati va Scouse ruhi
Shu ma’noda, Kloppning so‘zlari yana bir bor yodga tushadi: uningcha, Liverpoolning o‘sha Carabao Cup g‘alabasi o‘ziga xos, takrorlanmas edi. Faqat “bolalar bilan” sovrin yutish qiyin bo‘lgani uchun emas.
Bugun yanada ravshan: u finaldan keyin akademiya bolalarini ko‘rsatib, faqat kelajak haqida emas, klub ruhi haqida ham gapirgandi. Anfieldni Anfield qiladigan narsa – bu faqat yulduzlar narxi emas, bu maydonga chiqqan yigitning shahar bilan, tribunadagi odam bilan bo‘lgan ichki bog‘liqligi.
Endi esa savol keskin turibdi: Liverpool yirik transferlar ortidan quvar ekan, Scouse ruhi qayerda qoladi? Klub yutuqlari jadvalda o‘lchanadi, lekin Anfielddagi qo‘shiq, tribunadagi ovoz, maydondagi mahalliy bola nigohi – bularni qaysi narx bilan o‘lchash mumkin?
Ba’zilar uchun bu savol allaqachon javob topgan: Scouse ruhidan ham qimmatroq narsa yo‘q edi. Endi esa u yo‘q bo‘lsa, Liverpool o‘zini o‘zi qanday nomlaydi?
