Angliya yarim finalda mag‘lubiyatdan so‘ng: Tuchelning yangi rejasi

Angliya orzusi yana chilparchin bo‘ldi. Bu safar ham yarim finalda.

Thomas Tuchel ushbu lahzalar uchun olib kelingan edi. U o‘zi aytgandi: 2025-yil yanvarida Three Lions bosh murabbiyligiga kirib kelarkan, maqsad – jahon chempionligini Angliyaga olib kelish. Eng katta o‘yinlarda farq qilishi, Angliyani yarim final to‘sig‘idan oshirishi, finalda esa nihoyat chiziqdan o‘tkazishi kerak edi.

Argentina bilan 2:1 hisobidagi mag‘lubiyat esa bu rejaning hammasini yerga urdi.

Tuchelning erta chekinishi – burilish nuqtasi

Angliya gol urdi va… ortga chekindi. Juda erta. Juda chuqur.

Turnir davomida ish bergan ehtiyotkor yondashuv bu safar o‘zini oqlamadi. Meksikoga qarshi 10 kishi bo‘lib o‘ynalgan dramatik bahsda, Norvegiyaga qarshi so‘nggi daqiqalarda ishlagan sxema yarim finalda eng og‘ir jazoni keltirdi.

Raqib – amaldagi jahon chempioni. Bunday jamoaga to‘pni bunchalik ko‘p berib qo‘yib bo‘lmaydi. Ayniqsa, maydonda Lionel Messi bo‘lsa.

Angliya o‘yinni chuqur himoyaga tortib, tashabbusni butunlay Argentinaga topshirgan sari, “kichik dahoning” maydondagi erkinligi oshdi. Shunday bo‘lishi ham kutilgan edi: unga vaqt va makon bersangiz, u baribir zarar yetkazadi. Shunday ham bo‘ldi.

Tuchel o‘yindan so‘ng o‘z qarorlaridan afsuslanmasligini aytdi. Lekin bunday lahzalarda hammasi juda “xom” bo‘ladi – ham murabbiy, ham futbolchilar uchun. Bunday og‘ir zarbadan keyin darhol berilgan javoblar ko‘pincha hissiyot mahsuli bo‘ladi. U baribir bu o‘yinga qayta-qayta nazar tashlaydi. Tahlil qiladi. O‘zini ham, jamoasini ham.

Va’da qilingan Angliya – ko‘rinmadi

Tuchel bu jahon chempionatidan oldin va davomida bir fikrni ko‘p takrorladi: kuchli raqiblar ochiq o‘ynasa, Angliya yanada yaxshi ko‘rinish oladi. Past blokda o‘ynaydigan jamoalarga qarshi qiynalgan bo‘lsa ham, yuqori darajadagi raqib ochilsa, Three Lions o‘z salohiyatini to‘liq namoyon qilishi kerak edi.

Argentina bilan o‘yinning so‘nggi yarim soati aynan shunday ssenariyga mos kelardi. Raqib hisobni quvlayapti, oldinga o‘tayapti, orqa chiziqlarda bo‘sh joylar paydo bo‘lmoqda – bu Tuchel futbolining “ideal sahnasi” bo‘lishi kerak edi.

Ammo u kutgan Angliya ko‘rinmadi.

Jamoa o‘yinini yuqoriga ko‘tarish, pressing bilan raqibni jazolash o‘rniga, Angliya tobora orqaga chekindi. To‘pni ushlab turish o‘rniga, uni Argentinaga topshirdi. Natijada esa faqat bitta narsa yuz berdi: Messi va uning sheriklari ritmni o‘z qo‘liga oldi.

Bu ehtiyotkorlik, bu erta “himoyaga yopilish” – Angliyani final yo‘llanmasidan mahrum qilgan asosiy omil bo‘ldi.

Shartnoma bor, bosim – yanada katta

Tuchelning dastlabki shartnomasi faqat shu yozgacha amal qilardi. Ammo u fevral oyida ikki yillik yangi kelishuvga imzo chekdi. Demak, u 2028-yilgi Yevropa chempionatiga ham jamoani aynan o‘zi boshlab boradi. Turnirning katta qismi Angliya maydonlarida o‘tkaziladi, hamkorlikda mezbonlik qilinadi.

Bu esa bir tomondan imkoniyat, ikkinchi tomondan – ulkan bosim.

Bu jahon chempionatidan keyin murabbiyga bo‘lgan e’tibor yanada keskinlashadi. Har bir qaror, har bir taktika, har bir almashtirish ko‘z ostida bo‘ladi. Tuchel bunga tayyor bo‘lmasa, bu lavozimni qabul qilmasdi. U yetarlicha tajribali, yetarlicha yutuqlarga ega, futbolning qanday ishlashini juda yaxshi biladi.

Endi esa uning uslubi, tanlovlari va jasorati avvalgidan ham ko‘proq savol ostiga olinadi.

Meksikodagi epik jang – bu jamoaning haqiqiy yuzi

Shu bilan birga, Angliya bu turnirdan faqat alam bilan ketayotgani yo‘q. Ijobiy tomonlar ham ko‘p.

Turnirdagi barcha o‘yinlarini sharhlab borganlar uchun eng unutilmas lahza – Meksikaga qarshi Azteca Stadiumdagi o‘yin bo‘lib qoldi. Atmosfera? Ajoyib. Stadion? Futbol tarixidagi eng ulug‘ sahnalardan biri. O‘yinning o‘zi? Turnirdagi eng zo‘r bahs.

O‘sha kuni Angliya maydonga nafaqat sifat, balki mislsiz jamoaviy ruh olib chiqdi. Birdamlik darajasi shunchalik baland ediki, ularni tomosha qilgan har kim “bu jamoa bilan hammasi mumkin” degan fikrga bordi. Ayniqsa, safarda, bunday bosim ostida bunday o‘yin ko‘rsatish – har qanday avlodga ham nasib etavermaydigan yutuq.

Bu jamoa ko‘plab og‘ir vaziyatlardan o‘tdi. Qachonki yiqilsa, bu kurashmaganidan emas, imkon qadar hammasini berganidan keyin sodir bo‘ldi.

Tarkibdagi nomutanosiblik va Kane savoli

Endi esa navbat – keyingi bosqichga.

Tuchel deyarli shu tarkib bilan kelasi yilgi Yevro saralashiga kirib boradi. Shunga qaramay, uning keyingi ro‘yxatida 3-4 ta o‘zgarish bo‘lishi kutiladi. Chunki hozirgi jamoadagi muvozanat ideal emas edi. Ba’zi pozitsiyalar ortiqcha to‘yingan, ba’zilarida esa raqobat yetishmadi. Bu tarkib hamma uchun ham “eng maqbul” ko‘rinmadi.

Eng katta savollardan biri – markaziy hujumchi masalasi.

Harry Kane ikki haftadan so‘ng 33 yoshga to‘ladi. U hanuz jamoaning asosiy tayanchi, lekin savol aniq: uni almashtirishga tayyor, yuqori darajada “baqirib” turgan yangi hujumchilar qayerda? Kim uning vorisi bo‘la oladi? Bu savolga hozircha aniq javob yo‘q.

Shunga qaramay, Tuchel qo‘l ostidagi futbolchilarga qarab, “bu jamoa talab darajasidan ancha uzoqda” deb bo‘lmaydi. Potensial yetarli. Lekin uni to‘g‘ri yo‘naltirish, to‘g‘ri balans topish va eng muhimi – hal qiluvchi daqiqalarda jasorat ko‘rsatish kerak bo‘ladi.

Uchinchi o‘rin – behuda o‘yin, lekin odatdagi yakun

Shanba kuni Angliya yana maydonga tushadi. Uchinchi o‘rin uchun bahs. Rasmiy taqvimda bor, lekin mazmunan – ko‘pchilik uchun deyarli hech narsani anglatmaydigan o‘yin. Ko‘pchilik buni “behuda uchrashuv” deb ataydi.

Natijadan qat’i nazar, bitta narsa deyarli o‘zgarmaydi: Angliya yana bir yirik turnirni odatdagi kayfiyat bilan yakunlaydi.

Orqaga qarasa – alam, o‘tkazib yuborilgan imkoniyatlar, yarim yo‘lda to‘xtagan orzular. Oldinga qarasa – yana umid. “Keyingi safar boshqacha bo‘ladi”, degan o‘sha tanish ishonch.

Yevro-2028 esa bu umidni yanada kuchaytiradi. Turnirning katta qismi o‘z uyida. 2021-yilda mezbonlik qilingan o‘yinlar qanday to‘lqin berganini hamma yaxshi eslaydi: finalga qadar yetib borilgan, mamlakat bo‘ylab futbol hayoti qaynagan, “mana shu safar” degan kayfiyat cho‘qqiga chiqqan.

Endi esa yana o‘sha yo‘l oldinda. Xuddi o‘sha savol bilan: bu avlod nihoyat chiziqdan o‘ta oladimi?

Orzular, shubhasiz, yana qaytadi. Tuchel ham ularga ishongan holda ishlashda davom etadi. Chunki bitta narsa aniq: Angliya yana qaytadi. Yana urinadi. Va bir kun kelib, bu takrorlanayotgan hikoyaning ohangi o‘zgarishi shart bo‘ladi.