Brisbane 2032: Yangi stadion qurilishi va muammolar

Brisbane markazidagi Victoria Park hududida ishlar kutilganidan tez ketmoqda. Rasmiylar aytishicha, yangi stadion qurilishi 2027-yil o‘rtalarida boshlanishi rejalashtirilgan. Og‘ir texnika allaqachon yer qa’rini teshib bo‘ldi, ammo eng qiziq savol hanuz javobsiz: bu ulkan yer ishlari aslida qancha turadi?
Yuz kun – 80 basseyn tuproq
Deputat premьer Jarrod Bleijie bergan raqamlarga ko‘ra, hozirgacha 200 ming kub metr tuproq va tosh qazib tashlangan. U buni tasavvur qilishni osonlashtirish uchun sport tiliga ko‘chirdi: bu — 80 ta Olimpiya suzish havzasi hajmidagi tuproq, atigi 100 kunda ko‘chirilgan.
Bleijie yangi Brisbane Stadium markazidagi ramziy nuqtani ham tasvirlab berdi: maydon o‘rtasida ikkita AFL to‘pi, Brisbane Lions shu yerda ilk markaziy sakrashni amalga oshiradigan kunni kutib turibdi.
Loyihaning sur’ati baland. Xarajatlar esa panjara ortida.
Woolloongabba arenasi va 600 millionlik savol
Davlat hukumati Woolloongabba hududidagi yangi arena uchun xususiy sektor bilan hamkorlikka kirib, 600 million dollar miqdorida byudjet mablag‘ini safarbar etayotgani uchun keskin savollar ostida qoldi. Umumiy qiymati 1,4 milliard dollarga baholanayotgan arena 2031-yilgacha xususiy konsortsium bilan hamkorlikda barpo etilishi kerak.
Nega soliq to‘lovchilar bu hisobni to‘lashi kerak? Bleijiega matbuot ana shu savolni qayta-qayta berdi.
Uning javobi qisqa va keskin bo‘ldi: davlat yirik infratuzilma loyihalarini yakka o‘zi ko‘tara olmaydi, xususiy sektor bilan sherikliksiz bu arena umuman bo‘lmasdi. Uning ta’kidlashicha, konsortsium stadionni qurib, ishga tushirmaguncha davlat bir tiyinga ham to‘lamaydi.
Keyin esa yer masalasi o‘rtaga tashlandi. Bleijie bu 600 million dollar keyinchalik hududni sotish hisobiga qoplanishini, hattoki yer qiymati bu summadan ham yuqori bo‘lishi mumkinligini aytdi. Lekin aniq raqam so‘ralganda, u daromad miqdorini belgilab bera olmadi.
Gabba atrofida chigal savollar
Brisbane 2032 Olimpiya va Paralimpiya o‘yinlari uchun arenalar bo‘yicha mustaqil hisobot Gabba haqida yoqimsiz haqiqatni ochdi: stadion jiddiy rekonstruksiyasiz o‘yinlarga tayyor emas.
Dastur yakuniy ko‘rinishi keyingi yilda ma’lum bo‘ladi, biroq hukumat Gabba, agar sport dasturiga kirsa, kriketni qabul qilishi mumkinligini allaqachon ishora qilgan. Shunga qaramay, hisobot stadionning nogironligi bo‘lgan tomoshabinlar uchun talab darajasida emasligini, tom yopma va yoritish tizimidan tortib, qator infratuzilma elementlari yangilanishi kerakligini qayd etdi.
Shunda ham Bleijie Gabba uchun katta pul sarflanishini qat’iyan rad etdi. Sabab bitta: stadion umrining oxiriga yaqinlashgan, 2032-yildan keyin u baribir buziladi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, o‘yinlargacha faqat minimal darajadagi ishlar qilinadi. Ammo buzish xarajatlari-chi? Bu yerda ham hisob-kitobni soliq to‘lovchilar ko‘taradi.
Alohida buzish qiymati yaqinda alohida e’lon qilinmagan, biroq to‘liq qayta qurish varianti ilgari deyarli 3 milliard dollarga baholangan. Shunga qaramay, Bleijie mas’uliyatni yashirmadi: bu — shtat mulki, demak, xarajat ham shtat zimmasida.
Yangi suv sporti markazi: o‘lcham va dizayn muvozanati
Bleijie yonida turgan Games Independent Infrastructure and Coordination Authority (GIICA) rahbari Stephen Conry esa boshqa muhim obyekt — National Aquatic Centre bo‘yicha oxirgi chiziq yaqinlashayotganini ma’lum qildi.
Yangi majmua Brisbane’dagi Centenary Pool o‘rnini egallaydi. Hozircha loyiha 25 ming tomoshabinga mo‘ljallangan, ammo bu raqam yakuniy emas. Conry ta’kidlaganidek, dizaynning so‘nggi bosqichida har bir o‘rindiq, har bir metr bo‘yicha hisob-kitob qayta ko‘rib chiqilmoqda, chunki gap davlat puli haqida ketmoqda — xato qilishga joy yo‘q.
Brisbane 2032 uchun arenalar shakllanib bormoqda. Tuproq ko‘chmoqda, minoralar o‘smoqda, eski Gabba esa o‘z taqdirini kutmoqda. Endi savol bitta: bu ulkan qurilishlar yakunda shaharni yuksaltiradimi yoki soliq to‘lovchilar xotirasida og‘ir hisob-kitob sifatida qoladimi?
