Arsenal va Tzolis: Chempionlik yo'lidagi yangi qadamlar

1993 yozida Manchester United chempionlikni nishonlab, yoz bozorini Roy Keane bilan titratgan edi. 2001 yilda yana chempionlik, ortidan Ruud van Nistelrooy. 2008 yilda esa Premier League va Champions League dubli, ustiga-ustak Dimitar Berbatov – kerak bo‘lgani uchun emas, imkoniyati borligi uchun.

Har safar Alex Ferguson bir xil yo‘lni tanlardi: raqiblar bilan masofani saqlab qolish emas, uni kattalashtirish. Har safar United chempionlikni himoya qilardi.

Emirates Stadiumdagi kecha ham shunga o‘xshash kayfiyat bilan boshlandi. Mikel Arteta chempion murabbiyga xos ishonch bilan kubokni “qopqog‘ini burab” qo‘yayotgandek tuyuldi. Yangi transfer Ezri Konsa maydon markaziga olib chiqildi, tribunalar oyoqqa qalqdi. Premier League’da o‘ng markaziy himoyachilar orasida eng yaxshisidan biri William Saliba jarohat tufayli safdan chiqqan bo‘lsa, ikkinchi eng yaxshisini olib kelish – bu nafaqat kuchayish, balki kuch namoyishi.

Va bir necha daqiqadan so‘ng ma’lum bo‘ldiki, Arteta faqat himoyani emas, hujumni ham qayta qurollantirgan. Christos Tzolis yozgi o‘yinlarda allaqachon ko‘zga tashlangan, Arsenal ichki fitnes ko‘rsatkichlarida yetakchi bo‘lgandi. Bu yerda, Emirates chap qanotida u go‘yo asalari uyasidan qochayotgan odamdek uchib yurar, mayda-mayda qadamlari, tez-tez portlaydigan harakatlari bilan raqibni charchatardi. Aynan shunday raqibni Coventry City o‘ng qanot himoyachisi Milan van Ewijk o‘zining ilk juma oqshomidagi Sky Sports translyatsiyasida ko‘rishni istamasdi.

Arsenal hujumda variantlardan toshib ketardi: Kai Havertz markazda, Bukayo Saka o‘ngda, Martin Odegaard esa o‘ng yarimfazo bo‘ylab erkin suzar edi. Lekin yakunda bitta oddiy, sodda reja ishlay boshladi: uchinchi zonada bo‘lsang, to‘pni Tzolisga yetkaz.

Yunon futbolchi chap chiziq bo‘ylab sabr bilan to‘p kutardi-da, birdan portlab, jarima maydoniga qarab otilar, bir chapga, bir o‘ngga aldar, yelkasini tashlab, himoyachisini muvozanatdan chiqarar, so‘ng ochilgan bo‘shliqni o‘qdek kesib o‘tar edi. Ortiqcha fint yo‘q, keraksiz “show” yo‘q – ixcham, aniq, klassik qanot o‘yini. Va bu kechada u halokatli darajada samarali bo‘ldi.

Birinchi gol ham aynan uning mehnatkash pressingi bilan boshlandi. Yuqorida to‘pni yutib oldi, keyin Riccardo Calafiori jarima maydoniga uzatma berdi, Havertz esa zarbani bir urinishda darvozaga joyladi. To‘rt daqiqa o‘tmay Tzolis bu safar yaratuvchiga aylandi: chap oyog‘ida pastdan uzatma, darvozabon Carl Rushworth esa faqat to‘pni qaytarishga ulgura oldi, Saka esa to‘pni deyarli bo‘sh darvozaga yo‘lladi. Rasmiy statistikada bu “assist” sifatida yozilmaydi – o‘tgan hafta Community Shield’dagi ikki goli oldi uzatmasi kabi – lekin Tzolisning Arsenal tarkibida raqamlar bo‘yicha portlashga tayyorligi allaqachon sezilib turibdi.

Arteta ham buni yashirmadi: u har to‘pni olganida stadiondagi energiya o‘zgaradi. Murabbiy uning so‘nggi o‘yinlardagi ishlashini “fenomenal” deb atadi, Tzolisning to‘g‘ridan-to‘g‘ri, keskir, qaror qabul qilishda boy arsenalga ega futbolchi ekanini ta’kidladi. Oxirgi 30 metrda, eng kichik bo‘shliqlarda ham to‘g‘ri variantni tanlay olish – bu yuqori darajadagi qanot futbolchisining valyutasi.

Qiziq ironiya: Tzolis Premier League’dagi debyutini aynan shu stadionda, besh yil avval Norwich City tarkibida ijara asosida o‘ynab o‘tkazgan. O‘sha davr uning uchun achchiq saboq bo‘ldi. Daniel Farke uni Yevropaning eng yorqin yosh iste’dodlaridan biri sifatida maqtardi, lekin keyin Anfield’da belgilangan penaltichisi bo‘lmagan holda penaltini tepib, uni yo‘qotgani uchun omma oldida tanqid qilgan. O‘zi ham tan olganidek, o‘sha mavsum yakuniga kelib ishonchi chilparchin bo‘lgandi – Norwich safida atigi oltita o‘yin boshlang‘ich tarkibida maydonga tushdi.

Uning haqiqiy yorilishi Germaniyada, Fortuna Dusseldorf safidagi ijara davriga to‘g‘ri keldi. O‘sha o‘yinlar unga Club Brugge eshiklarini ochdi. Ikki yil avval u yerga ko‘chib o‘tdi, o‘tgan mavsum esa to‘liq mo‘l-ko‘lchilik yili bo‘ldi: 20 gol, 29 golli uzatma. Brugge chempion bo‘ldi, Tzolis esa Belgiya chempionatining yil futbolchisi sovrinini oldi.

Norwichdagi muvaffaqiyatsiz davrdan beri Tzolis 145 o‘yinda 122 golli ishtirok qayd etdi. Ha, uning katta qismi “katta beshlik” ligalaridan tashqarida. Baribir bu raqamlar hayratlanarli.

Endi savol: Emirates’da u qancha raqobatga duch keladi? Arsenal’ning Vinicius Jr atrofidagi shov-shuvli transfer quvishi barbod bo‘ldi, agar amalga oshganida, Tzolis darhol ikkinchi planga tushishi aniq edi. Gabriel Martinelli bu uchrashuvga sog‘lom bo‘lsa-da, zaxira yoki tribuna emas, umuman tarkibga kiritilmadi. Braziliyalikning chetlanishi qisqa muddatga Tzolis uchun yo‘lni ochib berdi, lekin bu Arteta chap qanot uchun yana bir nom izlayotganidan darak berishi ham mumkin. Juventus hujumkori Kenan Yildiz hanuz transfer ro‘yxatida turibdi.

Hozircha esa chap qanot – Tzolis hududi. Uning vazifasi oddiy va shafqatsiz: raqobat darajasi qanday bo‘lishidan qat’i nazar, o‘zini “almashtirib bo‘lmas” futbolchiga aylantirish. Bu kechada u darvozani ishg‘ol qilishga bo‘lgan chanqoqligini aniq ko‘rsatdi: o‘yinda eng ko‘p – to‘rtta zarba, to‘g‘ri, birortasi ham darvozani jiddiy sinovdan o‘tkazmadi. U ichkariga kirib, zarba berish bo‘yicha yangi rekordlar o‘rnatishi mumkin – hamkasblari bundan doim ham mamnun bo‘lmaydi. Calafiori beshinchi marta “o‘pkasini yirtib” ichkariga yugurib kirib, to‘pni olmay qolganida, ehtimol o‘z hayot tanlovlarini qayta ko‘rib chiqqandir.

Lekin Tzolisning statistikasi shuni ko‘rsatadiki, u o‘tgan mavsum Arsenal qiynalgan o‘yinlar uchun dori bo‘lishi mumkin. Qattiq yopilgan, charchatadigan himoyalar, eshikni ochib beradigan futbolchi yetishmagan paytlar – aynan shunday vaziyatlar uchun. Bu atigi bir o‘yin. Mavsum esa uzun. Lekin Emirates’da allaqachon bir tuyg‘u paydo bo‘lgan: Arteta Arsenal’ning chempionlikdagi siquvini yanada kuchaytirishga kirishib bo‘ldi. Savol shuki, kim bu bosimga dosh bera oladi?