Argentinaning kechki zarbasi: Tuchelning og‘ir kechasi
Inglaterra tarixiy yakun sari borayotgandi. Chet el maydonidagi ilk jahon chempionati finaliga atigi bir necha daqiqa qolgan, hisob esa Anthony Gordonning ikkinchi bo‘lim boshidagi golidan keyin ularning foydasiga yozilgandi. Ammo Nyu-Yorkdagi yakshanba finaliga chiptani oxir-oqibat Argentina oldi – va qanday uslubda.
Enzo Fernándezning uzoqdan kelgan kuchli zarbasi, so‘ngra qo‘shimcha daqiqalarning ikkinchisida Lautaro Martínez tomonidan kiritilgan hal qiluvchi gol. Bir lahzada hammasi ag‘dar-to‘ntar bo‘ldi. Ingliz futbolchilari yakuniy hushtakdan so‘ng maydonga qulab tushdi, kapitani Harry Kane ularni safarbar muxlislar oldiga olib bordi, minnatdorchilik bildirish uchun. Jude Bellingham esa ko‘z yoshlarini artib turardi.
Maydonning narigi tomonida butunlay boshqa manzara: Lionel Messi tiz cho‘kdi, mushtlarini havoga otdi. Argentina ketma-ket ikkinchi finalini nishonlar ekan, bu dramatik kecha inglizlar uchun navbatdagi siniq orzuga aylandi.
Tuchel tan oldi: qarorlar og‘ir tushdi
Thomas Tuchel bu mag‘lubiyatdan keyin o‘zini chetga olib qo‘ya olmadi. U Declan Rice va Reece Jamesni maydondan olib, tizimni besh himoyachili sxemaga o‘tkazdi – bu o‘zgarishdan uch daqiqa o‘tib Fernández hisobni tenglashtirdi.
Murabbiy buni yashirmadi, javobgarlikni bo‘yniga oldi.
Uning ta’kidlashicha, bo‘shliqlar haddan tashqari katta bo‘lib qolgan, Argentina esa tobora ko‘proq xatar bilan o‘ynay boshlagan. Raqib o‘zini hech narsani yo‘qotmaydigan jamoa kabi tutdi, ritmni oshirdi, erkinlashdi – inglizlar esa aksincha, “ko‘p narsani yo‘qotishdan qo‘rqadigan” jamoaga aylandi. Tuchel qarorni himoya qildi, lekin baribir: “Agar ishlamasa, barchasi murabbiy zimmasiga tushadi”, degan fikrni chetlab o‘tmadi.
Mentalitet haqidagi savollarga u keskin javob berdi. Uningcha, bu “ingliz la’nati” emas, balki turli davrlarda, turli murabbiy va o‘yinchilar bilan takrorlanayotgan vaziyatlar majmui. Bu safar esa asosiy ayb – faollik yetishmasligida bo‘ldi, deya ta’kidladi u. Har qanday tuzilma tanlansa ham, jamoa yetarlicha faol bo‘la olmadi.
Shunga qaramay, Tuchel afsusni ortga surdi: pushaymon emasman, dedi u. Uning fikricha, jamoa hammasini berdi, 1:0 hisobiga to‘liq haqli edi, hatto sharoitlarni hisobga olganda bu turnirdagi eng yaxshi o‘yinlardan birini o‘tkazdi. Faqat bitta gap: bu ustunlikni oxirigacha olib bora olishmadi.
12 foizlik qulflanish va Kane’nig achchiq tan olishi
Gordonnning golidan tortib, Argentina g‘alaba to‘pini urguniga qadar bo‘lgan davrda raqamlar hammasini ochiq ko‘rsatdi: Angliyaning to‘p nazorati atigi 12 foiz. Bu faqat raqam emas, butun ikkinchi bo‘limdagi ruhiy burilishning tasviri edi.
Harry Kane buni yashirmadi. U o‘yindan keyin o‘zini, jamoani, murabbiylar shtabini, muxlislarni ayab o‘tirmadi – barchasi uchun “achchiq alam” ekanini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, jamoa o‘yin vaqtining katta qismida yaxshi harakat qildi, ammo 1:0 hisobidan keyin “ushlab qolish” rejimiga o‘tib ketdi. Bunday darajada esa bu yetarli emas.
Argentina oldinga ko‘proq kuch tashladi, to‘lqin ortidan to‘lqin bo‘lib hujum qildi, inglizlar esa faqat blok qo‘yish, zarbalarni to‘sish bilan ovora bo‘ldi. Oxiri esa bunday bosim bardosh bermadi.
Bellinghamning asabiy lahzasi va bahsli banner
Hushtak chalinganidan keyin ham asablar tinchimadi. Jude Bellingham Argentina zaxira futbolchisi Valentín Barco orqa tomoniga zarba bergandek ko‘rindi, uni zaxira darvozabonlar Dean Henderson va James Trafford zo‘rg‘a orqaga tortib ketdi. Hakamlar bunga rasmiy chora ko‘rmadi.
Maydonda yana bir keskin siyosiy ishora ham paydo bo‘ldi. Manchester United himoyachisi Lisandro Martínez “Las Malvinas son Argentinas” yozuvi tushirilgan banner bilan nishonladi – bu Folklend urushiga ochiq ishora edi. Bu lahza stadiondagi ehtiroslarni yanada qizitdi.
Argentinaning qaytish ruhi va Scaloni nutqi
Bu Argentina uchun ilk dramatik qaytish emas. Oldinroq ular 1/8 finalda 0:2 hisobidan kelib chiqib, Misrni mag‘lub etishgandi. Lautaro Martínez Angliya ustidan qozonilgan g‘alabadan keyin ham aynan shu ruhni tilga oldi: jamoa hech qachon taslim bo‘lmaydi.
Uning aytishicha, Angliya taxminan 60 daqiqa davomida yuqori press bilan bosim o‘tkazdi. Ammo gol topilgach, orqaga chekindi. Ana shu orqaga qaytish Argentina uchun to‘pni erkin aylantirish, kengliklarni topish, o‘yinni yoyish imkonini ochib berdi.
Lionel Scaloni esa his-tuyg‘ularini yashirmadi. U jamoaning qiyinchilikka bo‘lgan munosabatini alohida e’tirof etdi: bu jamoa aynan bosim ostida eng yaxshi o‘ynaydi. Uning so‘zlariga ko‘ra, vaziyat qiyinlashgan sari futbolchilar “qonda qon hidini” sezgandek bo‘lishdi va oxirigacha borishdi. Bir necha marta imkoniyatlar boy berildi, to‘p darvozaga kirmadi, lekin jamoa to‘xtamadi.
Scaloni uchun bu faqat taktikalar haqida emas edi. U bu o‘yinni futbolning argentinaliklar hayotidagi o‘rni, uning hissiy va madaniy yukini ko‘rsatgan lahza sifatida ta’rifladi. Yakuniy hujumlar, Fernándezning zarbasi, Lautaroning kechki goli – bular nafaqat finalga yo‘l, balki butun avlod uchun esda qoladigan sahnalar bo‘lib qoldi.
Endi Argentina Nyu-Yorkda Ispaniyaga qarshi yana bir finalga chiqadi. Inglizlar esa yana bir bor yarim finalda yiqilgan holda, o‘zlariga bitta savolni berishadi: bu og‘ir dars navbatdagi turnirda nihoyat chiziqni kesib o‘tishga yetarlimi?
