Angliyada shartnomasi yo‘q futbolchilar uchun yangi yozgi lager
Yozgi ta’til tugab, ijtimoiy tarmoqlar yana bir xil manzarani ko‘rsatadi: futbolchilar bazaga qaytyapti, eski jamoadoshlari bilan quchoqlashib ko‘rishyapti, yangi mavsum uchun testlar, mashg‘ulotlar, tabassumlar.
Lekin hamma uchun emas.
Kimdir uchun bu suratlar – shunchaki og‘riqli eslatma: hali ham klub yo‘q, kelajak noaniq, telefon jim.
Shu bo‘shliqni to‘ldirish uchun bu yozda Professional Footballers’ Association – PFA – ilk bor shartnomasi yo‘q ayollar futbolchilari uchun maxsus pre-sezon lagerini ishga tushirdi. Women’s Super League va Women’s Super League 2 darajasidagi o‘yinchilar, o‘zini klubdan tashqarida topganlar, endi professional muhitdan uzilib qolmaydi.
“Rasmiy suratlar” boshlanganda, asablar chulg‘ay boshlaydi
PFA ayollar futboli bo‘limi rahbari, sobiq Chelsea va Brighton & Hove Albion himoyachisi Viktoriya Uilyams o‘sha ruhiy bosimni juda aniq tasvirlaydi. U shartnomasi tugagan o‘yinchilar bilan gaplashgan, ularning hammasi bir nuqtani tilga olgan.
Ularning mavsumi yaxshi o‘tgan, kimdir jarohatdan qaytgan, lekin klublar pre-sezonni boshlashi bilan ijtimoiy tarmoqlar to‘lib ketadi: “Qaytdik”, “Yangi mavsumga tayyormiz”. Ana shunda fikrlar yugurib ketadi.
Kimdir o‘zini orqada qolayotgandek his qiladi, kimdir vaqtni boy beryapman, deb o‘ylaydi.
PFA aynan shu bo‘shliqni ko‘rdi. Iyulning 15 va 22-sanasidan boshlanuvchi ikki hafta davomida tashkil etilgan dastur o‘yinchilarga elit mashg‘ulot sharoitini, shu bilan birga, kelajakdagi qarorlarini xotirjam qabul qilish uchun vaqt va makon berdi.
Bu tashabbus tasodifiy emas. Angliyada ayollar futboli tez sur’atlarda o‘smoqda, sarmoya ko‘paymoqda, ligalar xalqaro futbolchilar uchun ham jozibador bo‘lib boryapti. WSL2 2025/26-yil oldidan to‘liq professional maqomga o‘tgach, PFA o‘z a’zoligini yuqori ikki pog‘onadagi barcha futbolchilarga kengaytirdi. Endi ayollar soni tarixda bo‘lmagan darajada ko‘p – va ular yozgi tanaffusda ham kasaba uyushmasi ko‘magiga tayanishi mumkin.
Uilyamsning so‘zlari keskin: ayollar lagerini erkaklar dasturi bilan yonma-yon yuritish niyat bo‘lib kelgan. Endi WSL2 to‘liq professional bo‘lgach, futbolni haqiqiy kasb sifatida qurmoqchi bo‘lgan o‘yinchilar soni oshdi. Shartnoma tugasa, ayniqsa WSL2 darajasida, uchinchi liga tomon “tushib ketish” oddiy qaror emas – professional sharoitlar farqi juda katta.
U oydin aytadi: o‘yin o‘sar ekan, bunday ko‘makka ehtiyoj ham faqat ortadi.
Lager – shunchaki “formani saqlash” emas
Ikki haftalik dastur oddiy mashg‘ulot emas, to‘liq klub standartidagi ish rejimi bo‘ldi. Har kuni maydondagi mashg‘ulotlar, zalda ishlash, yonida esa PFAning ruhiy holat, shaxsiy rivojlanish va biznes maktabi bo‘limlari.
Ya’ni futbolchilar nafaqat oyoqlarini, balki kelajagini ham tayyorladi.
Uilyams lagerga bo‘lgan noto‘g‘ri qarashni sindirmoqchi: bu yer “klubi yo‘q”lar uchun oxirgi bekat emas. Aksincha, futbolchi o‘ziga mos variantni topmaguncha, eng yuqori darajada tayyor bo‘lib turishi uchun yaratilgan makon.
Uning fikricha, agar PFA klub darajasidagi pre-sezon muhitini bera olsa, futbolchi “ortda qolmayapman” degan ishonch bilan shoshilinch, noto‘g‘ri transferga qo‘l urmaydi.
Buni eng yaxshi his qilganlardan biri – sobiq Nottingham Forest hujumchisi Libbi Smit. U uchun eng katta farq – aynan professional muhitga qaytish bo‘ldi. Noaniqlik ishonchni yemiradigan davrda bu juda katta omil.
Smit sharoitlarni qisqa, lekin aniq tasvirlaydi: inshootlar yuqori darajada, hammasi professional, jarayon silliq. Bu motivatsiyani ushlab turadi, mashg‘ulotlarni “o‘tkazib qo‘ymaslikka” majbur qiladi. U lager orqali nafaqat umumiy tayyorgarligini, balki o‘zi ustida ishlamoqchi bo‘lgan aniq jihatlarni ham yaxshilaganini aytadi.
Murabbiylar ham unga yordam berish uchun eshikni ochib qo‘ygan: “Nimani alohida ishlamoqchisan?” – degan savol bilan. Smit ishonch bilan gapiradi: yangi klubga qo‘shilganda “tayyor holatda” borishiga aynan shu lager yordam beradi.
Eng katta yutuq – yana “kimlargadir tegishli” bo‘lish tuyg‘usi
Ko‘pchilik uchun esa eng qadrli narsa fitnes emas, jamoa.
Yozning bir kuni mashg‘ulotga yo‘lga chiqayotganda, ko‘pchilikning boshidan bitta fikr o‘tadi: “Yaxshiyamki, mashg‘ulotga boradigan joyim bor. Mashinaga o‘tirib, futbolchilar orasiga qaytaman”.
Bu faqat erkaklar lageridan kelayotgan fikr emas, ayollar ham xuddi shunday his qiladi. Ular uchun bu yer – maqsad, yo‘nalish, ertangi kun ustidan biroz bo‘lsa-da nazorat.
Professional futbol tobora tizimlashar ekan, shartnomalar orasidagi davr ham murakkablashmoqda. Moliyaviy bosim, oilaviy vaziyat, “vaqt o‘tyapti” degan ichki qo‘rquv – bularning barchasi bir paytning o‘zida bosim qiladi.
Klublar pre-sezonni boshlab yuboradi, sen esa hali ham telefon qo‘ng‘irog‘ini kutib turasan. Bu juda notinch davr.
PFAning maqsadi oddiy: futbolchi o‘zini yolg‘iz his qilmasligi kerak.
Uilyams uchun klub muhitini qayta yaratish faqat taktika va pressing haqida emas. Yolg‘iz mashq qilayotgan, ertangi kunini bilmayotgan futbolchi ruhiy jihatdan tez charchaydi. Agar lager unga “mana shunaqa muhitda o‘ynay olaman, men bunga loyiqman” degan ishonchni qaytara olsa, bu allaqachon katta g‘alaba.
Dastlabki natijalar va keyingi qadamlar
Birinchi yilning o‘ziyoq dastur samaradorligini ko‘rsatdi. Lager tugamasidan oldin ham bir nechta futbolchi bir necha taklif oldi.
Ishtirokchilarning fikri esa keyingi yoz uchun rejalarni shakllantiryapti: ehtimol, lagerni biroz erta boshlash, vaqt o‘tib, erkaklar dasturiga o‘xshash tarzda nazorat uchrashuvlarini ham qo‘shish rejalarda turibdi.
Uilyams bu lagerni yozgi futbol taqvimining doimiy qismiga aylantirmoqchi. Talab bo‘lsa, PFA uni har yili o‘tkazishga tayyor. Birinchi yildan olingan tajriba katta, endi vazifa – keyingi yozni yanada kattaroq va kuchliroq qilish.
Bu yo‘lning poydevorini esa aynan ilk ishtirokchilar qo‘ydi. Ularning jasorati alohida e’tirofga loyiq: hech qanday avvalgi tajriba yo‘q, “o‘tgan yil qanday bo‘lgandi?” deb so‘rashga ham ayollar yo‘q edi. Shunga qaramay, ular kelishdi, mashaqqatli ishlashdi, o‘zlari uchun ham, boshqalar uchun ham yo‘l ochishdi.
Endi savol oddiy: keyingi yozda shartnomasi yo‘q qolgan nechta futbolchi bu lagerga qarab, ichidan “balki men ham ro‘yxatdan o‘tishim kerakdir?” deb o‘ylaydi?
